Η πολιτική ορθότητα των ηλιθίων

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς μέντιουμ για να δει το μέλλον. Θα το έβλεπε μπροστά του ολοζώντανο και όχι σε γυάλα εάν ήταν ένας από τους 3.000 τυχερούς που παρακολούθησαν την ετήσια διάσκεψη του Singularity University η οποία φιλοξενήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο. Ενας από τους τυχερούς ήταν και ο Κώστας Γιαννακίδης. Και ανάμεσα στα πολλά και συναρπαστικά που περιέγραψε στο Protagon, από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που θα συνδέεται με το υπολογιστικό νέφος μέχρι το ρομπότ που θα κουβαλά τις προσωπικές μας γνώσεις, κρατώ για τις ανάγκες της περίστασης το εξής: «Οι ταξικές διαφορές του μέλλοντος θα αποτυπώνονται και στον αλγόριθμο που θα έχει ο καθένας στη διάθεσή του για να τον εξυπηρετεί» γράφει. «Οι πιο εύποροι θα μπορούν να μισθώνουν πιο εξελιγμένους αλγόριθμους».

Το μέλλον αυτό δεν είναι μακριά – μιλάμε για τις επόμενα 20, 30 και 40 χρόνια. Αν όμως ο αλγόριθμος του Facebook, του διαδικτυακού κολοσσού που συμβολίζει την αλματώδη εξέλιξη της εποχή μας, λογοκρίνει τον πίνακα μιας ζωγράφου του περασμένου αιώνα, τότε δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Ζούμε ακόμη στην παλαιολιθική εποχή. Σε μια εποχή όπου οι αλγόριθμοι όχι μόνο δεν είναι καθόλου έξυπνοι αλλά πάσχουν και από αφόρητη σεμνοτυφία. Αυτός ο αλγόριθμος δεν είναι ταξικός. Είναι η απόδειξη της γενικευμένης τεχνολογικής μας φτώχειας – μιας φτώχειας από την οποία φαίνεται να υποφέρει ακόμη και η πρωτοπορία της τεχνολογίας.

Ή μήπως είναι το σύμβολο ενός νεοπουριτανισμού και μόνο; Ο πίνακας που λογοκρίθηκε είναι της Νατάλια Γκοντσαρόβα, ζωγράφου που θεωρείται εμβληματική μορφή του ρωσικού φουτουρισμού. Οπως έγινε γνωστό πριν από μερικές ημέρες, το Facebook «έκοψε» από το Instagram τη διαφημιστική καμπάνια της έκθεσης που θα φιλοξενηθεί στο Παλάτσο Στρότσι της Φλωρεντίας. Ο λόγος ήταν πως στο σχετικό βίντεο περιλαμβάνεται και το φημισμένο έργο της «Μοντέλο (σε μπλε φόντο)».

Ο τίτλος του έργου δεν το λέει, αλλά το μοντέλο είναι γυμνόστηθο. Και λοιπόν; Είναι τόσο χαζός ο αλγόριθμος ώστε να μην μπορεί να ξεχωρίσει έναν ζωγραφικό πίνακα από μια πραγματική φωτογραφία, τόσο καθυστερημένος ώστε να μην αντιλαμβάνεται την τέχνη; Φτάνει σε τέτοια βάθη η τεχνολογική μας ένδεια; Ή μήπως ο αλγόριθμος είναι έτσι ρυθμισμένος ώστε να μην κάνει καμία απολύτως διάκριση; Μήπως φτιάχτηκε για να σκανδαλίζεται το ίδιο με το «Μοντέλο (σε μπλε φόντο)» της Γκοντσαρόβα και την «Καταγωγή του κόσμου» του Γκιστάβ Κουρμπέ, που επίσης έχει λογοκριθεί από το Facebook, όσο και με τη γυμνή φωτογραφία μιας πορνοστάρ;

Δυσκολεύεται να πιστέψει κανείς πως η απόσταση που μας χωρίζει από τα 20, 30 ή 40 χρόνια αυτού του τόσο προηγμένου κόσμου του μέλλοντος που είδαν με τα μάτια τους 3.000 άνθρωποι χωρίς να είναι μέντιουμ, είναι τόσο χαώδης. Δεν γίνεται λίγες δεκαετίες να μοιάζουν με ολόκληρους αιώνες. Κανένας αλγόριθμος τον 21ο αιώνα δεν μπορεί να είναι τόσο χαζός. Είμαστε λιγότερο φτωχοί απ’ όσο θα μπορούσε να μας κάνει να πιστέψουμε ο αλγόριθμος του Facebook. Φαίνεται όμως πως είμαστε θύματα ενός άλλου είδους χαζομάρας. Μιας χαζομάρας που θα μπορούσε να συνοψιστεί σε μια παράφραση: Η σεμνοτυφία είναι η πολιτική ορθότητα των ηλιθίων. Κι αυτοί, αλίμονο, δεν είναι αλγόριθμοι.