Η καλλονή του Βορείου Αιγαίου

Ιδανικός τόπος διακοπών, η κοσμοπολίτικη Θάσος, το βορειότερο νησί του Αιγαίου πελάγους, απέναντι από την Καβάλα, γοητεύει όσους και όσες τη γνωρίζουν με το θαυμάσιο φυσικό ανάγλυφο και την άφθονη βλάστηση, τις δαντελωτές ακρογιαλιές και τις εξωτικές παραλίες της.

Την εικόνα της Θάσου έρχονται να συμπληρώσουν τα ορεινά χωριά με το παραδοσιακό χρώμα, οι παραθαλάσσιοι οικισμοί με την ικανοποιητική τουριστική υποδομή, καθώς και τα σημαντικά μνημεία της αρχαιότητας, που μαρτυρούν την αλλοτινή αίγλη του νησιού.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι οι πεζοπορικές διαδρομές στη Θάσο, που φημίζεται για τα μελισσοκομικά προϊόντα της, το χιονόλευκο μάρμαρό της και τα κοιτάσματα πετρελαίου στον ευρύτερο υποθαλάσσιο χώρο της.

Η ΘΑΣΟΣ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ. Νησί πλούσιο κατά την αρχαιότητα σε μεταλλεύματα, λατομεία μαρμάρου, ξυλεία και αγροτικά προϊόντα (φημισμένος ήταν ο θασίτικος οίνος), η Θάσος κατοικήθηκε από τους Προϊστορικούς Χρόνους. Τα αρχαιότερα δείγματα ανθρώπινης δραστηριότητας στη Θάσο ανάγονται στην Παλαιολιθική Περίοδο. Οι αρχαιολογικές έρευνες στο νησί έχουν φέρει στο φως δείγματα ανθρώπινης παρουσίας και κατά τους κατοπινούς Προϊστορικούς Χρόνους (Νεολιθική Περίοδος, Εποχή του Χαλκού, Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου), όταν οι κάτοικοι ανέπτυξαν μεταλλουργική δραστηριότητα, εκμεταλλευόμενοι τα κοιτάσματα χρυσού, χαλκού, μολύβδου και σιδήρου. Σύμφωνα με τις φιλολογικές πηγές, στα τέλη της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου (τέλη 8ου αιώνα π.Χ.) κατοικούσαν στη Θάσο Θράκες ή Βάρβαροι.

Στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ., όπου τοποθετείται και η αφετηρία των Ιστορικών Χρόνων στο νησί, άποικοι από την Πάρο ίδρυσαν παράλιο οικισμό στο βόρειο άκρο του νησιού, που αποτέλεσε τον πυρήνα της μετέπειτα πόλης της Θάσου. Κατά τους Αρχαϊκούς και τους Κλασικούς Χρόνους η Θάσος, αξιοποιώντας τον φυσικό πλούτο της, την εμπορική δραστηριότητά της (Μεσόγειος, Εύξεινος Πόντος) και τα έσοδά της από την περιοχή της Περαίας («Θασίων Περαία», παραλιακή ζώνη με αποικίες από τον Νέστο έως τον Στρυμόνα), εξελίχθηκε σε αξιομνημόνευτη δύναμη και οικονομικό κέντρο του Αιγαίου. Το νησί προσαρτήθηκε στο μακεδονικό κράτος επί Φιλίππου Β’ και γνώρισε νέα περίοδο άνθησης επί Ρωμαιοκρατίας και κατά τους πρώτους αιώνες της Βυζαντινής Περιόδου.

Από τις αρχές του 7ου αιώνα η Θάσος δοκιμάστηκε από επιδρομές σλαβικών και αραβικών φύλων, ενώ κατά τους Μεσοβυζαντινούς και τους Υστεροβυζαντινούς Χρόνους υπήρξε άλλοτε ναυτική βάση των Βυζαντινών και άλλοτε ορμητήριο πειρατών. Το νησί, αφού πέρασε, μεταξύ άλλων, στα χέρια των Ενετών, των Γενουατών, των Τούρκων και του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος το 1913. Αξιοσημείωτο ρόλο στη νεότερη ιστορία της Θάσου διαδραμάτισε η γερμανική εταιρεία Speidel, που εκμεταλλευόταν τα μεταλλεία του νησιού.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ. Την προσοχή των ελλήνων και των ξένων επισκεπτών του νησιού προσελκύουν η ακρόπολη και το θέατρο της αρχαίας πόλης της Θάσου, το παλαιό λιμάνι της πόλης της Θάσου, το Αρχαιολογικό Μουσείο της πρωτεύουσας, τα αρχαία λατομεία της Αλυκής, η μονή Αρχαγγέλου, το σπουδαιότερο προσκύνημα του νησιού, η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου και οι καταρράκτες στην περιοχή του Κάστρου, η κορυφή Ψαριό (υψόμετρο 1.206) στο όρος Υψάριο, με συναρπαστική θέα, η λίμνη Μαριών, στην καρδιά του νησιού, το «Παλατάκι» στα Λιμενάρια, αξιόλογο δείγμα αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, και η μονή του Αγίου Παντελεήμονος, στην περιοχή του Πρίνου.

ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ. Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της Θάσου αποτελούν οι παραδοσιακοί οικισμοί της, ορεινά χωριά που φέρουν στοιχεία της θρακομακεδονικής αρχιτεκτονικής και της θασίτικης δόμησης.

Εκκινώντας από την περιοχή της Θάσου που βρίσκεται νοτίως του Λιμένα (της πρωτεύουσας) και ακολουθώντας τη φορά των δεικτών του ρολογιού, οι ταξιδιώτες συναντούν τους ακόλουθους οικισμούς:

Την Παναγία, παλαιά πρωτεύουσα του νησιού, την οποία στολίζουν αρχοντικά και σπίτια με στέγες από σχιστόπλακες, πηγές, τρεχούμενα νερά και πυκνή βλάστηση.

Την Ποταμιά, κωμόπολη χτισμένη αμφιθεατρικά σε κατάφυτη περιοχή, γενέτειρα του διεθνούς φήμης γλύπτη Πολύγνωτου Βαγή (1894-1965).

Τον Θεολόγο, ένα από τα παλαιότερα και ωραιότερα χωριά της Θάσου, γνωστό για τις ταβέρνες του και το λαογραφικό μουσείο του (στεγάζεται στο αρχοντικό Χατζηγιώργη).

Τις Μαριές, που φημίζονται για τα μελισσοκομικά προϊόντα τους και τη λίμνη τους.

Τον Σωτήρα, διατηρητέο οικισμό, με όμορφη θέα στο πέλαγος και τη γύρω περιοχή.

Τον Μεγάλο Πρίνο ή Μεγάλο Καζαβήτι, χωριό χτισμένο σε ωραίο φυσικό περιβάλλον, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού.

Η ΜΟΝΗ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ. Στη νότια ακτογραμμή της Θάσου, σε μια επιβλητική τοποθεσία ανάμεσα στην Αλυκή και την Αστρίδα, οικισμούς με παραθεριστική κίνηση και υπέροχες ακρογιαλιές, βρίσκεται η μονή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Η γυναικεία μονή Αρχαγγέλου, αετοφωλιά χτισμένη σε μια απόκρημνη βραχώδη πλαγιά, δίνει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να απολαύσουν την εκπληκτική θέα, να ατενίσουν το αχανές πέλαγος, το Αιγαίο, που απλώνεται μπροστά τους μέχρι το βάθος του ορίζοντα.

Ως συνήθως, η χρονολογία ίδρυσης της μονής πρέπει να αναζητηθεί σε θρύλους και παραδόσεις. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, το μοναστήρι οικοδομήθηκε στη θέση όπου ο ασκητής Λουκάς είχε ιδρύσει στις αρχές του 12ου αιώνα ένα εκκλησάκι κατόπιν προστάγματος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Ο εν λόγω ναΐσκος αναφέρεται πρώτη φορά στις πηγές το 1287, όταν ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Β’ Παλαιολόγος έκανε λόγο για μονύδριο προς τιμήν του Αρχιστρατήγου Μιχαήλ, που κατείχε η αγιορείτικη μονή Φιλοθέου σε περιοχή της Θάσου με λατομεία (αρχαίες εξορύξεις μαρμάρου).

Στη μονή Αρχαγγέλου φυλάσσεται τεμάχιο Τιμίου Ήλου (τμήμα ενός από τα καρφιά που χρησιμοποιήθηκαν για τη Σταύρωση του Χριστού), που είχε αφιερώσει ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Γ’ Βοτανειάτης στη μονή Φιλοθέου.

Η μονή Αρχαγγέλου εορτάζει στις 8 Νοεμβρίου και την Τρίτη της Διακαινησίμου.