Η Αθήνα και το delicatessen

Η εξέλιξη και η ιστορία μιας πόλης είναι απόλυτα συνδεδεμένη και με τα καταναλωτικά ήθη των κατοίκων της. Και, ακόμη περισσότερο, όπως αυτά διαμορφώνονται σε σχέση με τις διατροφικές μόδες και συνήθειες. Για παράδειγμα, όταν το 1850 ο Σπυρίδων Παυλίδης, στο «Γλυκισματοποιείον» του, στη γωνία Αιόλου και Βύσσης, σερβίρισε για πρώτη φορά στους Αθηναίους ρόφημα σοκολάτας – ή «τσοκολάτας» όπως την έλεγαν τότε – ήταν σαν η Αθήνα να άνοιξε το βήμα της προς το κοσμοπολίτικο μέλλον της. Ή, ακόμη περισσότερο, όταν το 1864 ο βαυαρός Γιόχαν Καρλ Φιξ άρχισε την ευρεία παραγωγή μπίρας (μέχρι τότε την απολάμβαναν μόνο όσοι μπαινόβγαιναν στα ανάκτορα). Ενώ έπρεπε οι αδελφοί Σουραπά από τα Βέρβενα της Αρκαδίας να μεταναστεύσουν στην Αμερική και να επιστρέψουν το 1934 στην Ελλάδα για να ιδρύσουν την ΕΒΓΑ, να εγκαινιάσουν την παραγωγή παστεριωμένου γάλακτος και, στη συνέχεια, να μάθει η πιτσιρικαρία στις αθηναϊκές γειτονιές το παγωτό ξυλάκι.

Κάπως έτσι, το 1907, οι Αθηναίοι αναζητούσαν ακόμη περισσότερα κλειδιά που θα τους άνοιγαν τις πόρτες της Ευρώπης. Ενα από αυτά, το μαγαζί που άνοιξαν δύο επιχειρηματίες, ο Αλεξάνδρου και ο Τσολίνας, στην οδό Σταδίου 19, δίπλα ακριβώς στο κτίριο με την υπογραφή του Τσίλλερ (αυτό που στέγασε αργότερα τους κινηματογράφους «Απόλλων» και Αττικόν»). Ηταν αλλά και δεν ήταν ακριβώς μπακάλικο. Δεν έμοιαζε με τα «εδώδιμα και αποικιακά» (όπου αποικιακά, τα μπαχάρια και τα τσάγια, ό,τι ερχόταν δηλαδή από τις αποικίες – των άλλων). Εδώ πουλιόταν «ό,τι εκλεκτότερον» όπως έλεγαν τότε. Ζαμπόνια και ροκφόρ, γαλλικά μπισκότα και ιταλικές μορταδέλες, ίσως εκεί να πουλήθηκαν και τα πρώτα μπουκάλια σκωτσέζικου ουίσκι. Οι Αθηναίοι, χωρίς να το ξέρουν, είχαν ανακαλύψει το delicatessen.

Το μαγαζί γνώρισε τη μεγάλη του αίγλη τη δεκαετία του 1950, όταν η «πολυτέλεια» στη διατροφή έσβηνε τις μνήμες από τις στερήσεις της Κατοχής. Τότε το αγόρασαν οι αδελφοί Γεράσιμος και Χαράλαμπος Βασιλόπουλος και το καθιέρωσαν στη γαστρονομική εκτίμηση των καλοφαγάδων Αθηναίων (ήταν το αγαπημένο κατάστημα τροφίμων του Μ. Καραγάτση). Το Delicatessen της Σταδίου έμεινε ως αναφορά ακόμη και όταν η πόλη γέμισε από δαύτα. Οταν «ΤΑ ΝΕΑ» στεγάζονταν στη διπλανή Χρήστου Λαδά, εκεί καταθέταμε κι εμείς τα πρώτα κατοστάρικα του μισθού μας.

Και ύστερα ήρθαν η κρίση και οι Αγανακτισμένοι. Ο εμπρησμός τον Φεβρουάριο του 2012 έκανε στάχτη, μαζί με τον «Απόλλωνα» και το «Αττικόν», και το «Αφοί Βασιλόπουλοι – Delicatessen». Οι νέοι ιδιοκτήτες, ο Γιώργος Μαστοράκος και ο γιος του Γιώργος, που είχαν αγοράσει το 2008 την επιχείρηση, δεν το έβαλαν κάτω και σύντομα το ξανάνοιξαν στην παρακείμενη πλατεία Κλαυθμώνος. Η γειτονιά όμως δεν είναι αυτό που ήταν κάποτε. Και πριν από μερικές ημέρες, το παλιότερο μπακάλικο της Αθήνας έγινε ένας ακόμη κρίκος μιας αλυσίδας σουπερμάρκετ.

