Η ανάπτυξη ως φαντασιακό

Η φράση που σχολιάστηκε περισσότερο από τη συνέντευξη τύπου του τέως πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στη ΔΕΘ, ήταν το «εμείς δεν περιμένουμε την ανάπτυξη για να αυξηθούν οι μισθοί, με την αύξηση των μισθών έρχεται η ανάπτυξη». Αν αποφασίσουμε να πάρουμε στα σοβαρά την αποστροφή αυτή όπως ακριβώς ειπώθηκε, θα έπρεπε να ρωτήσουμε τον κ. Τσίπρα γιατί δεν αποφάσισε πολιτικά, όταν κυβερνούσε, να κάνει αυξήσεις, ερώτηση που θα οδηγούσε, με μαθηματική ακρίβεια, στην απάντηση «γιατί δεν μας άφηναν οι δανειστές» και στην ανταπάντηση «τότε γιατί υπογράψατε Μνημόνιο» και άλλα ατελέσφορα και ολίγον τι κωμικοτραγικά. Αν πάλι αποφασίσουμε να το συζητήσουμε σοβαρά βασιζόμενοι στην ημιτελή οικονομική θεωρία Τσίπρα, για να την απορρίψουμε πλήρως, τότε θα πρέπει να αποδεχτούμε ότι η ανάπτυξη δεν αφορά ποτέ την τσέπη του πολίτη και τη δυνατότητα του καθενός από εμάς να ζει καλύτερα εντός μιας οικονομίας με πραγματικές προοπτικές.

Ο τρόπος που γίνεται η συζήτηση αυτή στην Ελλάδα, για τη σχέση της ανάπτυξης με τους μισθούς, απομονώνει, κατά περίπτωση, σημαντικά κομμάτια της ιστορίας. Θεωρητικώς, η αύξηση των μισθών μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη αν όμως συνοδεύεται παράλληλα από αύξηση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα, από επένδυση των εργοδοτών σε εξειδικευμένο προσωπικό, από αύξηση της εγχώριας παραγωγής. Στην Ελλάδα όμως έχουμε δει ότι αυτά δεν συνεπάγονται το ένα το άλλο αυτομάτως, όπως κάποιοι μας λένε τώρα ενώ έχουμε ζήσει μια αποτυχία τέτοια στην πράξη. Από την άλλη, δεν ισχύει ούτε η ίδια σχέση αιτίου – αιτιατού από την ανάποδη φορά, δεν είναι, δηλαδή, ανάπτυξη δεν είναι εκείνο το μεταφυσικό πράγμα που θα φέρει αυτομάτως αυξήσεις μισθών, δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες. Εχουμε, εξάλλου, τόσα παραδείγματα χωρών με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και μισθούς φτώχειας, με κερδοφόρα χρηματιστήρια και τρομερές ανισότητες κλπ. Γιατί, όσο κι αν μας αρέσει στη χώρα αυτή να συζητάμε στη βάση καπιταλισμός vs σοσιαλισμός, άσπρο vs μαύρο κ.λπ., ή να προκρίνουμε λύσεις του τύπου «πονάει χέρι – κόβει χέρι», σε όλο τον κόσμο η σοβαρή συζήτηση είναι το πώς κατανέμεται η ανάπτυξη και το σοβαρό πολιτικό ερώτημα είναι το τι μείγμα προκρίνεις σχετικά. Από διλημματικό λόγο και συνθήματα άλλωστε πήξαμε, γενικώς.