Τόλμη και γοητεία

H κατοικία-ατελιέ του ζεύγους Σπιτέρη είναι ένα συγκρότημα δύο κτιρίων επί των οδών Κυκλάδων και Κεφαλληνίας. Στην κατοικία, την οποία σχεδίασε ο Αριστομένης Προβελέγγιος για το ζεύγος Σπιτέρη, συναντάμε πολλά από τα στοιχεία της αρχιτεκτονικής που έμαθε ο έλληνας μοντερνιστής αρχιτέκτονας δίπλα στον Le Corbusier. Ο Τώνη Σπιτέρης υπήρξε ένας από τους πρώτους τεχνοκριτικούς στην Ελλάδα, ενώ η Ιωάννα Σπιτέρη μια σημαντική γλύπτρια. Το ζεύγος αρχικά έμενε στο γωνιακό κτίσμα, κατασκευασμένο στις αρχές του 20ού αιώνα. Το 1955 ανέθεσαν τον σχεδιασμό και την κατασκευή ενός μικρού κτιρίου-ατελιέ δίπλα στο σπίτι τους στον Αριστομένη Προβελέγγιο. Τόσο τα έργα και τα κείμενα όσο και η στάση του απέναντι στην κοινωνία και οι ριζοσπαστικές του απόψεις υπενθυμίζουν έως και σήμερα ότι η αρχιτεκτονική μπορεί και πρέπει να αλλάζει τα δεδομένα.

Το 1964-67 λειτούργησε μαζί με το γειτονικό σπίτι ως αρχιτεκτονικό γραφείο του Αριστομένη Προβελέγγιου. Η γλύπτρια Διοχάντη αργότερα επίσης εργάστηκε και δημιούργησε στον χώρο του ατελιέ. Το κτίσμα διασώθηκε από τη φθορά του όταν το 2006 αγοράστηκε από τους αρχιτέκτονες Κίρκη Μαριολοπούλου και Διονύση Σοτοβίκη. Ο Σοτοβίκης ανέλαβε την αποκατάστασή του επιδιώκοντας να γίνει μια απολέπιση των σημαδιών του χρόνου, απομακρύνοντας τα επίπεδα της μπογιάς που είχαν βάψει τους τοίχους. Επίσης εκσυγχρονίστηκαν τα δίκτυα και οι άλλες κτιριακές υποδομές ώστε να μπορεί να λειτουργεί σήμερα χωρίς να αλλοιωθεί η αρχική αίσθηση του χώρου. Το κτίριο πέρασε σε επανάχρηση ως σύγχρονος εκθεσιακός χώρος με τη λειτουργία εκεί της γκαλερί  Gazonrouge έως το 2012.

Το κτίριο του Προβελέγγιου ενσωμάτωσε τις σχεδιαστικές λεκορμπιζιανές αντιλήψεις της πολυκατοικίας της Μασσαλίας και απέκτησε τα χαρακτηριστικά του παραδείγματος της ελληνικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής ως κτιρίου-ιδέας ενός αρχιτέκτονα ήρωα.

Τομή στο παρόν. Φθινόπωρο – χειμώνας 2019/2020: η οικία Σπιτέρη, το κτίριο-ιδέα της ελληνικής αρχιτεκτονικής, δικαιωματικά πρωταγωνιστεί στη φωτογράφιση της συλλογής Parthenis της Ορσαλίας Παρθένη. Ο φωτογράφος Μπιλ Γεωργούσης κοιτάζει μέσα από τον φακό του γοητευμένος από το πλαίσιο της ορθογώνιας παραλληλόγραμμης καθαρότητας που ο χώρος τού προσφέρει για τα καδραρίσματα των εικόνων του. Η συλλογή Parthenis ξεδιπλώνεται σαν μέσα από ένα κουκούλι με απαλές/ζεστές φθινοπωρινές αποχρώσεις μοιρασμένη σε ανδρικά και γυναικεία σύνολα. Καθώς μεταβάλλεται με ψυχρούς τόνους και μαύρο στην πιο σκοτεινή της ώρα, αναδεικνύεται ο διάλογος του μοντέρνου με το σύγχρονο. Το εύρημα του χώρου λειτουργεί ιδανικά ως μια πιθανότητα ενίσχυσης της παρουσίας της ιδιαίτερης γραμμής που δίνει στον σχεδιασμό της η ελληνίδα ντιζάινερ. Το αρχιτεκτόνημα, η θέση του στον αστικό ιστό, με κεντρικό χαρακτήρα στην ιστορία της αθηναϊκής πολιτισμικής πραγματικότητας, συνοψίζει όλα αυτά που περιμένουμε από τους συνομιλητές αυτής της αισθητικής συζήτησης.