Artist όπως  καλλιτέχνης
Εγώ τον Παναγιώτη Σούλη τον ήξερα ηθοποιό. Τον έχω δει στο «Πλατόνοφ», στο «Περιμένοντας τον Γκοντό», στους «Χαλασοχώρηδες» του Παπαδιαμάντη. Δεν ήξερα ότι ήταν και πολιτικός μηχανικός. Ούτε ήξερα ότι το ξενοδοχείο «The Artist» στου Ψυρή, στου οποίου το εστιατόριο βρέθηκα τυχαία πριν από λίγα βράδια, ήταν ένα δικό του πρότζεκτ που δούλευε από πέρυσι και στο οποίο συνδυάζει και τις δύο του ιδιότητες, του μηχανικού και του καλλιτέχνη. Αυτό που με εντυπωσίασε αρχικά, πριν ακόμη περάσω την πόρτα του, ήταν ο τρόπος που εντάσσεται το κτίριο στο βιομηχανικό τοπίο της περιοχής. Το αναβαθμίζει χωρίς όμως να το αλλοιώνει.

Οι δίδυμες ταράτσες με το ενδιάμεσο αίθριο, η πολυχρηστικότητα του χώρου που συνδυάζει το εστιατόριο και το μπαρ (το πρωί λειτουργεί και σαν καφέ ενώ σερβίρεται και εξαιρετικό, όπως μου είπε γκουρμέ φίλη, brunch), η θέα στην Ακρόπολη που ποτέ δεν τη συνηθίζεις, οι ταινίες του βωβού κινηματογράφου που προβάλλονται στον τοίχο της απέναντι πολυκατοικίας, δημιουργούν μια πολύ «νεοαθηναϊκή» ατμόσφαιρα. Που διατηρεί τη «μυρωδιά» της πόλης, επαναπροσδιορίζοντάς την και αναδεικνύοντάς την μέσα από τη φιλοσοφία και την αισθητική τού less is more. Και βέβαια, γνωρίζοντας την αποστειρωμένη, κατά κανόνα, συνταγή των ξενοδοχειακών εστιατορίων, χρειάστηκε να μου το επισημάνουν για να συνειδητοποιήσω ότι επρόκειτο περί ξενοδοχείου. Και το βασικότερο. Καλό φαγητό – ελληνικό με διεθνή twist – σε προσιτές τιμές.

Ο δρόμος που πληγώναμε
Γράφω πιο πάνω για το Delicatessen που υπήρχε μέχρι τον εμπρησμό του 2012 στην οδό Σταδίου. Και ανατρέχω στις φωτογραφίες που πεισματικά τραβάω κάθε φορά που περνάω από κει. Στο απέναντι πεζοδρόμιο, στη γωνία Σταδίου και Εδουάρδου Λω, μπροστά από τα κατεβασμένα ρολά του ξενοδοχείου Esperia και του διπλανού καταστήματος, ανθρώπινα ναυάγια που πάνε κι έρχονται αφήνουν βαθιές πληγές στο τοπίο αυτού του δρόμου. Και στη μνήμη όλων εμάς που ζήσαμε την περιοχή στη μεγάλη της άνθιση, τότε με την έκρηξη του Χρηματιστηρίου, γύρω στο 2000. Τώρα, βαριά αποφορά ούρων, ένα σύννεφο από μύγες, «μπόγοι» που κρύβουν μέσα τους ανθρώπους, ένα απόλυτο σκηνικό εξαθλίωσης που δεν μπορώ να φανταστώ αν και πότε θα αποκατασταθεί.

Βασίλης Κυρίτσης.
Βartender
Τι μου αρέσει, τι δεν μου αρέσει στην Αθήνα
Περπατώ πάρα πολύ μέσα στην πόλη. Και μου αρέσουν αυτές οι διαφορές και οι αντιφάσεις της, που όμως καταφέρνουν να συνυπάρχουν και να δημιουργούν ένα απόλυτα αρμονικό σύνολο. Ναι, η Αθήνα έχει τελικά ταυτότητα χάρη στον τρόπο που, με απόλυτο σεβασμό, ενσωματώνεται το καινούργιο στο παλιό. Και χαίρομαι πολύ που αυτό συμβαίνει κυρίως στη δουλειά μου. Μου αρέσουν τα καινούργια κόνσεπτ που συναντώ κάθε τόσο. Μπαρ, εστιατόρια, coffee shops. Εντάξει, θα μπορούσε να ήταν πιο καθαρή, οι κάτοικοί της να μην είναι τόσο φωνακλάδες, τα μηχανάκια να μην πηγαίνουν αντίθετα στον δρόμο. Αλλά στη ζυγαριά θετικών και αρνητικών χαρακτηριστικών, θεωρώ ότι υπερισχύουν τα θετικά.