Ο διπλός μήνας του μέλιτος

Ποιος θα μπορούσε να είναι ο πιο σύντομος ορισμός της πολιτικής ευτυχίας; Μια καλή δημοσκόπηση. Ή μάλλον μια σειρά από δημοσκοπήσεις στις οποίες καταγράφεται ένα καθεστώς πλήρους αποδοχής, δημοκρατικά πλήρους, δηλαδή κάπου στο 70%, για έναν πρωθυπουργό και την κυβέρνησή του από την κοινή γνώμη.

Ηταν η αποδοχή που απόλαυσε ο Αλέξης Τσίπρας τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησής του.  Και είναι και η αποδοχή που απολαμβάνει τώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης: Η χώρα κινείται σε σωστή ή σε λάθος κατεύθυνση; ρωτούν οι δημοσκόποι. Σε ολόσωστη, απαντά η μεγάλη πλειοψηφία. Πώς κρίνετε τον Πρωθυπουργό; ξαναρωτούν. Ο καλύτερος, είναι η απάντηση. Το πολιτικό κλίμα; Τέλειο. Και η αντιπολίτευση; Α, μα αυτή έχει το μαύρο της το χάλι.

Είναι αυτό που λέγεται απλώς περίοδος χάριτος ή, πιο ρομαντικά, μήνας του μέλιτος για μια κυβέρνηση. Αλλά ο ρομαντισμός θα κάνει πάντα τη διαφορά: Εάν η περίοδος χάριτος είναι ένα χρονικό διάστημα που όχι μόνο προσφέρουν γενναιόδωρα οι ψηφοφόροι αλλά συγχωρούν και τα λάθη, ο μήνας του μέλιτος προϋποθέτει τη συμμετοχή τους στην ευτυχία και τη μέθη ή ακόμη στην αυταπάτη και την πλάνη. Αυτό ακριβώς δεν συνέβη το καλοκαίρι του ’15; Η χώρα κινείται σε σωστή ή σε λάθος κατεύθυνση; ρωτούσαν τότε οι δημοσκόποι. Σε πιο σωστή και από τη σωστή, απαντούσε η κοινή γνώμη.

Ο,τι συνέβη μετά, από το δημοψήφισμα και την kolotoumba έως το τρίτο Μνημόνιο και τα πολλά δισ. των μνημονιακών υποχρεώσεων, υπενθυμίζουν πόσο γρήγορα μπορεί να ξοδευτεί ένα τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο, όπως αυτό που είχε συγκεντρώσει έπειτα από τόσα χρόνια αντιμνημονίου Αλέξης Τσίπρας.  Πόσο σπάταλος μπορεί να αποδειχθεί ένας πολιτικός και με ποια ταχύτητα μπορεί να εξατμιστεί η μέθη της κοινής γνώμης.

Η αλήθεια είναι πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν κινδυνεύει από το βέρτιγκο μιας τόσο  απότομης πτώσης. Αντίθετα από τον Τσίπρα που μάζεψε το πολιτικό του κεφάλαιο σαν χρυσοθήρας που χτύπησε φλέβα χρυσού στο αντιμνημόνιο, ο Μητσοτάκης μάζεψε το δικό του πενηνταράκι, πενηνταράκι. Ο Τσίπρας επένδυσε στο συναίσθημα, ο Μητσοτάκης στη μέθοδο. Ο ένας ποντάρισε στον βερμπαλισμό και την πλειοδοσία σε υποσχέσεις, ο άλλος σε ομιλίες με powerpoint και μικρό καλάθι.

Αυτό σημαίνει πως, αντίθετα από τον προκάτοχό του που βγήκε από την εκείνη τη 17ωρη διαπραγμάτευση σαν έχασε τα πάντα μέσα σε μια νύχτα στο καζίνο, ο σημερινός πρωθυπουργός σκοπεύει να ξοδέψει το δικό του πολιτικό κεφάλαιο έτσι όπως το δημιούργησε: πενηνταράκι, πενηνταράκι. Δεν σημαίνει όμως πως το πολιτικό κεφάλαιο του Μητσοτάκη δεν θα τελειώσει κάποια στιγμή. Ούτε πως, όσο φειδωλά και αν το ξοδέψει ο ίδιος, δεν θα τελειώσει πολύ νωρίτερα μα πολύ νωρίτερα ο μήνας του μέλιτος για την κυβέρνησή του. Οι μήνες του μέλιτος δεν είναι ημερολογιακοί ασφαλώς. Αλλά είναι αυτό που υποδηλώνει η ονομασία τους: το μέλι κρατάει λίγο.

