«Η τέχνη είναι να γνωρίζουμε το κοινό μας»

Το 1971 η παράσταση παιδικού θεάτρου «Balle, Malle, Hupe und Artur» στο θέατρο Grips θεωρήθηκε πρωτοποριακή για τον τρόπο με τον οποίο έθιγε ζητήματα που αφορούσαν τις ελευθερίες και τη ζωή των νέων στη Γερμανία. Το έργο ανέβηκε το περασμένο καλοκαίρι στο ιστορικό θέατρο με τον τίτλο «Το κενό στον φράχτη» και σκηνοθέτη τον ιδρυτή της ομάδας νεανικού θεάτρου «Συντεχνία του Γέλιου», Βασίλι Κουκαλάνι, και βερολινέζους ηθοποιούς. Η παράσταση επαναλαμβάνεται σήμερα στο θέατρο «Κνωσσός» της Αθήνας, στα 50 χρόνια από την ίδρυση του Grips. Μια παρέα παιδιών που διεκδικεί τον χώρο της στην πόλη δείχνει το συλλογικό ξεπέρασμα του φόβου, την αχαλίνωτη ρήξη με τις συμβάσεις και τα στερεότυπα των μεγάλων, και το μεγάλο άλμα στην αντεπίθεση με χιούμορ. Μιλήσαμε με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Grips, Φίλιπ Χάρπεν, ο οποίος είναι προσκεκλημένος στην Αθήνα μαζί με τον ιδρυτή του θεάτρου και τέως διευθυντή Φόλκερ Λούντβιχ.

Ποιο στοιχείο της παράστασης του Βασίλι Κουκαλάνι σάς έπεισε ώστε να την εντάξετε στο Grips;

Είχα την ευκαιρία να γνωρίσω το έργο της «Συντεχνίας του Γέλιου» στην Αθήνα και με ενθουσίασε η προσέγγιση του Βασίλι Κουκαλάνι. Κι έτσι, στο πλαίσιο της 50ής επετείου μας, φέραμε δύο παραστάσεις της «Συντεχνίας» στο Βερολίνο: το «Stronger than Superman» και το «Mormolis» (υπό τον τίτλο «Τα παιδιά του Mugnok!»). Η σημερινή εκδοχή της παράστασής του αντικατοπτρίζει τις αλλαγές στο Βερολίνο. Το 1971 η πόλη χαρακτηριζόταν από αχρησιμοποίητους χώρους και αστικό κενό. Ετσι ένα κενό σπίτι γίνεται μια παιδική χαρά για τα παιδιά που ζουν εκεί. Αυτό δεν υπάρχει σήμερα. Οι τελευταίες περιοχές γίνονται πυκνοκατοικημένες, τα τελευταία υπό κατάληψη σπίτια εκκενώνονται. Ετσι ένα κενό σπίτι στο Βερολίνο σήμερα μπορεί να είναι μόνο ένα εργοτάξιο. Ακόμα και η ομάδα των παιδιών έχει αλλάξει, δείχνοντας πόσο αντιφατική είναι η σημερινή κοινωνία του Βερολίνου.

Κατά πόσο έχει αλλάξει το παιδικό θέατρο στο Βερολίνο από τη δεκαετία του 1970;

Οχι μόνο στο Βερολίνο. Το παιδικό θέατρο στον γερμανόφωνο χώρο έχει εξελιχθεί σε ένα δικό του είδος, στο οποίο αποδίδεται πλέον μεγάλη σημασία. Εχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιέργειας παιδιών και εφήβων. Με βάση και τη δική μας προσπάθεια που ξεκίνησε στο Grips, υπάρχει πλέον μια δίψα για έρευνα, η οποία ακουμπάει και το ακροατήριο του βρεφικού θεάτρου, από την ηλικία των δύο ετών, με διάφορες μορφές συμμετοχής. Η πραγματική τέχνη του παιδικού και νεανικού θεάτρου είναι να γνωρίζει το ακροατήριό του.

Πόσο σημαντική είναι η μουσική στις παιδικές παραστάσεις σας;

Σε όλες τις παραστάσεις μας η μουσική παίζει μεγάλο ρόλο. Για τη συγκεκριμένη του 1970 τα κομμάτια δημιουργήθηκαν από ένα συμπαθητικό δίδυμο: τον Φόλκερ Λούντβιχ και τον συνθέτη Μπίργκερ Χέιμαν. Το είδος βέβαια έχει εν τω μεταξύ εξελιχθεί. Η κουλτούρα της νεολαίας προσλαμβάνεται πλέον με διαφορετικό βαθμό από τους ανθρώπους του θεάτρου. Ετσι αντιμετωπίστηκε και η μουσική για τη συγκεκριμένη παράσταση. Το κλασικό κομμάτι «Ενας δεν είναι κανένας» αναδημιουργήθηκε από τον γιο του Λούντβιχ, Κάσπαρ Χάχφελντ, και τώρα λέει: «Είμαστε οι πολλοί, θέλουμε χώρο για να παίξουμε». Επιπλέον, ο Ben Pavlidis του συγκροτήματος Ohrbooten συνέθεσε δύο νέα τραγούδια. Ετσι υπάρχει η «Ασφάλεια για τη Ραπ». Τα σημερινά τραγούδια ενθαρρύνουν το κοινό και απελευθερώνουν δύναμη.

Ποια συμβουλή του Φόλκερ Λούντβιχ κρατήσατε για τη μετάβαση στη νέα εποχή του θεάτρου;

«Να μένετε πάντα συντονισμένοι με την εποχή, μην επιτρέπετε να σας ελέγχουν και να κρατάτε μέσα σας το βλέμμα και την καρδιά των παιδιών».

INFO

«Το κενό στον φράχτη» στο θέατρο «Κνωσσός» (Κνωσού 11, τηλ. 210-867 7.070). Στα γερμανικά με ελληνικούς υπέρτιτλους