Κάτω από τον πήχη φέτος, προς το 2,5% το 2020

Απιαστο όνειρο για μια ακόμα χρονιά μοιάζει ο στόχος του προϋπολογισμού για ρυθμό ανάπτυξης 2,3% που είχε θέσει η προηγούμενη κυβέρνηση, έπειτα από αναθεώρηση του αρχικού στόχου για επέκταση της οικονομίας κατά 2,5%. Οι επιδόσεις του πρώτου εξαμήνου έχουν ήδη διαμορφώσει ένα σκηνικό όπου για να προσεγγίσουμε ρυθμό ανάπτυξης 2% στο σύνολο του έτους απαιτείται επέκταση της τάξεως του 2,5% τα τελευταία δύο τρίμηνα, ενώ πολλές αβεβαιότητες από το εξωτερικό μέτωπο έρχονται να επισκιάσουν τις προοπτικές του εσωτερικού μετώπου οι οποίες είναι θετικές κυρίως στο επίπεδο του κλίματος.

Για το 2020, το τοπίο παραμένει θολό. Μπορεί η επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας να αποτελεί κεντρική επιδίωξη της νέας κυβέρνησης, συγκλίνουσες εκτιμήσεις οικονομολόγων όμως όπως παρατέθηκαν σε πρόσφατη σύσκεψη στο υπουργείο Οικονομικών αναφέρουν ότι η ανάπτυξη θα κινηθεί πάνω από το 2% αλλά χαμηλότερα από το 3%. Πληροφορίες αναφέρουν δε ότι σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις των θεσμών, ένας ρυθμός ανάπτυξης περίπου στο 2,5% θα μπορούσε να επιτευχθεί υπό προϋποθέσεις την επόμενη χρονιά.

ΣΥΣΚΕΨΕΙΣ. Στους κόλπους του οικονομικού επιτελείου, οι συσκέψεις που έχουν ξεκινήσει με εντατικούς ρυθμούς ενόψει της κατάρτισης του προϋπολογισμού του επόμενου έτους γίνονται, σύμφωνα με πληροφορίες, με την παραδοχή ότι η πλήρης εφαρμογή των φορολογικών μέτρων που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ θα μπορούσαν να προσθέσουν 0,7% στο ΑΕΠ, ενώ με το σενάριο της αμετάβλητης πολιτικής, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση σήμερα θεωρείται επιτεύξιμος ένας ρυθμός 2,3%. Αθροιστικά λοιπόν, η επίδοση 3% για τον ρυθμό ανάπτυξης του επόμενου έτους, όπως προέβλεψε ο ΣΕΒ σε πρόσφατη ανάλυσή του, θα μπορούσε να επιτευχθεί. Κατά τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, αναφέρουν πληροφορίες, ο ρυθμός ανάπτυξης 3% συναρτάται με την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας για τα ελληνικά ομόλογα, εξέλιξη η οποία με τη σειρά της προϋποθέτει δραστικές κινήσεις στο μέτωπο των διαρθρωτικών αλλαγών. Για το τρέχον έτος, η ΤτΕ δεν έχει μεταβάλει την πρόβλεψή της για ρυθμό ανάπτυξης 1,9% και σύμφωνα με πληροφορίες οι αναλυτές της εκτιμούν ότι το 2020 ο ρυθμός ανάπτυξης θα κινηθεί περίπου στο 2,5%.

ΤΟ ΠΑΖΛ. Υπάρχουν όμως αρκετά κομμάτια στο παζλ τα οποία θα πρέπει να συμπληρωθούν και τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται κλειδωμένο πριν ολοκληρωθεί η συζήτηση ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους θεσμούς αναφορικά με τον δημοσιονομικό χώρο του 2020, το ακριβές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των μέτρων φορολογικής ελάφρυνσης και την ακριβή χρήση των κερδών ελληνικών ομολόγων το επόμενο έτος. Η απόφαση του Eurogroup του Ιουνίου 2018 έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο ώστε κεφάλαια ύψους 1,2 δισ. ευρώ – υπό την προϋπόθεση τήρησης των συμφωνηθέντων και θετικών εκθέσεων μετά τις μεταμνημονιακές αξιολογήσεις – θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επενδυτικές δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση της αξιοποίησης των κονδυλίων, αλλά δεν θα έλυνε τους δημοσιονομικούς γρίφους του επόμενου έτους. Η κυβέρνηση θέλει να χωρέσει στον προϋπολογισμό του 2020 φορολογικές ελαφρύνσεις 1,2 δισ. ευρώ τις οποίες εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, ενώ έχει ήδη ανακοινωθεί ότι η λεγόμενη 13η σύνταξη θα διατηρηθεί με ετήσιο κόστος 800 εκατ. ευρώ.

ΤΑ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑΤΑ, Για φέτος κοινή θέση της κυβέρνησης και των θεσμών είναι, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα θα επιτευχθεί και με το παραπάνω. Το 3,5% θεωρείται εξασφαλισμένο και υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι στο τέλος της χρονιάς μπορεί να υπάρξει διαμόρφωση του πλεονάσματος κοντά στο 4% του ΑΕΠ. Για το 2020 όμως οι αριθμοί είναι υπό διαμόρφωση, με την κυβέρνηση να έχει διαβεβαιώσει σε όλους τους τόνους ότι η δέσμευση για πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ θα τηρηθεί στο ακέραιο.  Πέραν των δημοσιονομικών περιθωρίων ή περιορισμών, μεγάλες αβεβαιότητες από το εξωτερικό περιβάλλον έρχονται να δημιουργήσουν αντίρροπες δυνάμεις στην εσωτερική αισιοδοξία που έχει διαμορφωθεί μετά την κυβερνητική αλλαγή και τη στροφή σε φιλοαναπτυξιακές πολιτικές μεταρρυθμίσεων. Στο βασικό σενάριο των οικονομολόγων φορέων του εγχώριου συστήματος, η επικρατούσα άποψη αναφέρει στασιμότητα του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης στην περιοχή του 1% για την επόμενη διετία με τη γερμανική οικονομία να βρίσκεται στα πρόθυρα της ύφεσης. Αρμόδιοι παράγοντες μάλιστα επισημαίνουν το γεγονός ότι η ενεργοποίηση του νέου προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ έγινε με ανοιχτό ορίζοντα ολοκλήρωσης, για να υπογραμμίσουν την εκτίμηση ότι οι πιέσεις στην οικονομία της ευρωζώνης και τα χαμηλά επιτόκια θα συντηρηθούν για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Σε αυτό το περιβάλλον, με τον εμπορικό πόλεμο σε πλήρη εξέλιξη, την απειλή ενός άτακτου Brexit ορατή και τις προοπτικές των διεθνών τιμών των καυσίμων σε τροχιά κινδύνου, κανένας οικονομολόγος δεν ρισκάρει σήμερα ασφαλείς προβλέψεις.