Θεσμικοί συμβολισμοί και θεσμικές απρέπειες

Οταν ο Πρωθυπουργός έδωσε εντολή στους υπουργούς του που είναι και βουλευτές να καθίσουν στα βουλευτικά και όχι στα υπουργικά έδρανα, κατά τη συζήτηση για σύσταση προανακριτικής επιτροπής, εξαιρετική αρμοδιότητα που ανήκει αποκλειστικά στη Βουλή, οι περισσότεροι την αντιμετώπισαν ως ανούσια ή και υποκριτική κίνηση. Εγώ, αντιθέτως, ήμουν από τους λίγους που επικρότησαν. Πιστεύω στην αξία των συμβολισμών στην πολιτική και χάρηκα που ο Πρωθυπουργός έδινε σαφές μήνυμα ότι η κυβέρνησή του σέβεται την ανεξαρτησία της Βουλής.

Δυστυχώς, αποδείχθηκε ότι η κίνηση ήταν πράγματι ανούσια ή και υποκριτική. Η σύσταση προανακριτικής επιτροπής είναι μια εξαιρετική αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής, όμως, η κορυφαία αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής (και μάλιστα δύο, διαδοχικών, Βουλών) είναι η αναθεώρηση του Συντάγματος. Είναι η ύψιστη στιγμή της κοινοβουλευτικής νομοθετικής διαδικασίας, γιατί το Σύνταγμα είναι το θεμέλιό της και το θεμέλιο της Δημοκρατίας μας. Και ο σεβασμός αυτής της αποκλειστικής αρμοδιότητας δεν είναι απλώς θέμα συμβολισμών, όπως είναι το πού θα κάθονται οι υπουργοί, είναι θέμα ουσίας.

Εδώ, λοιπόν, που η κυβέρνηση έπρεπε να δείξει τον ουσιαστικό και όχι συμβολικό σεβασμό της ανεξαρτησίας της Βουλής, αναμείχθηκε στη διαδικασία κατά τρόπο που ευτελίζει και τη διαδικασία και το Σύνταγμα. Υπουργός της κυβέρνησης, με αυτήν του την ιδιότητα, αφού εμφανίστηκε να ανακοινώνει νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, πρότεινε τροποποίηση του Συντάγματος που ποτέ δεν συζητήθηκε στην αρμόδια προτείνουσα προηγούμενη Βουλή, ζητώντας από τη Βουλή να αναθεωρήσει μη αναθεωρήσιμες και μη αναθεωρητέες διατάξεις, κατά σαφή και ξεκάθαρη παράβαση των ουσιαστικών και διαδικαστικών ορίων που θέτει το άρθρο 110 Σ. και κατά επικίνδυνη και απαράδεκτη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της, προκειμένου η κυβέρνηση να νομοθετήσει.

Πρόκειται για πρωτοφανή ενέργεια στην ελληνική συνταγματική ιστορία. Ενέργεια που υποβαθμίζει το ίδιο το Σύνταγμα. Η κυβέρνηση επιθυμεί να φέρει έναν νόμο που, ομολογημένα πλέον, είναι αντίθετος στο ισχύον Σύνταγμα (αλλιώς γιατί να το αλλάξουμε;) και παρεμβαίνει ανοιχτά στη συζητούμενη, από την αποκλειστικώς αρμόδια Βουλή, αναθεώρηση του Συντάγματος, δίνοντας εντολή να ψηφιστεί πρώτα αναθεώρηση του Σ. τέτοια που να επιτρέψει στην ίδια να νομοθετήσει έπειτα και η οποία ποτέ δεν είχε συζητηθεί, σε κανένα στάδιο της αναθεωρητικής διαδικασίας από καμιά από τις δυο αποκλειστικά αρμόδιες Βουλές.

Η ίδια η προτεινόμενη τροποποίηση συζητείται κατά κατάλυση του Συντάγματος, τόσο διότι είναι αντίθετη στο άρθρο 110 Σ., όσο και γιατί τροποποιεί θεμελιώδεις διατάξεις του πολιτεύματος. Αυτά ελέχθησαν από μένα και από άλλους, πολύ καταλληλότερους, και θα λεχθούν και από όποιον νοιάζεται πραγματικά για το Σύνταγμα και τη Δημοκρατία. Αυτό που εδώ επισημαίνω είναι πιο ελαφρύ, αλλά καθόλου ασήμαντο. Είναι η στάση της εκτελεστικής απέναντι στη νομοθετική εξουσία και στο Σύνταγμα. Είναι η άνεση και η αλαζονεία με την οποία ένας υπουργός παρεμβαίνει στη διαδικασία, παρακάμπτοντας και τους ίδιους τους εισηγητές που το κόμμα του όρισε, και ανακοινώνει στη Βουλή αποφάσεις άλλων, αναρμοδίων για την αναθεώρηση οργάνων, υποδεικνύοντάς της τι να κάνει ώστε να εξυπηρετηθούν οι πολιτικές και νομοθετικές του πρωτοβουλίες. Οι όποιες διακηρύξεις και οι όποιες συμβολικές κινήσεις ταξιθεσίας των υπουργών είναι πλέον κενές περιεχομένου. Η συμπεριφορά αυτή μόνο ανησυχία για τους θεσμούς μπορεί να προκαλέσει, θεσμούς που ήδη τραυματίστηκαν βαριά στην προηγούμενη περίοδο.

Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος, πρ. πρόεδρος της Δράσης