Υπαρξιακή ταλάντευση

Το λέει η υπαρξιακή φιλοσοφία, το λέει εμμονικά και η σύγχρονη φροϊδική ή μη ψυχανάλυση: «Αν δεν κατακτήσεις την αυτογνωσία, δύσκολα στέκεσαι στον κόσμο». Βεβαίως ισχύει και για τα κόμματα, ίσως και περισσότερο.

Αν μη τι άλλο, η ανακοίνωση της κυρίας Γεννηματά για έκτακτο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ σήμανε συναγερμό και έφερε στο προσκήνιο της επικαιρότητας το ΚΙΝΑΛ. Οι κυριακάτικες εφημερίδες αφιέρωσαν ολοσέλιδα ρεπορτάζ στη θέση των δίστηλων. Τα συνέδρια είναι πολλές φορές μια σίγουρη επικοινωνιακή αντεπίθεση για να αλλάξει η ατζέντα. Λένε πως η εικόνα είναι ισχυρότερη του λόγου, ειδικά αν αυτός δεν μπορεί να είναι ευκρινής. Δύο πρόσφατες αφίσες του ΚΙΝΑΛ μπορούν να θυμηθούν οι θιασώτες της επικοινωνιακής σημειολογίας που δείχνουν την αμφιθυμία και την εναγώνια υπαρξιακή αναζήτηση. Η πρώτη της υψωμένης γροθιάς, σε γραφιστική «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» και τυπολογία εργατικής Πρωτομαγιάς, έγραφε «θα μας βρουν απέναντι, μέσα και έξω στη Βουλή» και προειδοποιούσε τη φρέσκια κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και η δεύτερη, με αφορμή τον υποκριτικό σάλο της ταινίας «Joker», ειρωνευόταν κάπως αόριστα ότι η ΝΔ αργά ή γρήγορα βγάζει πάντα έναν Joker από το μανίκι της. Η πρώτη αποσύρθηκε ύστερα από λίγες ώρες, η δεύτερη θεωρήθηκε αποτυχημένο χιούμορ.

Συνηθίζαμε να μιλάμε παλιά για τις δύο ψυχές του ΠΑΣΟΚ. Για τη λαϊκή, ενίοτε και λαϊκιστική, που ομνύει νοσταλγικά και αποθεωτικά στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου και τους συγχρόνους του, και στην εκσυγχρονιστική, που ενεργοποιήθηκε έγκαιρα από τον Κώστα Σημίτη και θεωρητικοποιήθηκε τα επόμενα χρόνια, στα χρόνια της κρίσης, από τον Βαγγέλη Βενιζέλο και που αναγνωρίζει την αναγκαία μετάβαση σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δίχως υποσημειώσεις και αστερίσκους. Υπάρχει και μία τρίτη, όμως, που επαγγέλλεται τη σοσιαλδημοκρατία, αλλά κυριαρχείται από μια άπωση προς τη φιλελεύθερη, ιδιωτική οικονομία και διαπνέεται από το ντεμοντέ αντιδεξιό σύνδρομο «ελληνικού τύπου» σε συνδυασμό με τη θλίψη της «υποκλοπής» ψηφοφόρων από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή η τελευταία δεν ξεκαθαρίζει τη θέση της ούτε απέναντι στις αιτιάσεις της ΠΟΕ-ΟΤΑ, που ανησυχεί ακόμη εν έτει 2019 για τη σύμπραξη δημόσιου –  ιδιωτικού τομέα στην καθαριότητα των πόλεων, δεν μπορεί να ανεχτεί ιδιωτικές συγκοινωνίες, αποστρέφεται την ιδιωτική εκπαίδευση και ούτε μπορεί να αποσαφηνίσει μια κρυστάλλινη στάση για την επένδυση του Ελληνικού. Ενίοτε δανείζεται την καταχρηστική ορολογία περί νεοφιλευθερισμού και Ακροδεξιάς για να αντιπολιτευτεί το αμιγώς φιλελεύθερο, κεντροδεξιό στίγμα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτή η τελευταία ψυχή είτε νομίζει πως η σοσιαλδημοκρατία είναι άλλο πράγμα από αυτό που πραγματικά είναι, είτε ψαρεύει σε θολά νερά κρατώντας και την πίτα γεμάτη και τον σκύλο χορτάτο.

Δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει η ζύμωση ενός συνεδρίου express, αλλά όσο η τριχοτόμηση της συνείδησης διαιωνίζεται, η αιμορραγία θα συνεχίζεται προς τον ΣΥΡΙΖΑ, προς τη ΝΔ και προς ένα κύμα αποστασιοποίησης μιας ολοένα και αυξανόμενης και ανένταχτης Κεντροαριστεράς που αυτή τη στιγμή παρατηρεί απογοητευμένη. Ο μόνος δρόμος που φαίνεται να υπόσχεται ψυχαναλυτική θεραπεία είναι η συγκρότηση ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού και σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Ο λόγος ενός τέτοιου κόμματος, που σήμερα δεν υπάρχει, συμπυκνώνεται σε μια σοβαρή προγραμματική αντιπολίτευση στη ΝΔ, απαλλασσόμενη από παλιομοδίτικα αντιδεξιά σύνδρομα και αμηχανίες απέναντι στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς, και αναγόρευση ως βασικό ιδεολογικό αντίπαλο τον συνεχιζόμενο λαϊκισμό του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης είναι πολιτικός μηχανικός, συγκοινωνιολόγος –  συγγραφέας