Αν τζάμπα τόση βία

To πρώτο ποίημα της συλλογής τιτλοφορείται «Les gueules cassées» (Σπασμένες μούρες), από το όνομα που είχαν δώσει στους επιζήσαντες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τοποθετείται στις 3 Νοεμβρίου του 1918 κι έχει για πρωταγωνιστές τον Μπλεζ Σεντράρ και τον Γκιγιώμ Απολλιναίρ, που καθόντουσαν για μεσημεριανό στο Μονπαρνάς και μιλούσαν για τη γρίπη. Ο Απολλιναίρ «είχε επιζήσει μέχρι τότε, / χτυπήματα στο μέτωπο, τρυπανισμό». Αλλά έξι μερόνυχτα μετά πέθανε, από τη γρίπη. Τότε ο Σεντράρ γύρισε μαζί με τον Αμπέλ Γκανς το φιλμ Κατηγορώ, «όπου οι νεκροί ανασταίνονται, / σπασμένοι, απ’ τη λάσπη / και επιστρέφουν στα χωριά / να δούνε, εν χορώ, αν τζάμπα / λιώσανε στα χαρακώματα, / αν τζάμπα τόση βία».

Υπάρχουν κάποια ξένα περιοδικά – πρόχειρα αναφέρω το New Yorker και το New York Review of Books – που δημοσιεύουν σε κάθε τεύχος τους δύο ποιήματα. Ετσι, χύμα, διακόπτοντας τα άρθρα. Πολλοί ξεκινούν από εκεί την ανάγνωση του τεύχους, άλλοι προτιμούν να ακολουθήσουν τη ροή και να κάνουν διάλειμμα από τα, μακροσκελή συνήθως, κείμενα, διαβάζοντας ένα ποίημα. Δεν βρίσκονται πάντα εν ζωή οι ποιητές: καμιά φορά πέφτεις σ’ ένα διαμαντάκι του Λέοναρντ Κοέν (ποιητής ήταν κι αυτός) ή της Βισουάβα Ζιμπόρσκα. Αλλοτε πάλι είναι νέοι άνθρωποι που έχουν την τύχη να δουν τη δουλειά τους σε αυτά τα εξαιρετικής αισθητικής και περιεχομένου έντυπα.

Στην Ελλάδα δεν συνηθίζεται κάτι τέτοιο, η ποίηση άλλωστε δεν είναι εδώ και τόσο δημοφιλής. Πάντα πίστευα όμως ότι θα ήταν γοητευτικό να δημοσιεύαμε τακτικά σε μια γωνιά της εφημερίδας ένα ποίημα. Να, σαν το παραπάνω της Κρυστάλλης Γλυνιαδάκη από την «Επιστροφή των νεκρών» (εκδ. ΠΟΛΙΣ), που τιμήθηκε αυτή την εβδομάδα με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τις εκδόσεις του 2017. Ενα βιβλίο που μιλά για την επιστροφή κινημάτων που νομίζαμε πως είχαν πεθάνει (ναζισμός, φασισμός, λαϊκισμός), αλλά και για τα φαντάσματα των ανθρώπων που πέθαναν στους πολέμους λόγω μιας ιδεολογικής τρέλας.

Η Γλυνιαδάκη δεν γράφει μόνο ποίηση. Μεταφράζει κιόλας, όλος ο Νέσμπο δικός της είναι. Οπως έλεγε τις προάλλες στον 9,84, «αν η καθημερινή σου δουλειά είναι μεταφραστική, τότε ζεις μέσα στη γλώσσα, ακούς το βάρος κάθε λέξης, ακούς τον ρυθμό και τη μελωδία κάθε λέξης». Κι όλα αυτά τα ακούσματα οξύνουν ακόμη περισσότερο τις ευαισθησίες σου.

Το τελευταίο ποίημα της συλλογής τιτλοφορείται «Κι ο ουρανός ατέλειωτος» και μιλά για τον πιο οικείο νεκρό απ’ όλους. Η ποιήτρια γράφει στον πατέρα της από το τρένο που πάει απ’ το Παρίσι στο αεροδρόμιο, «κι είναι γεμάτο μετανάστες που γυρίζουν / απ’τις δουλειές έτσι όπως γύριζες κάποτε κι εσύ / με τρένο στο Σικάγο, μ’ ένα σακάκι και φθαρμένα / μοκασίνια και λίγα δολάρια μόνο στην τσέπη, / όταν όλη η ζωή ήταν μπροστά σου ακόμα / κι ο ήλιος έδυε κι έφλεγε τα όνειρά σου»

Είναι βέβαιο, την έχουμε ανάγκη την ποίηση.