Αφεντικό και στο σινεμά

Υπάρχουν καλλιτέχνες το έργο των οποίων δεν γνωρίζεις, κι όμως μπορείς να γράψεις χιλιάδες λέξεις. Και υπάρχουν άλλοι που τους γνωρίζεις καλά, πολύ καλά, αλλά αυτό σου γυρίζει μπούμερανγκ. Κι αν μάλιστα την προσεχή Δευτέρα κλείνει τα 70 του, είναι ενεργός μουσικά από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 και σε λίγο θα συμπληρώσει 50 χρόνια στο κουρμπέτι, τα πράγματα γίνονται δύσκολα. Και γίνονται ακόμη δυσκολότερα όταν πρόκειται για το απόλυτο Αφεντικό του ροκ. Oταν γεννιόταν ο Μπρους Φρέντερικ Τζόζεφ Σπρίνγκστιν στις 23 Σεπτεμβρίου του 1949 στο Νιου Τζέρσι των ΗΠΑ (ο πατέρας του ήταν οδηγός λεωφορείου και η μητέρα του γραμματέας) κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι σήμερα θα ήταν το Boss και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Δίπλα πάντα στην εργατική τάξη και πιστός στους Δημοκρατικούς (ο Τραμπ βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο στόχαστρό του) ήταν και είναι ένα μεγάλο, κλειστό παιδί. Παρ’ όλη τη δόξα, τα εκατομμύρια πωλήσεις, τις χιλιάδες συναυλίες ανά τον κόσμο και την παγκόσμια αναγνώριση. Παραμένει ένα παιδί που ακόμη και σήμερα δεν έχει κατορθώσει να ξεπεράσει την αρνητική του σχέση με τον πατέρα του και τα δικά του ψυχικά προβλήματα.

Με τον ίδιο να έχει δηλώσει ότι «ο πατέρας μου ήταν συγχρόνως ο ήρωάς μου αλλά και ο μεγαλύτερός μου εχθρός», δεν άργησε να συναντηθεί με τον πρώτο του νευρικό κλονισμό και στη συνέχεια με την κατάθλιψη. Από τα χρόνια του σχολείου κιόλας, όταν δεν κλεινόταν στον εαυτό του, ένιωθε καλά μόνο με την κιθάρα του. Επαιζε και σιγοτραγουδούσε μακριά από όλους αναζητώντας τον δρόμο του. Διαδικασία ψυχοφθόρα για τον ίδιο. «Είναι εύκολο να χάσεις τον εαυτό σου ή να μην τον βρεις ποτέ. Εχω περάσει 35 χρόνια προσπαθώντας να μάθω πώς να αφήσω τα καταστροφικά μέρη του χαρακτήρα μου… Συναισθηματικά, πνευματικά κανείς δεν φεύγει από αυτή τη ζωή χωρίς να πληγωθεί».

Πιστός στο heartland rock, είδος που ενδιαφέρεται για τον αμερικανικό τρόπο ζωής, αφού δεν αντιμετωπίζει τη μουσική μόνο ως ψυχαγωγία αλλά κυρίως ως κανάλι μεταφοράς κοινωνικών μηνυμάτων, ο Μπρους Σπρίνγκστιν μεταφέρει στα τραγούδια του ιστορίες. Τόσο προσωπικές που τις κάνει και δικές μας. Αν σταθούμε και βάλουμε τα τραγούδια του στη σειρά, θα διαπιστώσουμε ότι πρόκειται για το σενάριο της ζωής του. Για την ταινία που θα είχε τον τίτλο «Thunder Road». Ηθελημένα – αθέλητα το Boss, από το 1973 με το πρώτο του άλμπουμ «Greetings from Asbury Park, N.J.» έως το τελευταίο «Western Stars» έχει προσφέρει άφθονες κινηματογραφικές εικόνες, ντυμένες φυσικά με μουσική.

