Πήρε μαζί του {LF}«τον κόσμο {LF}του χθες»

H γαλλική Εθνοσυνέλευση και η Γερουσία διέκοψαν τις συνεδριάσεις τους προκειμένου να τηρήσουν ενός λεπτού σιγή. Ο Εμανουέλ Μακρόν ακύρωσε μια δημόσια εμφάνισή του και προγραμμάτισε τηλεοπτικό διάγγελμα. Συλλυπητήρια μηνύματα άρχισαν να φτάνουν από κάθε γωνιά της Ευρώπης. Ακόμα και οι χειρότεροι πολιτικοί εχθροί του βρήκαν κάτι καλό να πουν για αυτόν – ή τουλάχιστον, στην περίπτωση του ακροδεξιού Ζαν-Μαρί Λεπέν, σιώπησαν «από σεβασμό». Εννέα φορές βουλευτής, επτά φορές υπουργός, δήμαρχος του Παρισιού επί 18 χρόνια (1977-1995), δύο φορές πρωθυπουργός (τη διετία 1974-1976 επί προεδρίας Ντ’ Εστέν και τη διετία 1986-1988 επί προεδρίας Μιτεράν) και δύο φορές πρόεδρος της Γαλλίας (από το 1995 έως το 2007), ο Ζακ Σιράκ απεβίωσε χθες σε ηλικία 86 χρόνων παίρνοντας μαζί του αυτό που ο αυστριακός συγγραφέας Στεφάν Τσβάιχ αποκαλούσε «ο κόσμος του χθες».

Γεννημένος το 1932 στο Παρίσι, ο Σιράκ έκανε μία τυπική για τη γαλλική ελίτ διαδρομή: Sciences Po, ΕΝΑ, Ελεγκτικό Συνέδριο. Υπηρέτησε επίσης στον στρατό, ήταν αξιωματικός του ιππικού και παθιασμένος τότε υποστηρικτής της «γαλλικής Αλγερίας». Μέντοράς του – και ο μοναδικός πολιτικός που σεβόταν, καθώς λένε – ήταν ο Ζορζ Πομπιντού, ο πρωθυπουργός του Ντε Γκoλ (1962-1968) και μετέπειτα πρόεδρος της Γαλλίας. Στο δικό του γραφείο έκανε τα πρώτα του πολιτικά βήματα αρχές της δεκαετίας του 1960, στη δική του κυβέρνηση πρωτοδιορίστηκε, το 1967, υφυπουργός. Η καριέρα του ήταν μια αλληλουχία από πτώσεις και επανόδους, δύο φορές ναυάγησε η προσπάθειά του να εκλεγεί πρόεδρος (1981 και 1988) μέχρι που τελικά τα κατάφερε, το 1995. Ως πρόεδρος δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα οραματιστής ή αποφασιστικός, λίγα πράγματα έκανε στην πράξη για την καταπολέμηση της «κοινωνικής ρήξης» – του συνθήματος που του εξασφάλισε την εκλογή του. Επεναξελέγη ωστόσο το 2002 με ποσοστό 82,2%, σε μια Γαλλία σοκαρισμένη από την πρόκριση του πατρός Λεπέν στον δεύτερο προεδρικό γύρο.

«Η ιδεολογία», σημείωνε χθες ο Λορέν Ζοσπέν, ο διευθυντής της Libération, σε ένα τρυφερό σημείωμα, «δεν τον απασχολούσε ιδιαίτερα» – δεν είναι τυχαίο που απέκτησε το παρατσούκλι “Χαμαιλέοντας”. «Παραδόξως, όμως, οι πιο δυνατές χειρονομίες του είναι αυτές που αρέσουν στην Αριστερά, λες και αυτός ο δεξιός, συχνά επιθετικός πολιτικός έβρισκε την αλήθεια του στα σύμβολα του αντίπαλου στρατοπέδου. Ο Σιράκ ψήφισε την κατάργηση της θανατικής ποινής, στήριξε τη Σιμόν Βέιλ στη μάχη για το δικαίωμα στην άμβλωση, αρνήθηκε κάθε συμμαχία με το Εθνικό Μέτωπο, κατήγγειλε την αδιαλλαξία και τον ρατσισμό της Ακροδεξιάς, αναγνώρισε την ευθύνη της Γαλλίας στην απέλαση των Εβραίων, προειδοποίησε την παγκόσμια κοινή γνώμη για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής, εγκαθίδρυσε έναν παγκόσμιο φόρο στα αεροπορικά εισιτήρια υπέρ των φτωχών του πλανήτη, αρνήθηκε, προς μεγάλη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ, τον τρελό πόλεμο του Ιράκ».

Ο Ζακ Σιράκ ήταν αυτός που είπε «όχι», το 2003,  στον Τζορτζ Μπους. Ηταν επίσης ο πρώτος πρόεδρος της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας που καταδικάστηκε, το 2011, σε διετή φυλάκιση με αναστολή για μία υπόθεση εικονικών θέσεων απασχόλησης κατά τη δημαρχιακή του θητεία στο Παρίσι. Ακόμα και οι πιο μεγαλύτεροι αντίπαλοί του, ωστόσο, που τον κατήγγειλαν ως ανήθικο και άπληστο καιροσκόπο, δυσκολεύονταν να αντιπαθήσουν τον «Ψηλό» με την αυθεντική ανθρώπινη ζεστασιά, την ευρυμάθεια και την τεράστια όρεξη. Τα νευρολογικά προβλήματα που αντιμετώπιζε τον είχαν κλείσει χρόνια στο σπίτι του, εντούτοις η δημοτικότητά του παρέμενε (μετά την αποχώρησή του από το Ελιζέ) υψηλή. Τελευταίος πρόεδρος μιας ολόκληρης εποχής, ο Ζακ Σιράκ αφήνει πίσω τη σύζυγό του Μπερναντέτ, που έμεινε πιστή κοντά του από το 1956 παρά τη διαβόητη «αγάπη του για τον ποδόγυρο» και τη μία από τις δύο κόρες που απέκτησαν, την Κλοντ.