Σχοινοβάτες της 3ης Σεπτέμβρη

Συζητιέται όσο κανένα άλλο. Εχει (ακόμη) πιστούς φίλους και ορκισμένους εχθρούς. «Δανείζει» στελέχη τόσο στη ΝΔ όσο και στον ΣΥΡΙΖΑ. Διδάσκει τεχνογνωσία. Είναι «παντού και πουθενά». Σήμερα το ΠΑΣΟΚ γιορτάζει τα 45 χρόνια από την ίδρυσή του, με διαφορετικά δεδομένα. Δεν θυμίζει τον παλιό, κραταιό εαυτό του, ούτε όμως τις δύσκολες εποχές του 4%. Κυρίως όμως, δεν είναι μόνο του. Αναπνέει, υπάρχει μέσα από το Κίνημα Αλλαγής. Και, κατά μια ανάγνωση, αυτή η επιλογή είναι η σωτηρία του.

Εδώ και μερικά χρόνια το κύμα επιστροφής στο «παλιό ΠΑΣΟΚ, το ορθόδοξο», έχει κατακλύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με όχημα τη νοσταλγία, ακόμα και σε αυτές τις εκλογές αυξήθηκαν οι φωνές που ήθελαν ο πράσινος ήλιος να βγει ξανά στην πρώτη γραμμή. Αλλο όμως η υπεράσπιση του πολιτικού παρελθόντος του κόμματος που σήκωσε στις πλάτες του τις περισσότερες ευθύνες της οικονομικής κρίσης και άλλο η επανίδρυσή του: μπορεί το πρώτο να φέρνει πίσω ορισμένους ψηφοφόρους, το δεύτερο όμως αυξάνει τους κινδύνους η Κεντροαριστερά να καταλήξει ένα ορθόδοξο αφήγημα για τους ορθόδοξους, όσοι (λίγοι) κι αν είναι αυτοί. Πρώτα ήρθε ο Παύλος Γερουλάνος και μετά ο Νίκος Παπανδρέου, ζητώντας ανοιχτές διαδικασίες συνεδρίου, θέτοντας εμμέσως και θέμα ηγεσίας – χωρίς ωστόσο να θέτουν παρόμοιο αίτημα εντός του Κινήματος Αλλαγής. Και οι δύο δεν συμμετείχαν ενεργά στη δημιουργία του φορέα, παρότι ο πρώτος βρέθηκε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας και ο δεύτερος διεκδίκησε μια θέση στις Βρυξέλλες με τον κεντροαριστερό φορέα. Από τη Χαριλάου Τρικούπη εξηγούν πως το ΠΑΣΟΚ «δεν έφυγε ποτέ για να επιστρέψει», ενώ η πρόταξη των πασοκικών εσωτερικών διαδικασιών αντί αυτών του Κινήματος Αλλαγής θα έδινε το λάθος μήνυμα για την επόμενη μέρα, ειδικά από τη στιγμή  που Κυριάκος Μητσοτάκης και Αλέξης Τσίπρας «συνεχίζουν τις επιθέσεις τους στον χώρο».

ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ. Το παρελθόν απέναντι στο μέλλον – το ΠΑΣΟΚ είναι ακόμα εδώ, όμως φέτος, ίσως για πρώτη φορά, η 3η Σεπτέμβρη δίνει την αφορμή να βγουν στην επιφάνεια οι δύο βασικές ενδοπασοκικές τάσεις και οι νέες ισορροπίες. Αν αφήσει κανείς στην άκρη τις εσωτερικές διαμάχες, το ερώτημα που μένει είναι ένα: Μπορεί, όντως, να υπάρξει ξανά το ΠΑΣΟΚ ως πρωταγωνιστής; Η απόφαση για τη μετεξέλιξή του, για την ανάγκη να περάσει στη νέα εποχή μέσα από τη δημιουργία ενός νέου φορέα, δεν είναι τωρινή – και δεν αφορά μόνο τη σημερινή ηγεσία. Αποτελεί απόφαση συνεδρίου ήδη από το 2015. Η Γεννηματά, με παρέμβασή της στα «ΝΕΑ», προανήγγειλε από το 2016 τη νέα κατάσταση και, έναν χρόνο αργότερα, περίπου 210.000 πολίτες έσπευσαν στις κάλπες για να επιλέξουν τον αρχηγό ενός πολιτικού φορέα που δεν υπήρχε ακόμη. Χωρίς τις διαδικασίες εκείνου του Νοεμβρίου, εξηγεί η πλευρά που στηρίζει το Κίνημα Αλλαγής, το ενδιαφέρον για τον χώρο θα είχε ήδη κοπάσει. Πέραν του πολιτικού βέβαια, υπάρχει πάντα και το οικονομικό: το ΠΑΣΟΚ χρωστάει και πρέπει να αποπληρώσει τα χρέη του. Ο τρόπος για να συμβεί αυτό και να συνεχίσει να είναι λειτουργικό περνάει αναπόφευκτα μέσα από το Κίνημα Αλλαγής.

Τι σημαίνει αυτή η σύνδεση; Σίγουρα η ιστορία του ΠΑΣΟΚ δεν έχει ακόμη τελειώσει. Ομως πλέον είναι διαφορετική. Η 3η Σεπτέμβρη εξακολουθεί να είναι μια μέρα κεντροαριστερού εορτασμού, αλλά ίσως έχει έρθει η ώρα να είναι απλά αυτό που είναι: μια επέτειος.