Ο Πρόεδρος που ενώνει

Μπορεί κανείς να φανταστεί αμέσως την ένσταση. Με το νέο σύστημα εκλογής, ο πανίσχυρος πρωθυπουργός θα μπορεί να κάνει Πρόεδρο της Δημοκρατίας ακόμη και τον κηπουρό του. Για να το πετύχει, θα αρκεί να κάνει υπομονή τέσσερις-πέντε ψηφοφορίες – και τι είναι τέσσερις-πέντε ψηφοφορίες στη Βουλή; Οι Ιταλοί στο κάτω κάτω χρειάστηκαν 23 ολόκληρες για να εκλέξουν πρόεδρο τον Τζοβάνι Λεόνε το 1971 και πάνω από δέκα για πολλούς από τους προέδρους που τον διαδέχθηκαν.

Αλλά ακόμη και εάν ο πανίσχυρος Πρωθυπουργός δεν κάνει Πρόεδρο τον κηπουρό του αλλά ένα πρόσωπο με προεδρικά προσόντα, δεν είναι ένα πλήγμα στην ενότητα του έθνους που υποτίθεται πως συμβολίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αυτή η έκπτωση στις ψήφους που απαιτούνται για την εκλογή του από τη μία ψηφοφορία στην άλλη; Συμβολίζει το ίδιο την ενότητα κάποιος που έχει εκλεγεί με την ευρεία συναίνεση των 180 ή των 200 ψήφων στην πρώτη ψηφοφορία με κάποιον που έχει εκλεγεί στην τέταρτη με 151 ή – ακόμη χειρότερα – στην πέμπτη με μια σχετική πλειοψηφία της τάξης των 120 ψήφων;

Η αλήθεια είναι πως καμία ένσταση δεν είναι για πέταμα. Αλλά είναι εξίσου αλήθεια πως η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας εργαλειοποιήθηκε τόσο στο παρελθόν ώστε να τραυματιστεί πότε το πνεύμα του Συντάγματος, πότε η ίδια η διαδικασία και στο τέλος η ίδια η δημοκρατία. Μια τέτοια περίπτωση ήταν τα χρωματιστά ψηφοδέλτια τα οποία χρειάστηκαν για να εκλεγεί ο Χρήστος Σαρτζετάκης το 1985. Αλλη μία ήταν οι φήμες περί χρηματισμού βουλευτών που επιστρατεύτηκαν το 2014 για να μην εκλεγεί ο Σταύρος Δήμας.

Και οι δύο περιπτώσεις της εκλογής Προέδρου συνδέθηκαν με κάτι που δεν έπρεπε ποτέ να συνδεθεί με μια εκλογή Προέδρου. Με την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Με αυτό που επιστρατεύτηκε ως απειλή από τον συνταγματικό νομοθέτη ακριβώς ώστε να συναινούν τα κόμματα στο πρόσωπο του Προέδρου για να καταλήξει εντελώς το αντίθετο: η προεδρική εκλογή ήταν το κόλπο όχι για να αποφευχθούν αλλά για να στηθούν οι εθνικές κάλπες. Σύμβολο ενότητας του έθνους; Οχι, υλικό διχασμού και σύγκρουσης.

Η εμπειρία τού ’85 με τα χρωματιστά ψηφοδέλτια και την ψήφο του Προέδρου της Βουλής για την οποία διαφώνησαν τότε οι συνταγματολόγοι άφησε τα σημάδια της μόνο στην πολιτική. Μπορεί να άφησε κάτι και ο Σαρτζετάκης ως σύμβολο ενότητας ενός έθνους που ο ίδιος κήρυξε αυθαιρέτως ανάδελφο. Αλλά η εμπειρία τού ’14 ξεπέρασε τα όρια της πολιτικής. Οι πρόωρες εκλογές που προκλήθηκαν από την αδυναμία της Βουλής να εκλέξει πρόεδρο είχαν πολύ μεγαλύτερο κόστος, κοινωνικό και οικονομικό. Ο,τι ακολούθησε το πρώτο εξάμηνο του ’15 ήταν η δραματική απόδειξη του γεγονότος πως η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας θα έπρεπε να αποσυνδεθεί οριστικά από τις εθνικές εκλογές.

Δεν υπάρχει κανείς που να διαφωνεί με αυτή την αναγκαιότητα. Αλλά από την άλλη, δεν έχει λόγο η αντιπολίτευση να παραδώσει αδιαμαρτύρητα στα χέρια του σημερινού Πρωθυπουργού τη δυνατότητα να κάνει Πρόεδρο τον κηπουρό του, μάλλον επειδή δεν θα μπορεί να κάνει η ίδια Πρόεδρο τον δικό της κηπουρό. Το θέμα της εκλογής του Προέδρου, από αυτήν την άποψη, θα γίνει ο σπόρος για ακόμη έναν λυσσαλέο διχασμό. Μέχρι να βρεθεί κάποιος που θα μας ενώσει. Κι ας είναι και κηπουρός.