Στην αντεπίθεση ο Τσαλδάρης

Στο όγδοο μέρος του αφιερώματος ο Π. Τσαλδάρης από το βήμα της Βουλής εξαπολύει σφοδρά πυρά κατά του Ελ. Βενιζέλου για την οικουμενική, τα ταραγμένα χρόνια του Εθνικού Διχασμού καθώς και την εκτέλεση των Εξι. Η συζήτηση στη Βουλή συνεχίστηκε την επόμενη ημέρα. Ο Τσαλδάρης ανέβηκε στο βήμα και απάντησε στην αγόρευση του Βενιζέλου, χρησιμοποιώντας ως επί το πλείστον τα επιχειρήματα που είχε θέσει και στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών λίγες ημέρες νωρίτερα: «Η κυβέρνησις η οποία θα εσχηματίζετο καθ’ ον τρόπον επρότεινεν ο κ. Βενιζέλος (σ.σ. η οικουμενική) δεν ήτο ουδέν άλλο ειμή μόνον πρόσληψις της αντιπολιτεύσεως εις τα έργα τα κυβερνητικά, κατά συγκατάβασιν εκείνου ο οποίος δια της μεγίστης πλειοψηφίας την οποίαν έχει εξακολουθεί να διαχειρίζεται τα κοινά. Προς τι, κύριοι, μια αντιπολίτευσις θα εξέπιπτεν εις τοιαύτην κατάστασιν, ώστε να δεχθή να γίνη συμπαραστάτις μιας κυβερνήσεως; Αυτό θα ήτο τρόπον τινά μια χαριστική πράξις προς την αντιπολίτευσιν η οποία θα απήδε καθ’ ολοκληρίαν εις τα κοινοβουλευτικά έθιμα.

Δεν κατώρθωσα, κύριοι, εξ όσων είπεν ο κ. πρόεδρος της κυβερνήσεως και εν τω προεδρικώ μέγαρω και ενταύθα, εν τη Βουλή, να σχηματίσω την πεποίθησιν ότι η κυβέρνησις αυτή θα παρουσίαζε κάτι το διαφορετικόν και ότι θα ήτο συμφέρουσα εις τον τόπον. Και ήδη εσχημάτισα την πεποίθησιν ότι όχι μόνον ουδέν συμφέρον θα εξυπηρέτει, αλλά τουναντίον θα ήτο πρόξενος ζημίας. Η οικουμενική κυβέρνησις την οποίαν ηθέλατε να κάμετε άνευ λόγου τινός δεν θα είχεν άλλο αποτέλεσμα ή μόνον να καταστρέψη το Κοινοβούλιον, διότι θα υπήρχεν εν κοινοβούλιον μονομερές, του οποίου θα έλειπεν το έτερος σκέλος (…)».

Σφοδρά πυρά. «Ο κ. πρόεδρος της κυβερνήσεως ενόμισεν ότι εγώ μη θέλων την οικουμενικήν και μη θέλων να μετάσχω ταύτης, εφρόντισα να απαλλάξω το κόμμα το οποίον έχω την τιμήν να διευθύνω της φθοράς την οποίαν θα υφίσταντο τα άλλα κόμματα εν τη κυβερνήσει.

Οχι, κ. πρόεδρε της κυβερνήσεως, εγώ ηθέλησα να απαλλάξω τον πολιτικόν κόσμον της φθοράς, ούχι τα κόμματα, διότι ο πολιτικός κόσμος δι’ αυτού έξω θα είχεν εκμηδενισθή. Και δεν δύνασθε να αμφισβητήσετε τούτο, το οποίον σας λέγω, και θα είχεν ακόμη προστριβή ο πολιτικός κόσμος, διότι εις την κυβέρνησιν εκείνην οσονδήποτε και αν καθωρίζετο η εφαρμοστέα πολιτική περί τας γενικάς της γραμμάς, πάντοτε θα υπήρχε στάδιον προστριβών (…)

Αν η κυβέρνησις νομίζη ότι δεν δύναται να λύση τα εκκρεμούντα ζητήματα, αντί να προκαλή συζήτησιν τοιαύτης φύσεως, το καλλίτερον είνε να καθορίση την θέσιν της. Δύναται να διεξαγάγη την υπόθεσιν; Τότε ας εμπνεύση εμπιστοσύνης εις τον λαόν. Αν δεν δύναται, το μόνον το οποίον έχη να κάμη είνε να προσφύγη αμέσως εις εκλογάς. Είνε το μόνον μέσον το οποίον θα καλλιτερεύση την κατάστασιν, όλα τα άλλα χειροτερεύουν διαρκώς την κατάστασιν, η οποία υπάρχει εκ των πραγμάτων, οφείλω δε να σας πω κ. πρόεδρε της κυβερνήσεως ότι όσα είπατε ότι είνε αποτελέσματα της κρίσεως της οικονομικής, είνε αποτέλεσμα της πολιτικής την οποία ησκήσατε».

