Δεν αφήνει ρωγμές αμφιβολίας

Δεν θα μπορούσα να μη δω τους «Ενηλίκους στην αίθουσα». Μήνες τώρα αποτελεί αιτία διχασμού μιας κοινής γνώμης που ιδεολογικοποιεί τα πάντα ώστε να τα ρίξει βορά στο θηριοτροφείο του Διαδικτύου. Εκεί όπου ο Γαβράς – για πρώτη φορά στα 86 του χρόνια και ως προς τη σχέση του με το ελληνικό κοινό – κατηγορήθηκε, αμφισβητήθηκε, κατά το κοινώς λεγόμενο τον «έβγαλαν στον τάκο». Αδίκως;

Θεωρητικά ναι, για όσο καιρό τουλάχιστον δεν είχαμε δει ακόμη την ταινία. Αν το δούμε όμως υπό το πρίσμα της ψυχικής διάθεσης, όχι. Βλέποντας σήμερα από απόσταση εκείνον τον σκληρό Ιούλιο του 2015, θεωρώ ότι τότε στο τσακ γλιτώσαμε την εμφύλια σύρραξη. Και πιθανότατα να μην τη γλιτώναμε αν δεν ήμασταν στην Ευρώπη. Πάνω από τέσσερα χρόνια και ίσα που ξαναρχίζουμε να μιλάμε με όσους – όχι όλους – είχαμε πλακωθεί για το Ναι και το Οχι. Μιλάμε λοιπόν για μια χαίνουσα, ακόμη, εθνική πληγή. Αυτήν την «πληγή» πήγα να δω με την παρηγοριά ότι έστω και αν δεν έχει επουλωθεί ακόμη τουλάχιστον δεν μπορεί να προκαλέσει γάγγραινα. Και ακόμη, για να υπακούσω στην επικοινωνιακή ορθότητα που μου απαγορεύει να αρθρώσω λέξη πριν δω την ταινία.

Γνωρίζοντας ότι πρόκειται για πιστή μεταφορά του βιβλίου του Γιάνη Βαρουφάκη, δεν περίμενα καμιά μεγάλη έκπληξη, τουλάχιστον ως προς το περιεχόμενο. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών, εγκλωβισμένος μέσα στο ναρκισσιστικό φολκλόρ του «θεϊκού» δίκιου του, θέλησε να ηρωοποιήσει τον εαυτό του. Αν και δεν πρόκειται ακριβώς για λογοτεχνία, προσπάθησε να δημιουργήσει έναν λογοτεχνικό ήρωα. Με κάκιστο αποτέλεσμα. Διότι στη δραματουργία δεν υπάρχουν μονοδιάστατοι χαρακτήρες. Που να είναι, δηλαδή, μόνο καλοί ή μόνο κακοί.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα της ταινίας. Η μη δραματουργική προσέγγιση όχι μόνο των προσώπων, αλλά και της ίδιας της ιστορίας. Και το ότι δεν υπάρχουν ρωγμές (που υπήρχαν ακόμη και στο «Ζ»), το ότι δεν αφήνει από την αρχή στον θεατή την παραμικρή αμφιβολία για το ποιοι έχουν άδικο και ποιος δίκιο, είναι που κάνει την ταινία βαρετή. Και αυτή η αναπαραγωγή του γραφικού μοντέλου «Ελλαδίτσα» που συγκινεί τους Ελληνες οι οποίοι ζουν πολλά χρόνια στο εξωτερικό. Διότι, κατά τα άλλα, οφείλω να πω ότι ο σκηνοθέτης (και ο διευθυντής φωτογραφίας Γιώργος Αρβανίτης) χειρίστηκαν πολύ καλά τους ατελείωτους διαδρόμους και τους κλειστούς χώρους των πλάνων. Φτάνει αυτό και οι πολύ καλές ερμηνείες κάποιων ηθοποιών (ιδιαίτερα του Χρήστου Λούλη) για να σώσουν μια ταινία; Αν λάβουμε υπόψη την υποκειμενικότητα της τέχνης, ίσως. Είναι εύκολο αυτό στην προκειμένη περίπτωση; Μάλλον όχι.