Γι’ αυτό ίσως αποφάσισε να σταθεί και πίσω από τον φακό, να κάτσει στην καρέκλα του σκηνοθέτη – έστω και έμμεσα – για τις ανάγκες του φιλμ «Western Stars». Ουσιαστικά πρόκειται για ντοκιμαντέρ, όπου το Αφεντικό ερμηνεύει τα 13 τραγούδια του «Western Stars» συνοδεία ορχήστρας σε έναν πολύ παλιό αχυρώνα. Παράλληλα μοιράζεται πληροφορίες και προβληματισμούς για τη ζωή του, την πορεία του, ακόμα και για τον γάμο του με την Πάτι Σιάλφα, που συμμετέχει και αυτή. Με τη σκηνοθετική υπογραφή του μακροχρόνιου συνεργάτη του Τομ Ζίμνι, που επιμελήθηκε και τα βιντεοκλίπ των τραγουδιών «Tuscon Train» και «Western Stars», το ντοκιμαντέρ έχει και τη ματιά του 69χρονου τραγουδοποιού στην κάμερα, αφού συμμετείχε στη σκηνοθεσία του. Επίσης προσφάτως κατέθεσε και τη μουσική – θεατρική πλευρά του. Από τον Οκτώβριο του 2017 έως τον Δεκέμβριο της επόμενης χρονιάς, παρουσίασε στο Μπροντγουέι, μια σειρά one man show, με αναδρομές από τη ζωή του και έργο του. Προσωπικές αφηγήσεις πριν από την ερμηνεία των κομματιών του. Οι παραστάσεις κινηματογραφήθηκαν και προβλήθηκαν από το Netflix, ενώ έχει κυκλοφορήσει και το ανάλογο live soundtrack «Springsteen on Broadway».

Κινηματογραφικοί αντιήρωες. Ο Σπρίνγκστιν στη μακρόχρονη διαδρομή του έχει δείξει ότι δεν ήταν ποτέ αποκομμένος από τον κινηματογράφο. Ακολουθώντας την αισθητική των film noir, κάτι που αποτυπώνεται με πειστικό τρόπο στο άλμπουμ του «Darkness on the Edge of Town» (1978) συναντήθηκε άθελά του (;) με το «Eraserhead» (1977) του Ντέιβιντ Λιντς. Μια αμερικανική ταινία σουρεαλισμού, τρόμου και φαντασίας. Μουσικός και σκηνοθέτης επικαλούνται τη φόρμα του film noir για να κριτικάρουν τους θεσμικούς περιορισμούς στις ΗΠΑ, οι οποίες σχετίζονται με την ανάπτυξη του καπιταλισμού.

Κάποιες από τις αγαπημένες του ταινίες είναι οι «Thunder Road» (1958), «Two-Lane Blacktop» (1971), «The Grapes of Wrath» (1940), «The Postman Always Rings Twice» (1946), «Double Indemnity» (1944), «Rolling Thunder» (1977), «Jackson County Jail» (1976), οι οποίες έχουν επηρεάσει άμεσα το έργο του. Δράματα και σκληροί αμερικανοί αντιήρωες. Χέρι χέρι η μουσική με τον κινηματογράφο.

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄80, ο Πολ Σρέιντερ του ζήτησε να γράψει το τραγούδι των τίτλων στην ταινία του «Born in the USA». To Boss έγραψε το τραγούδι, αλλά του άρεσε τόσο πολύ που το συμπεριέλαβε στο ομότιτλο άλμπουμ του. Για να το αντικαταστήσει έγραψε το «Light of Day», κομμάτι που έδωσε και τον τίτλο στην ταινία. Το τραγούδι του «The Ghost of Tom Joad» το έγραψε επηρεασμένος από την ταινία «Τα σταφύλια της οργής» του Τζον Φορντ (σ.σ.: βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του Τζον Στάινμπεκ). Το 1993 κέρδισε το Οσκαρ τραγουδιού με το «Streets of Philadelphia» για την ταινία «Φιλαδέλφεια», σε σκηνοθεσία Τζόναθαν Ντέμι – τραγούδι που πλέον βρίσκεται στον αριθμό 68 της λίστας «Τhe 100 Years of the Greatest Songs» του American Film Institute.

