Ελπίδες και ψυχρή πραγματικότητα

Ηταν εύλογο και αναμενόμενο η επίσκεψη στην Αθήνα του αμερικανού ΥΠΕΞ να καταγραφεί ως σημαντικό γεγονός και να αποτελέσει θέμα πληθώρας αναλύσεων. Και λόγω του επίσημου σκοπού της, που αφορούσε την ανανέωση της διμερούς Συμφωνίας Αμυντικής Συνεργασίας, αλλά και επειδή πραγματοποιήθηκε σε περίοδο υψηλής έντασης στη Μέση Ανατολή και αυξανόμενης προκλητικότητας της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ καθώς και στο Αιγαίο.

Ως προς την υπογραφείσα συμφωνία, παρατηρητέα τα ακόλουθα:

– Η ελληνική πλευρά προέβη σε σοβαρές παροχές παραχωρώντας ουσιαστικής τάξεως διευκολύνσεις επιπλέον των ήδη ισχυουσών σε Σούδα, Λάρισα και Αλεξανδρούπολη ικανοποιώντας σχετικά αιτήματα του ετέρου μέρους.

– Η αμερικανική πλευρά επέτυχε πλήρως τους προγραμματισμένους στόχους της εδραιώνοντας και ενισχύοντας τη στρατιωτική παρουσία της ενόψει των σημαντικών εξελίξεων που συντελούνται στην περιοχή των γεωπολιτικών ενδιαφερόντων της.

– Η συμφωνία επιβεβαιώνει τη συνέχιση και επίταση του κλίματος ευδίας και ταχείας βελτίωσης που χαρακτηρίζει τις διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα, κλίματος το οποίο δρομολογήθηκε τα τελευταία χρόνια και βαίνει ισχυροποιούμενο.

Εναντι των παροχών αυτών, η Αθήνα δικαίως προσδοκούσε ότι η αμερικανική πλευρά θα έκανε προς αυτή μία χειρονομία ειδικού φιλικού βάρους, είτε με σαφή αποδοκιμασία των τουρκικών απειλών, είτε με ανάληψη δέσμευσης για έμπρακτη αποτρεπτική παρέμβαση σε περίπτωση τουρκικής επιθετικής κίνησης κατά της ελληνικής κυριαρχίας. Επίσης, ήλπιζε και σε ανάλογη χειρονομία σε σχέση με τις κατά της Κύπρου τουρκικές παραβιάσεις. Αλλά, παρά τα συνεχή ενίοτε αμήχανα χαμόγελα και τις πολυάριθμες συμβατικές φιλοφρονήσεις, τέτοια χειρονομία δεν έγινε. Ο κ. Πομπέο υπήρξε σε όλες τις τοποθετήσεις του συγκρατημένος και πολύ προσεκτικός.

Α. Απέφυγε επιμελώς να στηλιτεύσει ευθαρσώς την τουρκική προκλητικότητα σε Αιγαίο και Κύπρο.

Β. Είπε εμμέσως ότι τάσσεται κατά της κατάληψης νησιών αλλά δεν μνημόνευσε τη θαλάσσια και εναέρια ελληνική κυριαρχία.

Γ. Τόνισε με ιδιάζουσα έμφαση ότι πρωτεύον κριτήριο στις επιλογές των ΗΠΑ στην εξωτερική πολιτική είναι η εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων.

Η επιφυλακτικότητα αυτή, συνδυαζόμενη με την τελευταία απόφαση του προέδρου Τραμπ, ο οποίος έδωσε πράσινο φως για έναρξη τουρκικών επιχειρήσεων εντός του συριακού εδάφους, πρέπει να ληφθεί σοβαρότατα υπόψη από Αθήνα και Λευκωσία στους χειρισμούς διασφάλισης των συμφερόντων τους. Εν προκειμένω, θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι θα είναι βαρύ σφάλμα, σε βαθμό ψευδαίσθησης, η υιοθέτηση της αντίληψης ότι αν υπάρξει ελαστικότητα στην επίλυση του Κυπριακού η Τουρκία θα επιδείξει μετριοπάθεια στις αξιώσεις της στον χώρο του Αιγαίου.

Εν κατακλείδι, η επίσκεψη Πομπέο ενίσχυσε το κλίμα σύσφιγξης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και αυτό είναι στοιχείο θετικό. Δεν έφτασε όμως στο σημείο επαρκούς ικανοποίησης των ελληνικών προσδοκιών. Κατεδείχθη έτσι, ακόμα μία φορά, ότι σε περίπτωση «κρίσιμου» προβλήματος η χώρα μας θα πρέπει να είναι σε θέση να στηριχθεί πρωτίστως και κυρίως στις δικές της δυνάμεις. Διότι στην ώρα της ανάγκης ο «συμμαχικός παράγων» ενδέχεται να διακατέχεται από ανασταλτικούς ενδοιασμούς ή από πνεύμα ανομολόγητων σκοπιμοτήτων.

O Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης επί τιμή