Η Ιταλία επιστρέφει στον Νότο

Η αναπάντεχη κυβερνητική αλλαγή στην Ιταλία δημιουργεί νέες πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της ΕΕ σε μια φάση μετάβασης (νέα ηγετική ομάδα στις Βρυξέλλες, Brexit κοκ).

Η Ιταλία είναι ο απόλυτος «μπαλαντέρ» της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ο σχηματισμός της πρώτης κυβέρνησης Κόντε μεταξύ Πέντε Αστέρων – Λέγκας είχε σηματοδοτήσει την προσέγγιση της Ιταλίας προς τον λαϊκιστικό άξονα Πολωνίας – Ουγγαρίας με αιχμές τον ευρωσκεπτικισμό και το Μεταναστευτικό. Αντίθετα, η δεύτερη κυβέρνηση Κόντε, με την αντικατάσταση της Λέγκας από το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα ως εταίρο των Πέντε Αστέρων, ξαναβάζει την Ιταλία στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Νότου όπως την είχαμε συνηθίσει.

Η νέα κυβέρνηση Κόντε εμφανίζεται πολύ πιο φιλική προς τις Βρυξέλλες. Οι επιλογές στα καίρια υπουργεία Οικονομικών και Εσωτερικών (το μέχρι πρότινος χαρτοφυλάκιο του αρχηγού της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι) χαρακτηρίζονται από τεχνοκρατική επάρκεια και πολιτική μετριοπάθεια. Η κυβερνητική κρίση καθυστέρησε επίσης την επιλογή από τη Ρώμη του νέου ιταλού επιτρόπου. Το αποτέλεσμα είναι η νέα κυβέρνηση να στέλνει τελικά στις Βρυξέλλες τον κεντροαριστερό πρώην πρωθυπουργό Πάολο Τζεντιλόνι. Οι ελπίδες της Ιταλίας για κατάληψη ενός σημαντικού οικονομικού χαρτοφυλακίου – π.χ. ανταγωνισμός – αυξήθηκαν κατακόρυφα.

Η νέα κυβέρνηση όμως δεν θα είναι πειθήνιος διεκπεραιωτής των εντολών των Βρυξελλών. Στα οικονομικά σκοπός είναι μεν η αποφυγή σύγκρουσης με την ΕΕ για το έλλειμμα του επόμενου προϋπολογισμού αλλά όχι η εγκατάλειψη της προσπάθειας να ξεπεραστεί η λιτότητα. Σημαντική λεπτομέρεια εδώ είναι ότι στον νέο κυβερνητικό συνασπισμό συμμετέχει και το μικρό κόμμα της αριστεράς LeU – μέσα σε μερικές ημέρες η Ιταλία έχει περάσει από την πιο δεξιόστροφη στην πιο αριστερόστροφη κυβέρνηση της πρόσφατης ιστορίας της. Στο Μεταναστευτικό η Ιταλία θα ξαναριχτεί στη μάχη της μεταρρύθμισης των κανονισμών Δουβλίνου την οποία είχε μπλοκάρει ο Σαλβίνι παίζοντας το παιχνίδι του Ορμπαν.

Τόσο στην οικονομία όσο και στο Μεταναστευτικό επομένως η Ιταλία «ξαναγίνεται Νότος», μια εξέλιξη θετική και για την Ελλάδα. Ο βασικός νικητής όμως στη μεγάλη σκακιέρα της Ευρώπης είναι ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τον τελευταίο καιρό βλέπει τους πάντες κυριολεκτικά να δουλεύουν για εκείνον. Η συνεχιζόμενη αποδυνάμωση του μεγάλου συνασπισμού στο Βερολίνο, η τοποθέτηση Λαγκάρντ στην ΕΚΤ και τώρα μια νέα κυβέρνηση στην Ιταλία ενισχύουν την εικόνα του ως του σημαντικότερου πόλου ισχύος στην ΕΕ με ξεκάθαρη ατζέντα μεταρρυθμίσεων (εμβάθυνση ευρωζώνης, βιομηχανικοί «ευρωπαίοι πρωταθλητές» κ.λπ.).

Μια τελευταία σημείωση είναι απαραίτητη και αφορά τον Σαλβίνι. Η κυβερνητική κρίση που πυροδότησε ο ίδιος εξελίχθηκε σε εξευτελισμό για αυτόν, παραμένει όμως ο δημοφιλέστερος πολιτικός στην Ιταλία και τώρα πια είναι αδιαφιλονίκητος ηγέτης μιας σκληρής δεξιάς αντιπολίτευσης. Οι λόγοι που επέτρεψαν τη μετεωρική του άνοδο (οικονομική και μεταναστευτική κρίση) δεν έχουν εκλείψει σε καμία περίπτωση. Η νέα κυβέρνηση Κόντε δεν μπορεί να τους αντιμετωπίσει μόνη της αλλά χρειάζεται την αλλαγή πλεύσης από την υπόλοιπη Ευρώπη. Στο χέρι της ΕΕ είναι αν η Ιταλία θα ξαναγίνει πηγή αστάθειας.