Το εμβόλιο ασπίδα κατά της γρίπης

Γιατί αρρωσταίνουμε από κρυολογήματα το φθινόπωρο; Η βασικότερη αιτία είναι η αυξομείωση της θερμοκρασίας, πότε ζέστη – πότε κρύο. Το κρυολόγημα δεν είναι πάντα προϋπόθεση γρίπης. Αλλά η γρίπη δεν αποκλείεται ως πιθανότητα – και οφείλουμε να το λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη.

Ας παρηγορηθούμε όμως. Ετσι γίνεται παντού, και σε λιγότερο ήπιες κλιματικές συνθήκες από της Ελλάδας. Στις ΗΠΑ, π.χ., την περσινή χρονιά (2018-19) καταμετρήθηκαν 20 εκατομμύρια επισκέψεις ασθενών σε γιατρούς λόγω γρίπης. Από τις επισκέψεις αυτές, ποσοστό 15% κατέληξε σε κάποια μονάδα υγείας για νοσηλεία.

Και το κρυολόγημα και η γρίπη έχουν κοινή συμπτωματολογία. Παρουσιάζουν όμως και σημαντικές διαφορές, τις οποίες σταθμίζουν οι επιστήμονες υγείας ώστε να διαγνώσουν σωστά και να προτείνουν την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. Σε σχέση με το κοινό κρυολόγημα, τα συμπτώματα της γρίπης είναι πιο έντονα, με κυρίαρχα τον πυρετό, τον πονοκέφαλο, τον βήχα, και την καταρροή.

Συμπτώματα. Τα πρώτα συμπτώματα, επειδή έχουν επίπτωση στην ευεξία του ασθενούς, τον κινητοποιούν αμέσως – και συνήθως τον στέλνουν στο φαρμακείο. Σύμφωνα με μελέτες, οι δάπανες για κάποιο μη συνταγογραφούμενο φάρμακο φτάνουν μέχρι και τα 28 ευρώ, ενώ για συνταγογραφούμενα φάρμακα, που προϋποθέτουν επίσκεψη στον γιατρό, η συμμετοχή των ασθενών ανέρχεται στα 16 ευρώ.

Φυσικά, δεν είναι τόσο το οικονομικό κόστος αντιμετώπισης της γρίπης όσο το κόστος των επιπλοκών της στη συνολικότερη υγεία – που για ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες μπορούν να αποβούν ιδιαίτερα ενοχλητικές και, σε κάποιες περιπτώσεις, μοιραίες. Υπάρχει ασφαλής μέθοδος για να αποφευχθούν οι επιπλοκές αυτές;

Το μόνο διαθέσιμο μέσο για την προστασία από τη γρίπη είναι το εμβόλιο. Παρασκευάζεται από αδρανοποιημένους ιούς της γρίπης και η σύνθεσή του αλλάζει από χρονιά σε χρονιά. Με βάση τα δεδομένα των τελευταίων περιόδων εποχικής γρίπης, η νόσος αρχίζει να αυξάνεται τον Ιανουάριο. Γι’ αυτό οι επιστήμονες υγείας συμβουλεύουν τους ασθενείς να εμβολιάζονται τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο. Χρειάζεται να τονιστεί ότι το εμβόλιο δεν προφυλάσσει 100% από τους ιούς της γρίπης. Προφυλάσσει όμως από τη μετάδοσή τους, από τις σοβαρές επιπλοκές σε περίπτωση προσβολής και σίγουρα μειώνει τον κίνδυνο του θανάτου. Γι’ αυτό πρέπει να είναι προτεραιότητα όσων ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες να εμβολιάζονται. Αλλά είναι χρήσιμη η πρόληψη και για όλους τους υπόλοιπους, αφού μειώνονται έτσι οι πιθανότητες επιδημιών.

Προφανώς, και στην περίπτωση του εμβολίου της γρίπης κυκλοφορούν οι γνωστές δεισιδαιμονίες (περί δεισιδαιμονιών πρόκειται, αφού δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα) που στόχο έχουν να αποτρέψουν τους ανθρώπους από τον εμβολιασμό. Ας τις προσπεράσουμε.

Οπως αξίζει να προσπερνάμε τη γενικότερη δεισιδαιμονία τμημάτων του πληθυσμού που καταφέρονται συλλήβδην εναντίον των εμβολίων. Είναι χρήσιμο όμως να γνωρίζουμε ότι τα εμβόλια προφυλάσσουν από ασθένειες που για πολύ μεγάλο διάστημα έχουν εξαφανιστεί από τον δυτικό κόσμο. Από ασθένειες που πολύ συχνά στο παρελθόν οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπους στον θάνατο – και η εξουδετέρωσή τους έγινε δυνατή μόνο χάρη στα εμβόλια. Η γενικευμένη αμέλεια, σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και ευκολότερης μετακίνησης πληθυσμών, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να επαναφέρει στις ζωές μας ξεχασμένες ασθένειες και τις συνέπειές τους. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι η δημόσια υγεία είναι ένα πολύ ακριβό αγαθό, που το υπονομεύουν ασθένειες οι οποίες, αν δεν ελεγχθούν, μπορούν να προκαλέσουν επιδημίες ή και πανδημίες με οδυνηρά αποτελέσματα. Οσοι θεωρούν ότι αυτές οι προειδοποιήσεις είναι απλή κινδυνολογία, καλό είναι να δουν την επιστροφή ασθενειών όπως η ιλαρά ή η ανεμοβλογιά, καθώς και τον φόβο που επικράτησε πριν από μερικά χρόνια, όταν απειλήθηκαν οι ζωές μας με πανδημία της γρίπης των πουλερικών.

Η υγεία και η ευεξία των πληθυσμών ήταν, είναι και θα είναι κατορθωτή κυρίως μέσω των κατακτήσεων της επιστήμης. Αυτό, ως πολίτες της μοντέρνας συνθήκης, οφείλουμε να μην το ξεχνάμε. Και να συμπεριφερόμαστε με ωριμότητα.

Ο Γιάννης Παπαδόπουλος είναι φαρμακοποιός και οικονομολόγος υγείας (MSc)