Ολα τα πρόσωπα {CR}του προέδρου

Λίγες μέρες πριν από τις εκλογές του Ιουλίου, ο Αλέξης Τσίπρας περνούσε την είσοδο γνωστού (αντιπολιτευόμενου προς την τότε κυβέρνηση) καναλιού του Νέου Φαλήρου (Σκάι). Εφυγε περίπου δύο ώρες αργότερα, έπειτα από συνεχή παρουσία στον τηλεοπτικό αέρα και σκληρές ερωτήσεις. Για όσους διαφωνούσαν μαζί του, η συνέντευξη εκείνη επιβεβαίωνε όλα όσα πίστευαν για την αλαζονεία και την ανικανότητά του. Για τους άλλους, όμως, ήταν ένας Πρωθυπουργός που βρέθηκε σε ένα εχθρικό περιβάλλον και άντεξε – για την ακρίβεια, όχι μόνο άντεξε, αλλά κατάφερε να συσπειρώσει και όσους, μετά τις ευρωεκλογές, σκέφτονταν να παραστρατήσουν. Οι δημοσκόποι λένε πως αυτή η εμφάνιση αύξησε τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ που τελικά πήρε ένα ανέλπιστο 31%. Κυρίως, όμως, έδωσε τη δυνατότητα στον Τσίπρα, που εξάντλησε όλα τα βέλη ΠΑΣΟΚ που είχε στη φαρέτρα του, να μιλάει για μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ με σκοπό τη δημιουργία της «μεγάλης προοδευτικής παράταξης».

«Πού θα ήμασταν χωρίς τον Αλέξη;»

Το μεγαλύτερο όπλο, βέβαια, δεν ήταν οι πράσινες μεταγραφές, αλλά ο ίδιος ο αρχηγός του κόμματος. Ο Νίκος Αλιβιζάτος τον έχει περιγράψει έξυπνα ως έναν τύπο «που πιάνει πουλιά στον αέρα». Που είναι ευχάριστος στη συζήτηση, που ξέρει τι πρέπει να πει και πού, πολύ περισσότερο, δείχνει ενδιαφέρον να μάθει όσα δεν ξέρει. Αυτή του η στάση, σε συνδυασμό με τη φρεσκάδα της ηλικίας του έγιναν όχημα. Καταρχήν για να γίνει γνωστός, κερδίζοντας το αστρονομικό (για τα τότε δεδομένα του χώρου) 10,5% στη διεκδίκηση του Δήμου Αθηναίων, το 2006. Δύο χρόνια αργότερα, το 2008, για να θεωρηθεί η επόμενη μέρα του Συνασπισμού, κερδίζοντας την ηγεσία του κόμματος από τον Φώτη Κουβέλη. Ο Τσίπρας συνέδεσε την πολιτική μοίρα του με τον ΣΥΡΙΖΑ. Το παραδοσιακό κόμμα της ανανεωτικής Αριστεράς, με αυτόν στο τιμόνι, έγινε αξιωματική αντιπολίτευση και κυβέρνηση. Περιπλανήθηκε στις παρυφές του αριστερισμού και, όταν τα νέα δεδομένα δεν σήκωναν πια το δημιούργημά του, απλά άλλαξε το αφήγημα. Και του βγήκε. Η «κυβερνώσα Αριστερά» έχασε τις εκλογές, όμως άντεξε. Τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί χωρίς τον Τσίπρα και αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι πιο παλιοί ένοικοι της Κουμουνδούρου. Και η απάντηση σε όποιον τολμήσει να τον αμφισβητήσει είναι επίσης αυθόρμητη: «Πού θα ήμασταν χωρίς τον Αλέξη;».

Η στροφή στην Κεντροαριστερά έχει και πάλι την υπογραφή του. Ξέρει να πλασάρει τον εαυτό του, ξέρει να κρατάει ισορροπίες. Εφερε αναίμακτα στον ΣΥΡΙΖΑ στελέχη με μακρά θητεία στο ΠΑΣΟΚ που ανέλαβαν θέσεις εντός του κομματικού μηχανισμού. Εφερε πίσω ακόμα και κάποιους εκ των «παλιών συντρόφων» που αποχώρησαν. Η μίμηση του Ανδρέα Παπανδρέου, παρότι βασίζεται στις πιο λαϊκίστικες στιγμές του γνωστού ηγέτη, φαίνεται πως μέχρι τώρα κατάφερε να ξεγελάσει ένα σημαντικό κομμάτι των κεντροαριστερών ψηφοφόρων που έχουν συνηθίσει στα κόμματα εξουσίας και προτίμησαν τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά τις ενστάσεις τους για την πολιτική που άσκησε τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Τίποτα δεν μένει που να μην έχει κάνει ο Τσίπρας για να εντυπωσιάσει το κοινό στο οποίο απευθύνεται – κι αν το προφίλ του μουντζουρώθηκε στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση, στον ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν πως μπορούν να το ξαναφτιάξουν. Το επιχείρημά τους ακούγεται λογικό: απέναντι σε μια συντηρητική κυβέρνηση, πρέπει να υπάρχει μια ισχυρή προοδευτική αντιπολίτευση. Πώς μπορεί να γίνει αυτό, αν όχι με τον συνασπισμό όλων των κομμάτων με προοδευτική κατεύθυνση; Και να μην το καταφέρουμε ακόμα, λένε από τον ΣΥΡΙΖΑ, η προσέγγιση θα γίνει σταδιακά, «εκ των πραγμάτων», όσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα στρέφεται δεξιά.

