Στάχτη 96.000 στρέμματα πρασίνου

Μια έκταση πρασίνου ίση με το νησί της Σαλαμίνας ή τη Σκόπελο έχει απολέσει από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα η Ελλάδα εξαιτίας των πυρκαγιών. Από την 1η Ιανουαρίου μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου 2019 στη χώρα μας κάηκαν τουλάχιστον 96.100 στρέμματα γης, εκ των οποίων τα 14.400 ήταν κωνοφόρα δάση. Τα στοιχεία που συνέλεξε το Κέντρο δορυφορικής παρακολούθησης φυσικών καταστροφών Beyond του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κατά τη διάρκεια αυτού του εννεαμήνου είναι εντυπωσιακά: οι Νομοί Εύβοιας και Βοιωτίας ήταν οι περιοχές όπου οι πυρκαγιές είχαν τη μεγαλύτερη συχνότητα εκδήλωσης. Η Εύβοια φέτος κάηκε πέντε φορές χάνοντας 12.570 στρέμματα δάσους ενώ στον Νομό Βοιωτίας εκδηλώθηκαν τρεις μεγάλες φωτιές κάνοντας στάχτη 10.000 στρέμματα. Στη Ζάκυνθο είχαμε αναλογικά τις περισσότερες καμένες εκτάσεις.
«Το Κέντρο Beyond, στο πλαίσιο του προγράμματος EFFIS, έχει αναλάβει σε πραγματικό χρόνο την ταχεία ανίχνευση των ενεργών εστιών και την αποτίμηση – χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων, καλύπτοντας ολόκληρη την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή σε 24ωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα και 365 ημέρες τον χρόνο. Ετσι και φέτος το καλοκαίρι καταγράψαμε την εξέλιξη όλων των μεγάλων πυρκαγιών από την έναρξή τους μέχρι την ολοκλήρωσή τους, παρέχοντας στη συνέχεια στην πολιτεία χάρτες αποτίμησης των καμένων εκτάσεων» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Χάρης Κοντοές, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ειδικός στη δορυφορική τηλεπισκόπηση και συντονιστής του Κέντρου Αριστείας Beyond. «Οι πυρκαγιές ανιχνεύονται από το σύστημα FireHub σε πραγματικό χρόνο, από τα πρώτα κιόλας λεπτά, μέσω των δορυφόρων Metsosat Second Generation 2, 3, και 4 που συλλέγει το Κέντρο στις κεραίες του. Η Ομάδα Ταχείας Χαρτογράφησης του Beyond ενεργοποιείται άμεσα και παράλληλα με την παρακολούθηση της εξέλιξης των πυρκαγιών μέσω του συστήματος μελετά τις συγκεκριμένες περιοχές ως προς το είδος βλάστησης αλλά και την ιστορικότητά τους σε πυρκαγιές. Ο συνδυασμός όλων των δεδομένων μάς δίνει την ευρύτερη εικόνα της εξέλιξης των γεγονότων. Στη συνέχεια με τη χρήση δορυφορικών εικόνων Sentinel 2A γίνεται η αποτίμηση της καμένης έκτασης των περιοχών» συνεχίζει ο Κοντοές.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Ετσι προέκυψαν σημαντικά ευρήματα ως προς τον οικονομικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο των φετινών πυρκαγιών: η πλειονότητα των καμένων εκτάσεων περιελάμβανε ποώδη, θαμνώδη και μεταβατική δασώδη βλάστηση ενώ το 15% ήταν δάση κωνοφόρων. Στο πύρινο μέτωπο της Ελαφονήσου έγιναν στάχτη περίπου 5.100 στρέμματα περιοχής Natura, επηρεάζοντας σπάνιους φυτικούς και ζωτικούς οργανισμούς όπως αμμοθίνες και τα ενδημικά είδη χλωρίδας που εμφανίζονται αποκλειστικά στις παραλίες και στην ενδοχώρα του νησιού ενώ σημαντικό τμήμα των καμένων εκτάσεων στην Εύβοια και τη Ζάκυνθο είχε πληγεί στο παρελθόν άλλες τρεις φορές από πυρκαγιές – γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αναγέννηση της εκεί φύσης. «Για παράδειγμα στην περίπτωση της Εύβοιας, η περιοχή των Μεσσαπίων είχε καεί και πάλι το 2012 με την κοινή καμένη έκταση στην περιοχή να είναι 3.070 στρέμματα» λέει ο Κοντές. «Επίσης η πληγείσα περιοχή του Λουτρακίου, η οποία  ανήκει στη ζώνη Natura 2000, είχε ξανακαεί το 1986».
Σύμφωνα με τον Κοντοέ, οι δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, επιβάλλουν στους επιστήμονες την ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης, έγκαιρης προειδοποίησης και πρόγνωσης με στόχο την αποτελεσματική πρόληψη και τη χάραξη στρατηγικής στην αντιμετώπιση των φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών. «Σε αυτήν την κατεύθυνση» λέει «η ενεργή συμμετοχή του Κέντρου σε ευρωπαϊκά έργα και επιχειρησιακές δράσεις, όπως το διαστημικό πρόγραμμα Copernicus,  εξασφαλίζουν την ωρίμαση της σχετικής έρευνας και την ανάπτυξη υπηρεσιών για τη λήψη αποφάσεων».