Η χρεοκοπία της Β’ Διεθνούς και ο πόλεμος

Ξεκινούμε απ’ την είδηση: στην ΠΓ του ΣΥΡΙΖΑ ο Γιώργος Σταθάκης, που ηγείται της ομάδας για το νέο πρόγραμμα του κόμματος, εισηγήθηκε – και αυτό έγινε δεκτό από όλους – στους άξονες «εμπειρία διακυβέρνησης – πρόγραμμα επόμενης διακυβέρνησης» με ευρωπαίους πράσινους, σοσιαλδημοκράτες αλλά και χάραξη του νέου οδικού χάρτη σε αυτό το νέο πλαίσιο ιδεών. «Η εκπόνηση ενός συνεκτικού, προοδευτικού προγράμματος διακυβέρνησης που θα συμβάλλει στον διάλογο και θα αξιοποιεί τις εμπειρίες διακυβέρνησης αριστερών, πρασίνων και σοσιαλιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη». Σε αυτό το πλαίσιο, προγραμματίζεται η διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου με συμμετοχή πολιτικών, ακαδημαϊκών και ακτιβιστών πριν από το συνέδριο του κόμματος.

Εσωκομματική βολή

Σε άλλο μήκος κύματος, προκάλεσε αίσθηση το κείμενο, επίσης την εβδομάδα που πέρασε, του Κώστα Αθανασίου στην «Εποχή» για το βιβλίο του Τάκη Μαστρογιαννόπουλου «Η άνοδος και η πτώση των εργατικών Διεθνών – Β’ κύκλος: η 2η Σοσιαλιστική Διεθνής». Για τους γνωρίζοντες εδώ δεν μιλάμε απλώς για μια παρουσίαση ενός εκ των «εγκεφάλων» της τάσης των 53 και πρώην γραμματέα της Βουλής – στενού συνεργάτη του Νίκου Βούτση. Αλλά για μια εξαιρετικά ευφυή εσωκομματική βολή με πρόφαση τη χρεοκοπία της Β’ Διεθνούς, την τότε εσωτερική αντιπαράθεση στο κίνημα μεταξύ διεθνισμού και σοβινισμού με αφορμή την έγκριση των πολεμικών πιστώσεων στα κοινοβούλια των χωρών τους, με τους σοσιαλιστές ηγέτες της Αγγλίας, της Γαλλίας και του Βελγίου μάλιστα να παίρνουν μέρος στις αστικές πολεμικές κυβερνήσεις – εξαίρεση εδώ, οι πιο ριζοσπαστικές δυνάμεις, όπως ο Λίμπκνεχτ του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και άλλοι, ενώ το όλο εγχείρημα της Β’ Διεθνούς οδηγήθηκε στη λεγόμενη και κατά Λένιν «χρεοκοπία». «Στις σελίδες του βιβλίου παρακολουθούμε τη σύγκρουση ανάμεσα στις αντικαπιταλιστικές δυνάμεις και στους υποστηρικτές μιας πολιτικής του “εφικτού”, που εκφράστηκε, κυρίως, με την πρόταση για συμμετοχή των σοσιαλιστικών κομμάτων σε αστικές κυβερνήσεις με στόχο πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις».

