Ψυχρολουσία καταθετών από τα αρνητικά επιτόκια

Αντιμέτωποι με αρνητικά επιτόκια βρίσκονται πλέον οι καταθέτες στην Ευρώπη. Ολο και περισσότερες τράπεζες αποφασίζουν να μετακυλίσουν στους πελάτες τους το κόστος από το αρνητικό επιτόκιο το οποίο επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όταν φυλάει τα χρήματά τους. Τα πρώτα «κρούσματα», όπου οι τράπεζες ζητούν ουσιαστικά αμοιβή από τους πελάτες για να φυλάνε τις καταθέσεις τους, έχουν κάνει την εμφάνισή τους στη Γερμανία, στην Ελβετία και στη Δανία.

Στη Γερμανία, η τράπεζα Berliner Volksbank, που είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος συνεταιριστικός χρηματοπιστωτικός οργανισμός της χώρας, άρχισε να ζητεί επιτόκιο μείον 0,5% στις καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ. Η κίνηση αυτή μπορεί να οδηγήσει και άλλες γερμανικές τράπεζες στην απόφαση να αρχίσουν να κάνουν και αυτές το ίδιο. Η επίδραση μάλιστα θα είναι μεγάλη εάν στην επιβολή αρνητικών επιτοκίων στις καταθέσεις προχωρήσουν οι μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, όπως είναι η Deutsche Bank και η Commerzbank.

Οι τράπεζες της Γερμανίας προσπαθούν εδώ και καιρό να αποφύγουν την επιβολή αρνητικών επιτοκίων στους καταθέτες τους επειδή φοβούνται τόσο για τη φήμη όσο και για φυγή καταθέσεων. Πλέον, εκτός από τη χρέωση των καταθέσεων, εξετάζουν την επιβολή χρεώσεων και σε άλλες υπηρεσίες που μέχρι σήμερα παρέχονταν δωρεάν, όπως η αποστολή ενημερωτικών κινήσεων λογαριασμών σε πελάτες.

Τα αρνητικά επιτόκια κοστίζουν στις γερμανικές τράπεζες περίπου 2,4 δισ. ευρώ τον χρόνο όσο αυτές δεν μετακυλίουν όλο το κόστος στους καταθέτες τους, σύμφωνα με το τραπεζικό λόμπι της χώρας. Τον περασμένο μήνα η ΕΚΤ μείωσε κι άλλο το επιτόκιο καταθέσεων για τις εμπορικές τράπεζες. Πλέον το επιτόκιο αυτό διαμορφώνεται σε μείον 0,5% από μείον 0,4%.

Οι Γερμανοί αποταμιεύουν περισσότερα χρήματα από άλλους λαούς, με αποτέλεσμα η πολιτική της ΕΚΤ να τους αφορά άμεσα. Το ποσοστό αποταμίευσης της χώρας ήταν περίπου 10% το 2017, σχεδόν διπλάσιο του μέσου όρου της ευρωζώνης, σύμφωνα με την Deutsche Bank. Κατά μέσο όρο, οι Γερμανοί είχαν σε καταθέσεις το 2018 το 40% των χρηματοοικονομικών τους περιουσιακών στοιχείων. Οι τράπεζες της Γερμανίας αντιμετωπίζουν εδώ και αρκετό καιρό το πρόβλημα της μειωμένης κερδοφορίας, αλλά ύστερα από πέντε χρόνια με αρνητικά επιτόκια πλέον έχουν ξεμείνει από τρόπους για να καταφέρουν να αντισταθμίσουν τις απώλειες αυτές.

Η Ελβετία, όπου κι εκεί τα επιτόκια είναι αρνητικά, από τον άλλο μήνα θέλει να αρχίσει να χρεώνει τους πελάτες με προσωπικούς λογαριασμούς άνω των 500.000 με 0,60%. Στη Δανία, όπου κι εκεί τα επιτόκια είναι ήδη μηδενικά, τρεις τράπεζες έχουν αρχίσει να ακολουθούν την πρακτική αυτή. Μία από αυτές είναι η τράπεζα Sydbank, η οποία θα επιβάλει αρνητικό επιτόκιο 0,6% – δηλαδή θα χρεώνει καταθέσεις άνω των 7,5 εκατ. κορονών Δανίας ή 1,2 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία των «Financial Times», η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ κοστίζει στις γερμανικές τράπεζες σχεδόν 2,5 δισ. ευρώ κάθε χρόνο. Σε όλη την ευρωζώνη το κόστος των αρνητικών επιτοκίων της ΕΚΤ για τις τράπεζες υπολογίζεται σε 7 δισ. ευρώ ανά έτος.

Το ζήτημα της μειωμένης κερδοφορίας λόγω των πολύ χαμηλών επιτοκίων αποτελεί εδώ και χρόνια μείζον ζήτημα για τις τράπεζες της Γερμανίας. Ηδη τα αρνητικά επιτόκια που επιβάλλει η ΕΚΤ στις εμπορικές τράπεζες διαρκούν πέντε χρόνια και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης έχουν ξεμείνει από τρόπους για να καταφέρουν να αντισταθμίσουν τις απώλειες αυτές. Πρόκειται για έναν από τους λόγους που συζητείται πλέον γύρος συγχωνεύσεων στον κλάδο.