Ο τρελός του χωριού

Ας υποθέσουμε πως έχει περάσει πολλές φορές τα όρια της πολιτικής. Αλλά σε αυτήν την περίπτωση δεν πρόκειται περί αυτού. Αν μαρτυρά κάτι το tweet που ανάρτησε στον λογαριασμό του ο Ντόναλντ Τραμπ, είναι πως αυτή τη φορά πέρασε εκείνη τη λεπτή γραμμή που χωρίζει τη λογική από την παράνοια. Διαφημίζοντας τη «σπουδαία και ανυπέρβλητη σοφία» του, ο Τραμπ μοιάζει να πέρασε τα όρια της λογικής και να πλέει μεσίστιος στην επικράτεια της τρέλας.

Είναι τρελός ο Τραμπ; Δεν θα έπρεπε να περιμένει κανείς το tweet της «σπουδαίας και ανυπέρβλητης σοφίας» για να θέσει το ερώτημα. Τον Φεβρουάριο του 2017 περισσότεροι από τριάντα επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, ανάμεσα στους οποίους πρώην καθηγητές του Χάρβαρντ και μέλη  της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Ενωσης, δημοσίευσαν μια ανοικτή επιστολή στους «New York Times» με την οποία αμφισβητούσαν την πνευματική ισορροπία του 45ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ψυχική του κατάσταση, έγραφαν, τον καθιστά ανίκανο να υπηρετήσει τα καθήκοντά του.

Η αλήθεια είναι πως, όσες φορές και αν ο Τραμπ μοιάζει να ξαπλώνει στο κρεβάτι του ψυχαναλυτή, διάγνωση από μακριά δεν γίνεται – δεν το επιτρέπει και ο κώδικας δεοντολογίας. Ούτως ή άλλως, όμως, δεν χρειάζεται να περιμένει τη διάγνωση κανείς για να ανησυχήσει από τις ακατανόητες εναλλαγές της διάθεσης του αμερικανού προέδρου απέναντι στους συμμάχους του. Ο Τραμπ που συμμαχεί με τους Κούρδους της Συρίας, είναι ο ίδιος με τον Τραμπ που δίνει την άδεια στην Τουρκία να τους ισοπεδώσει. Και αυτός, πάλι, είναι ο ίδιος με τον Τραμπ που προειδοποιεί την Τουρκία πως εάν ξεπεράσει τα όρια θα καταστρέψει την οικονομία της. Ποια όρια; Τα όρια της τρέλας ενδεχομένως – της δικής του τρέλας.

Είναι ένα ερώτημα ποιος κινδυνεύει από αυτή την τρέλα. Και είναι και ένα παράδοξο. Γιατί η Αμερική μπορεί να είναι μια πολύ μεγάλη χώρα με μια πολύ στέρεη δημοκρατία για να κινδυνεύσει θεσμικά ακόμη και από έναν, εντός ή εκτός εισαγωγικών, τρελό πρόεδρο. Την ίδια στιγμή όμως ο κόσμος είναι πολύ μικρός και πολύ εύθραυστος. Είναι ένα χωριό. Μόνο που αυτή τη φορά ο τρελός του χωριού δεν είναι κάποιος αφρικανός δικτάτορας ή ο βορειοκορεάτης δικτάτορας αυτοπροσώπως. Είναι ο γνωστός και ως πλανητάρχης. Τι τύχη μπορεί να έχει ο πλανήτης στα χέρια του;

Αυτό το παράδοξο της μεγάλης και ισχυρής χώρας σε έναν μικρό και εύθραυστο κόσμο δεν είναι το μοναδικό. Είναι παράδοξο, ή μάλλον παράλογο, ότι ο πιο απομονωτιστής πρόεδρος των τελευταίων πολλών δεκαετιών στις ΗΠΑ, είναι κι αυτός που παγκοσμιοποίησε την πολιτική. Η εσωτερική πολιτική σκηνή όπου κινείται ο Τραμπ είναι στην πραγματικότητα ολόκληρος ο πλανήτης. Στο δικό του πολιτικό παρασκήνιο μπλέκονται Ρώσοι, Κινέζοι, Ουκρανοί και ίσως και μερικοί ακόμη. Ποτέ και κανένας στο παρελθόν δεν κατήργησε πολιτικά τα εθνικά σύνορα. Το έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ για να εκλεγεί πρόεδρος. Αλλά ποιος πολιτικός με στοιχειώδη ισορροπία θα έκανε κάτι τέτοιο;

Δεν θα το έκανε κανένας. Ή μάλλον το κάνει όποιος κινείται σε ένα περιβάλλον όχι ανυπέρβλητης σοφίας αλλά ανυπέρβλητης τρέλας. Αυτός είναι ο κίνδυνος στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο τρελός του χωριού μπορεί να είναι πάντα γραφικός. Αλλά αυτή τη φορά έχει το κλειδί της δεξαμενής καυσίμων. Και στο άλλο χέρι κρατάει ένα σπίρτο.