Δεν είναι απλή αντιπαράθεση

Θυμόμαστε τον αγώνα ανάμεσα στις ριζοσπαστικές αντιαποικιακές δυνάμεις και στις δεξιές δυνάμεις της Διεθνούς, που υποστήριζαν ότι «η αποικιακή πολιτική μπορεί να ασκήσει εκπολιτιστική επίδραση» και μιλούσαν υπέρ μιας «σοσιαλιστικής αποικιακής πολιτικής», γράφει ο Αθανασίου και οι παραπομπές – μαζί με άλλα σημεία του άρθρου του – είναι προφανείς στο σήμερα του ΣΥΡΙΖΑ. Οχι, δεν διεξάγεται εδώ μια αντιπαράθεση της μορφής ή της έντασης ή της εμβέλειας όπως αυτή μεταξύ της Ρόζας Λούξεμπουργκ και των «ρεαλιστών σοσιαλδημοκρατών» που σύρθηκαν στον πόλεμο και τον μιλιταρισμό. Η διαμάχη όμως μαίνεται εντός του ΣΥΡΙΖΑ και ενόψει του πιο τακτικού και οριστικού μετασχηματισμού του λαμβάνει και χαρακτηριστικά κλεφτοπολέμου, κείμενα με έμμεσες αναφορές, νέες συμμαχίες εντός των κομματικών γραμμών και προετοιμασία των τάσεων για την «τελική αναμέτρηση». Η τελευταία βέβαια προϋποθέτει και συλλογικά όργανα, συζήτηση, οργανικά δηλαδή χαρακτηριστικά της Αριστεράς. Οχι τυχαία οι 53 ακόμη και για τη λεγόμενη σοσιαλδημοκρατικοποίηση ή τέλος πάντων για τις νέες διεργασίες θεωρούν πως η εσωτερική δημοκρατία δεν είναι και στα καλύτερά της και κυριαρχεί ένα είδος νέου περονισμού, με τον Τσίπρα να κάνει ολικό κουμάντο, χωρίς να θυμάται ή να στέκεται και ο ίδιος αυτοκριτικά όσον αφορά τη διακυβέρνηση ή τις επιλογές του.

Το σήµερα του κόµµατος

«Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου θυμόμαστε για μία ακόμα φορά πως στο εσωτερικό των κομμάτων και των κινημάτων υπήρχε πάντοτε μια σύγκρουση ανάμεσα σε πιο συντηρητικές και πιο ριζοσπαστικές πτέρυγες, σε μια εποχή που ο εσωκομματικός διάλογος και η κριτική ήταν κάτι εντελώς αυτονόητο, καλοδεχούμενο, επιβεβλημένο – “η ελευθερία της κριτικής είναι η ζωτική μας αρχή, είναι ο ίδιος ο αέρας που αναπνέουμε”, έλεγε ο Αύγουστος Μπέμπελ» αναφέρει με νόημα ο Αθανασίου στο ίδιο σημείωμα της «Εποχής» και καταλαβαίνετε πως μιλάει και για το σήμερα του κόμματός του. Σε αυτό το φόντο, η πορεία προς το Κέντρο, το φλερτ με τις πράσινες πτέρυγες, ακόμη και το πιο κεντρικό και επίμονο ποζάρισμα του Τσίπρα με τους «ευρωρεφορμιστές» της μετανοημένης σοσιαλδημοκρατίας δεν θα είναι μια βατή υπόθεση για τη σημερινή στενή ηγετική ομάδα. Και παρά το γεγονός πως ο Σταθάκης που εργάζεται ήδη ως επικεφαλής του Προγράμματος έχει την ικανότητα να μιλά με όλες τις τάσεις και να είναι αγαπητός, το τελικό κείμενο που θα διαμορφωθεί θα είναι το αποτέλεσμα μιας πολεμικής. Η πλευρά που θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ κάτι παραπάνω από Αριστερά του 21ου αιώνα, δηλαδή που τον θέλει κορμό μιας ευρείας επικράτειας προοδευτικών ιδεών, θα έχει ως όπλο της το εν λόγω διεθνές συνέδριο της Αθήνας, όπου στόχος είναι να έλθουν πολλοί αστέρες της Εσπερίας – ακόμη και να υπάρξουν κείμενα εργασίας σε σειρά ζητημάτων όπως το Προσφυγικό ή η Ακροδεξιά. Αυτό θα είναι κάτι που δεν θα βλέπει αρνητικά και η άλλη πλευρά, αυτή της «αριστερής ψυχής», αλλά με βεβαιότητα θα καραδοκούν ως άλλοι Λίμπκνεχτ ακόμη και με τη βούληση για βαθύτερη ρήξη και για μπλοκάρισμα της κεντροαριστεροποίησης…