Πότε όμως θα τελειώσει αυτός ο μήνας; Ή, καλύτερα, πόσο μπορεί να επιμηκυνθεί στον χρόνο για  να γίνει ένας μήνας – λάστιχο; Η αντιπολιτευτική αμηχανία του ΣΥΡΙΖΑ, αμηχανία που αποτυπώνεται και στη βιασύνη του φιλικού του Τύπου να στρωθεί στη δουλειά, δείχνει πως αυτή η ώρα δεν έχει έρθει ακόμη. Τα πρώτα φάλτσα απορροφήθηκαν από μια πολιτική που επενδύει πολλά στον ιδιωτικό τομέα για να την ανάπτυξη χωρίς όμως να ξεχνάει το κοινωνικό της πρόσωπο. Οι τροπολογίες της τελευταίας στιγμής, ο νόμος για τον διορισμό του διοικητή της ΕΥΠ που δεν θα άλλαζε αλλά τελικά άλλαξε, τα τιμολόγια της ΔΕΗ που δεν αυξάνονταν αλλά αυξήθηκαν, φάνηκε πως ήρθαν ή πολύ νωρίς ή πως ήταν πολύ λίγα για να προκαλέσουν φθορές.

Ο χρόνος όμως στην πολιτική δεν είναι γραμμικός. Ο Μητσοτάκης έχει κάθε λόγο να φοβάται ό,τι πολύ σοφά για έναν πρωθυπουργό φοβόταν ο Χάρολντ ΜακΜίλαν: τα γεγονότα. Επειτα, η κυβέρνησή του ζει έναν παραγωγικό πυρετό και κινείται σε ρυθμούς εργασιακού σθένους. Αλλά πόσο μπορεί να κρατήσει αυτό το κατοστάρι χωρίς να χάσει την αναπνοή της από το λαχάνιασμα και χωρίς να λυγίσουν τα πόδια της από την κόπωση; Για πόσο θα τρέχει σαν αγώνα ταχύτητας τον κυβερνητικό της μαραθώνιο;

Το ερώτημα έχει τη σημασία του. Ο παραγωγικός πυρετός δίνει την αίσθηση στην κοινή γνώμη πως έχει αναπτυχθεί μια δυναμική που κάνει τα πράγματα να αλλάζουν. Η κόπωση μπορεί να δώσει την αίσθηση πως απομακρύνεται ο ορίζοντας της αλλαγής για την οποία διψούν όλοι ή, ακόμη χειρότερα, πως τίποτε δεν αλλάζει και πως και αυτή η κυβέρνηση δεν μπορεί παρά να προστεθεί στην αλυσίδα των αποτυχημένων κυβερνήσεων που πολλά είπαν πως θα αλλάξουν αλλά τελικά δεν άλλαξαν τίποτε.

Αν τα γεγονότα είναι ο εξωτερικός εχθρός μιας κυβέρνησης, η κόπωση είναι ο εσωτερικός της. Αλλά καμιάς κυβέρνησης δεν είναι ο μόνος. Ο δεύτερος εσωτερικός εχθρός είναι η έλλειψη συνοχής, η εικόνα μιας κυβέρνησης που μοιάζει με ένα σύνολο από υπουργικά βιλαέτια ή, ακόμη χειρότερα, με σκορποχώρι.

Ο Μητσοτάκης επιχείρησε να προλάβει αυτόν τον εχθρό με το επιτελικό κράτος. Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο πως αυτό που χαρακτηρίζεται, με την ίδια αμήχανη αντιπολιτευτική διάθεση είναι η αλήθεια, ως «πρωθυπουργικός συγκεντρωτισμός», δεν θα προκαλέσει την αντίδραση εκείνων που το υφίστανται. Πιο απλά, δεν είναι μόνο ο μήνας του μέλιτος με την κοινή γνώμη που πρέπει να κρατήσει. Το άλλο ερώτημα που αφορά κάθε κυβέρνηση είναι και πόσο κρατάει ο μήνας του μέλιτος ενός πρωθυπουργού με τους υπουργούς του…