Εκλογική μηχανική

Φαίνεται αξιέπαινη θεσμικά η απόφαση του πρωθυπουργού να αποσυνδέσει τον πολιτικό στόχο της αλλαγής του εκλογικού συστήματος από τη διαδικασία αναθεώρησης του συντάγματος – που θα πει, φαίνεται να διατηρείται το μέγα κεκτημένο της συνταγματικής αναθεώρησης του 2001: κάθε αλλαγή στο εκλογικό σύστημα αφορά τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός και αν την υπερψηφίσουν 200 τουλάχιστον βουλευτές.

Όμως, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ρητά στη Θεσσαλονίκη ότι «εάν δεν αλλάξει ο εκλογικός νόμος με 200 βουλευτές, οι επόμενες εκλογές -που σας λέω ότι θα γίνουν το 2023- θα είναι εκλογές απλής αναλογικής. Άρα θα είναι διπλή κάλπη». Ήτοι, προεξοφλεί ότι από εκλογές με απλή αναλογική δεν προκύψει κυβέρνηση και θα ξαναγίνουν αμέσως εκλογές με το σύστημα που θα έχει ετοιμάσει ο ίδιος. Ουσιαστικά, ο κ. Μητσοτάκης παρακάμπτει τη συνταγματική πρόνοια.

Με τη σημερινή εξακομματική διάρθρωση της Βουλής, είναι δύσκολο αλλά όχι αδύνατο να υπάρξει κυβέρνηση μετά από εκλογές με απλή άναλογική. Ακόμα και με τα σημερινά ποσοστά που έδωσαν τη νίκη στην ΝΔ, η «ευρύτερη Αριστερά» (ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ, ΚΚΕ, ΜέΡΑ) συγκεντρώνει 48,4%, άρα με απλή αναλογική θα έχει κυβερνητική πλειοψηφία -η «ευρύτερη Δεξιά» (ΝΔ, «Ελληνική Λύση») συγκεντρώνει 43,6% – πλειοψηφία έστω και μόνο για να αλλάξουν το εκλογικό σύστημα για τις μεθεπόμενες εκλογές, που θα τον αλλάξει ξανά η μεθεπόμενη πλειοψηφία και πάει λέοντας…

Άραγε ο κ. Μητσοτάκης αισιοδοξεί ότι η ΝΔ δεν θα έχει κυβερνητική φθορά και θα κερδίσει τη «δεύτερη κάλπη» με 40%; Ελπίζει, μήπως, ότι το κόμμα του θα απορροφήσει μέρος του ΠαΣοΚ, όπως κατάφερε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πριν 40 χρόνια με την ΕΔΗΚ ώστε να ξαναγυρίσουμε στον δικομματισμό; Ή μήπως απλώς προτίθεται να αυξήσει το ποσοστό εισόδου των κομμάτων στη βουλή και να επιβάλλει η ΝΔ του 40% τον δικομματισμό «εκ των άνω»;

Η απλή αναλογική αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για τις κομματικές ηγεσίες: γιατί όσοι φιλόδοξοι πολιτικοί αισθάνονται παραγκωνισμένοι να είναι υποχρεωμένοι να αποδέχονται τους ρόλους που τους αποδίδουν ο κ. Μητσοτάκης ή ο κ. Τσίπρας και να μην δοκιμάσουν την τύχη τους με νέα κόμματα στις νέες ευνοϊκές συνθήκες;

Τόσο η ΝΔ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μωσαϊκά φιλόδοξων πολιτικών. Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα και η προοπτική της εξουσίας επιτρέπει στους ηγέτες να τους διαχειρίζονται σχετικά άνετα. Αλλά έτσι, η ποιότητα της πολιτικής ζωής είναι αντίστοιχη της ποιότητας των εκάστοτε ηγετών του δικομματισμού – όπως τη ζήσαμε και παλιότερα και πρόσφατα. Η απλή αναλογική θα κάνει το σύστημα απλώς λιγότερο αρχηγοκεντρικό και όχι αναγκαστικά χειρότερο.