Από την άλλη μεριά, ο Σον Πεν σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία το 1991, τον «Ινδιάνο δρομέα», η οποία βασιζόταν στο τραγούδι του Μπρους «Highway Patrolman», από το άλμπουμ «Nebraska» του 1982. Την ιδιαίτερη σχέση του με την 7η τέχνη καταδεικνύουν και τα κομμάτια «Secret Garden», «Stolen car», «My city of ruins», «One step up», «The Wrestler» από τις ταινίες «Jerry McGuire», «Cop Land», «Jersey Girl», «Looking Back», «The Wrestler», αντιστοίχως. Τραγούδια που στέκονται αυτόνομα, χωρίς να έχουν την ανάγκη της εικόνας για να αναπνεύσουν. Μέσα σ’ όλα, χώρεσε και μια cameo εμφάνιση στο «High fidelity» (2000) του Στίβεν Φρίαρς, «σιγοντάροντας» τις αναμνήσεις του Τζον Κιούζακ για τις πρώην του.

Κερασάκι στην τούρτα αποτελεί το φιλμ με τίτλο «Blinded by the Light» (2019) της Γκουρίντε Τσάντα. Στη θατσερική Αγγλία ένας πακιστανικής καταγωγής 16χρονος βρίσκει το φως με τα τραγούδια του Αφεντικού ανακαλύπτοντας επίσης ότι είναι γεννημένος για να τρέχει. Ενας οπαδός του αποτίνει φόρο τιμής στο ίνδαλμά του.

Παρ’ όλη τη μοναδική του σχέση με το σινεμά, έχει και μια απόρριψη στο ενεργητικό του. Οταν διάβασε στον γιο του το πρώτο βιβλίο Χάρι Πότερ της Τζ.Κ. Ρόουλινγκ στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εμπνεύστηκε τόσο πολύ από τον πρωταγωνιστή και τους ατρόμητους φίλους του, ώστε αποφάσισε να γράψει μια μπαλάντα για την πρώτη ταινία «Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος» το 2001. Το τραγούδι του όμως απορρίφθηκε από τη Warner Bros. Εδωσε στη δημοσιότητα το τραγούδι με τίτλο «I’ll Stand By You Always» ως μέρος της συλλογής «Odds And Sods», η οποία εμφανίστηκε στο προσωπικό του torrent site, Jungleland, σύμφωνα με το βρετανικό μουσικό περιοδικό «NME». Ο Μπρους Σπρίνγκστιν έχει αποκαλύψει σε παλαιότερη συνέντευξή του στο BBC Radio 2 ότι το «I’ll Stand By You» απορρίφθηκε από τον σκηνοθέτη Κρις Κολόμπους και πως θα ήθελε κάποια στιγμή να το συμπεριλάβουν σε μια παιδική ταινία. Το Αφεντικό δεν είναι συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής. Εχει όμως την αίσθηση του σινεμά. Τις κινήσεις του και τις ανάσες του. Και αυτό τον κάνει έναν ιδιαίτερο δημιουργό όσον αφορά και την επαφή του με την 7η Τέχνη. Το μυστικό όμως δεν βρίσκεται εκεί. Πολλοί έχουν την αίσθηση του σινεμά. Ο Μπρους Σπρίνγκστιν κάνει μόνο αυτό που ξέρει καλά από την εφηβεία του. Να ντύνει με μουσική εικόνες, σκέψεις, ιδέες, συναισθήματα. Φαίνεται ότι συνεχίζει να βρίσκει ακόμη καταφύγιο στην κιθάρα του.