Ο «άχαστος» που ήταν αλαζόνας

Ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα με αυτή την ανάγνωση; Το κοινό μυστικό, εντός και εκτός Κουμουνδούρου: ο «βασιλιάς» είναι συγκεντρωτικός και είναι εγωιστής. Εχει δημιουργήσει ένα εντελώς αρχηγικό κόμμα, που και να ήθελε δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτόν. «Αν ποτέ καταφέρει να πετύχει έστω κατ’ ελάχιστο την αναγνώριση και την αποδοχή που έχει ο Αλέξης Τσίπρας ως ηγέτης, τόσο στο κόμμα του όσο και διεθνώς, τότε να μας κάνει υποδείξεις», έλεγε μόλις πριν από δύο εβδομάδες ο ΣΥΡΙΖΑ, απαντώντας στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο Τσίπρας είναι, όντως, ο μοχλός του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι όμως και το μεγαλύτερό του φρένο. Τα τέσσερα χρόνια στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν φαρδιά πλατιά την υπογραφή του, με ό,τι αυτό συνεπάγεται ως προς τις ευθύνες. Γι’ αυτό, άλλωστε, έχει αραιώσει τις εμφανίσεις του. Γι’ αυτό, λένε οι κακές γλώσσες, θέλει να κρατά χαμηλό προφίλ μέχρι την ώρα που θα πρέπει να βγει ξανά μπροστά. Στο εσωτερικό μέτωπο, οι ισορροπίες που κρατάει πολύ συχνά δεν τον βοηθούν, πράγμα που έγινε σαφές και στις πρώτες συνεδριάσεις του Πολιτικού Συμβουλίου του ΣΥΡΙΖΑ, όπου μια ισχυρή αντιπολιτευτική τάση έχει αρχίσει, για πρώτη φορά, να κάνει την εμφάνισή της – χωρίς φωνές, κατάφερε για την ώρα να σταματήσει την εκλογή αρχηγού από τη βάση.

Τα νερά της Κεντροαριστεράς είναι αχαρτογράφητα για κάποιον που πέρασε όλη του την πολιτική σταδιοδρομία διατρέχοντας το φάσμα της «ορίτζιναλ» Αριστεράς – και που, αν πιστέψουμε τους αντιπάλους του, έχει αποκλειστικό σκοπό την επάνοδο στην εξουσία. Ας πούμε πως σκοπός του είναι να προσεγγίσει το Κίνημα Αλλαγής και τους ψηφοφόρους του σε ισότιμη βάση. Αυτό, εξηγούν κεντροαριστερά στελέχη, δεν μπορεί να γίνει όταν ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει κάνει ίχνος αυτοκριτικής για τα πεπραγμένα της κυβέρνησής του, αλλά αντίθετα επιμένει να την υπερασπίζεται, πότε με ανακοινώσεις για τη Βασιλική Θάνου και την Επιτροπή Ανταγωνισμού και πότε διεκδικώντας δάφνες που δεν του αναλογούν στην οικονομία. Η ίδια τάση οδηγεί τον Τσίπρα να ποζάρει στις συνεδριάσεις της Προοδευτικής Συμμαχίας με στελέχη που έφυγαν βίαια από την Κεντροαριστερά για μια υπουργική θέση και που θεωρήθηκαν «κόκκινο πανί» για τη Φώφη Γεννηματά – από τον Θάνο Μωραΐτη έως τον Θανάση Θεοχαρόπουλο – καθιστώντας αδύνατη την όποια προσπάθεια συνεννόησης. Αν πάλι, η προσέγγιση που ετοιμάζουν στον ΣΥΡΙΖΑ γίνει με τη μορφή της λεηλασίας, είναι εκ των πραγμάτων καταδικασμένη να αποτύχει – λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, μια ανάλογη προσπάθεια έδωσε λόγο ύπαρξης στο Κίνημα Αλλαγής, που ήταν έτοιμο να βυθιστεί στην εσωστρέφεια λόγω της Συμφωνίας των Πρεσπών.