Η πολιτική της ΕΚΤ και τα ευρωπαϊκά προβλήματα

Στις 12 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε να ξεκινήσει ακόμη ένα πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων, με σχέδια να αγοράζει 20 δισ. ευρώ σε νέα ομόλογα ανά μήνα για αόριστο χρονικό διάστημα, χρησιμοποιώντας την ίδια δομή με αυτήν που είχε στο παρελθόν. Η απόφαση δεν ελήφθη ομόφωνα: μέλη της ΕΚΤ από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Αυστρία και την Εσθονία εξέφρασαν την έντονη αντίθεσή τους στην περαιτέρω ποσοτική χαλάρωση (QE).

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ισχυρίζεται ότι η πλειοψηφία υπέρ της περαιτέρω χαλάρωσης ήταν τόσο μεγάλη που δεν ήταν απαραίτητη ακόμη και η καταμέτρηση των ψήφων. Ομως οι χώρες που αντιτίθενται στην απόφαση κατέχουν το 56% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου της ΕΚΤ και αντιπροσωπεύουν το 60% της παραγωγής της ζώνης του ευρώ. Αυτό προκαλεί σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου. Αυτές οι ανησυχίες είναι ακόμη πιο δικαιολογημένες δεδομένου ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διαμαρτύρεται έντονα για τη σιωπηρή πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών που προκύπτει από τις αγορές ομολόγων της ΕΚΤ. Ο Ντράγκι, βεβαίως, επιμένει ότι η ΕΚΤ δεν «στοχεύει» τη συναλλαγματική ισοτιμία. Αν και αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά δεν έχει σημασία. Με την αγορά μακροπρόθεσμων τίτλων, οι κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης θα ενεργοποιήσουν και πάλι μια υποτίμηση του νομίσματος.

Το πρόβλημα, βεβαίως, είναι ότι με την τόνωση των εξαγωγών και τον περιορισμό των εισαγωγών η πολιτική έρχεται εις βάρος άλλων χωρών. Ακόμη χειρότερα, οι επιδράσεις των μειώσεων των επιτοκίων είναι μάλλον περιορισμένες, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επενδύσεις. Υπάρχει ακόμη λόγος να φοβόμαστε – όπως φοβάται ο CEO της Deutsche Bank Christian Sewing – ότι οι συνεχιζόμενες μειώσεις των επιτοκίων της ΕΚΤ είχαν αρνητικές επιπτώσεις στο τραπεζικό σύστημα, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την προσφορά πιστώσεων.

Επομένως, η Ευρώπη έχει μια επιλογή. Μπορεί να συνεχίσει να επιτρέπει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ να ακολουθήσει τη δική του πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών ή μπορεί να αποφασίσει ότι η επικείμενη εμπορική σύγκρουση με την Αμερική ανήκει στα χέρια δημοκρατικά ελεγχόμενων θεσμών. Οι κεντρικές τράπεζες είναι έξω από τα νερά τους στο θέμα αυτό.

Ο Χανς Βέρνερ Ζιν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Εχει διατελέσει πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Ifo και είναι σύμβουλος της γερμανικής κυβέρνησης για οικονομικά θέματα