Τα ελληνοτουρκικά {LF}σε επανεκκίνηση;

Τα Ηνωμένα Εθνη είναι ο ιδανικός χώρος, ένα ουδέτερο έδαφος, για διμερείς επαφές στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου της Γενικής Συνέλευσης.

Τα εκκρεμή ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών είναι σοβαρά, εκτός από το τρέχον προσφυγικό θέμα ή το Κυπριακό που και αυτό απασχολεί τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το ζήτημα του ελέγχου των προσφυγικών ροών αναμένοντας μια θετική ανταπόκριση εκ μέρους του τούρκου προέδρου ήταν αναμενόμενο. Το Κυπριακό που συζητήθηκε είναι πιο πολύπλοκο. Η στήριξη της Ελλάδος είναι δεδομένη. Ομως, η επιβεβαίωση ότι σε μια λύση του χρονίζοντος προβλήματος η τουρκοκυπριακή πλευρά θα ωφελείται, ιδίως μετά την ανακάλυψη υδρογονανθράκων είναι ένα θετικό βήμα προς την άρση τυχόν επιφυλάξεων της τουρκικής πλευράς έναντι μιας λύσης, αλλά και της άρσης των προκλήσεων. Οι δύο χώρες εκτός από συμβαλλόμενες στην ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι και οι εγγυήτριες.

Η επανεκκίνηση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών είναι ένα δείγμα για την επιδίωξη μιας καλής σχέσης.

Προέχει, βεβαίως, το ζήτημα των τουρκικών διεκδικήσεων σε θαλάσσιες ζώνες, ιδιαίτερα όσον αφορά στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει να δοθεί η ευκαιρία να υπάρξουν κύκλοι επαφών για την επίλυση της διαφοράς ως προς την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας.

Η Τουρκία διεκδικεί, με ανάλογη ρητορική και δραστηριότητα, αποκλειστικά δικαιώματα υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο από τον 25ο μεσημβρινό (που αφαιρεί το 1/3 της διεκδίκησης των ακτών της Κρήτης νότια και ανατολικά) μέχρι τον 35ο μεσημβρινό, αφαιρώντας επήρεια των ακτών νήσων με πρόσοψη προς τη Μεσόγειο, πέραν της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου, της Ρόδου και του Καστελλορίζου. Ιδίως αμφισβητεί την όποια επήρεια της Κύπρου, αναγνωρίζει όμως την επήρεια των ακτών που περιβάλλουν την τουρκοκυπριακή κατεχόμενη περιοχή. Πρόκειται για μια νομική κατά βάση διαφορά ως προς την οριοθέτηση.

Οσον αφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, είναι δυνατόν να τεθεί στο τραπέζι η ανακίνηση των διερευνητικών επαφών, ένα κανάλι σταθερής επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων για τις προθέσεις των μερών και την κατάστρωση ατζέντας για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας, όχι μόνο στο Αιγαίο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Ενα κανάλι που είναι σε ισχύ από το 2002 χωρίς να έχει διακοπεί. Στις διερευνητικές επαφές έχει αναφερθεί επανειλημμένα ο Ππρόεδρος Ερντογάν και πρόσφατα σε συνέντευξή του ο Τσαβούσογλου.

Το θέμα αυτό των διεκδικήσεων αν αφεθεί θα δημιουργήσει επισφαλή εκκρεμότητα. Απαιτείται μια προετοιμασία στρατηγικής. Οι επαφές είναι ένα πρώτο μέσο. Αναζητείται η βούληση για να υλοποιηθεί όχι η μονομερής  οριοθέτηση που προάγει με ακρότητες η Τουρκία, χωρίς αποτέλεσμα βεβαίως, αλλά η δυνατότητα ει δυνατόν συνολικής οριοθέτησης της περιοχής και οπωσδήποτε με βάση το διεθνές δίκαιο.

Ο Πέτρος Λιάκουρας είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου Πειραιώς