Ξεδιαντροπιά

Ζούμε πράγματι στην εποχή της ξεδιαντροπιάς, όπως έγραφε τις προάλλες μια αρθρογράφος της Washington Post. Και η καλύτερη απόδειξη, το ισχυρότερο σύμβολο, είναι η φωτογραφία του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπόρις Τζόνσον, καθιστών δίπλα – δίπλα την περασμένη Τρίτη στη Νέα Υόρκη. Οι δημοσιογράφοι ζήτησαν από τον βρετανό πρωθυπουργό να σχολιάσει την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που χαρακτήρισε παράνομο το κλείσιμο του Κοινοβουλίου, εκείνος απάντησε ότι τη σέβεται πλήρως και ο αμερικανός πρόεδρος επενέβη λέγοντας «με άλλα λόγια, είναι πολύ καλός με το Δικαστήριο, σας παρακαλώ. ΟΚ;».

Τις επόμενες μέρες, αμφότεροι οι ηγέτες εξαπέλυαν επιθέσεις εναντίον της δικαιοσύνης και των πολιτικών τους αντιπάλων. Δύο στιγμές αξίζει να αναφερθούν. Οταν ο Τζόνσον χλεύασε τη μνήμη της δολοφονημένης βουλευτού Τζο Κοξ, λέγοντας ότι το Brexit είναι ο καλύτερος φόρος τιμής γι’ αυτήν (που ήταν εναντίον του Brexit). Και όταν ο Τραμπ, αναφερόμενος στον μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος που αποκάλυψε την άθλια προσπάθεια συναλλαγής του με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, τον χαρακτήρισε προδότη, προσθέτοντας ότι «τον παλιό καλό καιρό, όταν ήμασταν έξυπνοι, ξέρετε τι κάναμε με τους κατασκόπους και τους προδότες, έτσι;».

Η λέξη ξεδιαντροπιά είναι εν τέλει ήπια. Οπως και να ‘χει, σε αυτό το κλίμα υπάρχουν και φωνές που προσφέρουν ελπίδα και αισιοδοξία. Ενα παράδειγμα είναι ο Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ επιτέθηκε σαφώς – αν και εμμέσως – στον Ντόναλντ Τραμπ. «Για να προστατεύεις την αλήθεια», είπε, «δεν είναι αρκετό να κατηγορείς τους άλλους ότι διαδίδουν fake news. Θα ήταν αρκετό απλώς να σταματήσεις εσύ να λες ψέματα. Για να προστατεύεις την ελευθερία, δεν είναι αρκετό να αναφέρεσαι σ’ αυτήν στις ομιλίες σου. Πρέπει να υπερασπίζεσαι τις ατομικές ελευθερίες παντού και καθημερινά. Πρέπει να υπερασπίζεσαι την ελευθερία της έκφρασης και την ελευθεροτυπία. Και πρέπει να σταματήσεις να φλερτάρεις με δικτάτορες και αυταρχικά καθεστώτα».

Ενα άλλο φωτεινό παράδειγμα είναι η σεμνή, η πολύτιμη, η λατρεμένη Τζόαν Μπαέζ. «Αγαπητή Γκρέτα», γράφει σε ανοιχτή της επιστολή προς το πρόσωπο των ημερών. «Σε ευχαριστώ που ήρθες σε αυτή τη χώρα για να μιλήσεις τη γλώσσα της αλήθειας στην ισχυρότερη χώρα του πλανήτη. Τα προπύργια του πλούτου και της ισχύος εδώ μας έχουν οδηγήσει στο κατώφλι μιας περιβαλλοντικής καταστροφής, του πιθανού τέλους του πολιτισμού όπως τον γνωρίζουμε (…) Υπάρχει ένα άλλο έθνος εδώ, των έντιμων ανθρώπων, τους οποίους συγκίνησες βαθιά. Ως μέλος αυτού του έθνους, κάνω μια απογραφή της ζωής μου για να δω αν μπορώ να ανταποκριθώ σε αυτά που μας ζητάς εσύ και τα παιδιά των παιδιών μας. Ελπίζω ότι μπορώ. Και, ξέρεις, όταν οι ώριμοι πολιτικοί (σχήμα οξύμωρο σε αυτή την περίπτωση) καταφεύγουν σε μανιασμένες επιθέσεις εναντίον σου, σημαίνει ότι κάνεις το απολύτως σωστό».