Ο Κωνσταντίνος και το χαμένο δάνειο. Στη συνέχεια, η συζήτηση εξετράπη, καθώς ο Τσαλδάρης έκανα αναφορά στα ταραγμένα χρόνια του Εθνικού Διχασμού και την εκτέλεση των Εξι, μεταξύ των οποίων ήταν και ο πρώτος αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος, Δημήτριος Γούναρης. Σαφής η πρόθεση του Τσαλδάρη να δυναμιτίσει το κλίμα και να εξαφανίσει κάθε πιθανότητα πολιτικής συναίνεσης στη Βουλή. Η αναφορά του Τσαλδάρη στο παρελθόν και την εκτέλεση των Εξι αποδείκνυε για ακόμη μια φορά πως ο Τσαλδάρης είχε σκοπό να αποφύγει οποιαδήποτε μορφή συνεργασίας με τους Φιλελευθέρους.

Στο παρελθόν αναφέρθηκε και ο Βενιζέλος για να απαντήσει στον Τσαλδάρη και απεκάλυψε το ιστορικό της απώλειας των αμερικανικών πιστώσεων με ευθύνη του βασιλιά Κωνσταντίνου: «Η αμερικανική κυβέρνησις – είπε ο Βενιζέλος – μας είχεν υποσχεθή, και είχεν ανοίξει και αυτή εις την Εθνικήν Τράπεζαν πίστωσιν 48 και ήμισυ περίπου εκατομμυρίων δολαρίων. Από αυτά, βάσει της συμφωνίας, είχομεν αποσύρει 15 εκατομμύρια δολλάρια και υπελείποντο επομένως 33 και 1/2 εκατομμύρια δολλάρια (…) Οταν ήλθεν εις τα πράγματα η κυβέρνησις του Νοεμβρίου 1920, αφού είδεν ότι ήσαν κλεισμένες οι πόρτες από την Γαλλίαν και Αγγλίαν, απηυθύνθη προς την αμερικανικήν κυβέρνησιν, ζητούσα να καταβληθή το υπόλοιπον, λόγω του ότι εν τω μεταξύ είχε περάσει και η διετής προθεσμία από της παύσεως των εχθροπραξιών και επομένως ολόκληρον το ποσόν τούτο ήτο καταβλητέον άνευ ουδενός περιορισμού.

Ξεύρετε, κύριοι, τι απήντησεν η Αμερική; Δεν είπε ότι δεν μας δίδει τα χρήματα, διότι εφέραμεν τον Κωνσταντίνον, αλλ’ είπεν ότι “μανθάνω ότι εις τον θρόνον επανήλθεν ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος, αι δε συμφωνίαι τας οποίας υπεγράψαμεν κατά το 18 μνημονεύουν τον Βασιλέα Αλέξανδρον. Παρακαλούμε, λοιπόν, κατά τα καθιερωμένα, να μας κάμετε μίαν ανακοίνωσιν διά του υπουργού των Εξωτερικών, η οποία να μας πληροφορή ότι ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος επανήλθεν εις τον θρόνον. Τα χρήματα είναι έτοιμα να δοθούν”.

Αλλά ποία υπήρξεν η θέσις του ατυχούς υπουργού των Εξωτερικών, όταν ο Βασιλεύς εξαγριούται κατά της αιτήσεως της αμερικανικής κυβερνήσεως, λέγων “εγώ να δηλώσω ότι επανήλθον εις τον θρόνον, τον οποίον εγώ δεν εγκατέλειψα, εις τον οποίον ο υιός μου ήτο αντιπρόσωπός μου, ενώ εγώ ήμην ο αληθινός βασιλιάς;”. Του είπαν βέβαια την στιγμήν εκείνην όχι. Αλλά καθώς έμαθα προσεπάθησαν εις το υπουργείον των Εξωτερικών βραδύτερον να κατευνάσουν την οργήν του Βασιλέως και του είπον ότι “ξεύρετε, εκείνο το οποίον θα κάμωμεν είναι όλως διόλου τυπικόν. Θα βρούμε επί τέλους μίαν διατύπωσιν η οποία να μας θίγει καθόλου”. “Οχι, δεν θέλω να ακούσω τίποτε” (…)

Και όταν ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος εξέπεσε διά δεύτερη φοράν από τον θρόνον και ήλθεν ο Γεώργιος, ανεκοινώθη εις τούτον υπό του υπουργείου των Εξωτερικών, ότι έχομεν ένα εκκρεμές ζήτημα με την Αμερικήν και σας παρακαλούμεν να μας επιτρέψητε να αναφέρωμεν και τα δύο, ότι δηλαδή μετά τον θάνατον του Βασιλέως Αλεξάνδρου επανήλθεν ο Κωνσταντίνος και μετ’ αυτόν σεις. Ο Γεώργιος είπε, πολύ καλά, κάμετε.

Το έκαμαν λοιπόν περιμένοντες οι ατυχείς υπουργοί, ότι τώρα πρέπει να ετοιμάσωμεν σακκούλαν, να βάλωμεν 331/2 εκατομμύρια χρυσά δολλάρια. Αλλά τι ευρέθη τότε; Η αμερικανική κυβέρνησις απήντησεν ότι ο νόμος, επί τη βάσει του οποίου η αμερικανική κυβέρνησις είχεν εξουσιοδοτηθή να παρέχη εις τους συνεταίρους της δάνεια διά τας ανάγκας του πολέμου, έληξε προ ολίγων εβδομάδων».

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας