Νόμος 4000;

Τα πηλήκια, τα ξυρισμένα κεφάλια, τα σχολικά σήματα στο πέτο, οι ποδιές, η μέτρηση του μήκους της φούστας με τη μεζούρα, οι κορδέλες στα μαλλιά, οι κοτσίδες, οι κάλτσες μέχρι το γόνατο, οι φουφούλες στη γυμναστική, η επιτηδευμένη σεμνότητα, η εσωστρέφεια της περιφέρειας και του συνοικισμού, η γκρίζα ομοιομορφία. «Επαρχία, επαρχία, όλα τα σφάζεις. Λυσσάς και ράβεις και κεντάς κι όλο σπαράζεις»*. Σαν σπαραγμός από κείμενο του Μάνου Ελευθερίου, σαν περιγραφή της Λιλής Ζωγράφου, σαν ανάμνηση του Γιάννη Ξανθούλη. Σαν να ζωντάνεψαν οι λέξεις από τη «Μεθυσμένη Πολιτεία» του Σωτήρη Πατατζή, από το «Τέλος της μικρής μας πόλης» του Δημήτρη Χατζή. Κι εκείνα τα πλάνα με τη διαπόμπευση του κουρεμένου «Ευαγγέλου» από τον «Νόμο 4000» του Δαλιανίδη που όταν τα έβλεπα, στα κρυφά, μικρή στην τηλεόραση με τρόμαζαν περισσότερο από τις ταινίες με δράκους και μάγισσες. Και στην πιο ανάλαφρη εκδοχή του, το συμβούλιο των καθηγητών στο «Χτυποκάρδια στο θρανίο».

Σε όλα αυτά παραπέμπουν, εμένα τουλάχιστον, οι δρομολογημένες αποφάσεις του υπουργείου Παιδείας της Κύπρου για την εμφάνιση των μαθητών και μαθητριών. Περιορισμοί που έχουν να κάνουν με τα ρούχα, τα παπούτσια, τα αξεσουάρ, τα μαλλιά, τα νύχια. Στην πραγματικότητα, με τη δεκαετία του 1950, του ’60 και του ’70 – κοντεύουμε πια τα σαράντα χρόνια από τότε που (στην Ελλάδα) καταργήθηκαν οι σχολικές ποδιές. Δεν πρόκειται ακριβώς περί αναχρονισμού. Πρόκειται περί ουτοπίας. Τα κλισέ που θέλουν τον μαθητή με μούσια «επαναστατικό στοιχείο» ή τη μαθήτρια με μακριά νύχια «ελευθερίων ηθών» έχουν, ευτυχώς, ξεπεραστεί προ πολλού. Αλλά το χειρότερο είναι ότι σε μια εποχή που αναζητάμε τη χαμένη ουσία, οι μαθητές, με αυτόν τον τρόπο θα «διδάσκονται» εμμέσως πλην σαφώς – αν, βέβαια εφαρμοστούν οι αποφάσεις – την υποταγή στους τύπους. Την επικράτηση του «φαίνεσθαι» εις βάρος του «είναι». Δεν υπάρχει πιο σίγουρος τρόπος για να γίνει το σχολείο μη φιλικό στους εφήβους αυτής της γενιάς.

*στίχος του Μάνου Ελευθερίου από το αφιερωμένο στον Βαγγέλη Γιακουμάκη ποίημά του