Το άτακτο Brexit ως προεκλογικό επιχείρημα

Οι εξελίξεις στο θέμα του Brexit είναι δραματικές, αλλά επί της ουσίας τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ λίγο σε σχέση με τον Μάρτιο του 2019, όταν η Βρετανία αντιμετώπισε και πάλι τον κίνδυνο εξόδου από την ΕΕ χωρίς συμφωνία. Ούτε η κυβέρνηση, ούτε η Βουλή μπορούν να καταλήξουν σε ένα ρεαλιστικό σενάριο εξόδου. Το αδιέξοδο αυτό η χώρα πρέπει να το λύσει, ανεξαρτήτως του τι θα γίνει τις επόμενες εβδομάδες.

Το νέο, εξελισσόμενο δράμα είναι το αποτέλεσμα της αφήγησης του Μπόρις Τζόνσον. Οσα συμβαίνουν όμως εξακολουθούν να είναι μία δήλωση προθέσεων: άτακτο Brexit, αν η ΕΕ δεν συναινέσει στις απαιτήσεις των Βρετανών. Το έχουμε ακούσει ξανά. Υπήρξε η κεντρική θέση της Τερίζα Μέι, στη μεγαλύτερη διάρκεια της θητείας της. Η προκάτοχος του Τζόνσον έλεγε συνεχώς πως «η μη συμφωνία είναι καλύτερη από την κακή συμφωνία». Εγκατέλειψε αυτή τη θέση σταδιακά, ενώ παράλληλα συμβιβαζόταν με τις Βρυξέλλες.

Ο Τζόνσον επαναφέρει την ίδια απειλή, αλλά προσπαθεί να πείσει ότι εκείνος, σε αντίθεση με τη Μέι, πράγματι θα το πάει μέχρι τέλους. Ολες του οι ενέργειες εξυπηρετούν αυτή την αφήγηση: υπουργικό συμβούλιο με ορκισμένους ευρωσκεπτικιστές, κλείσιμο της Βουλής για μερικές εβδομάδες, ώστε να πειστούν όλοι για τις ειλικρινείς προθέσεις του.

Το ερώτημα είναι σε ποιον ακριβώς αφηγείται την ιστορία του ο πρωθυπουργός. Δεν είναι απλώς η αφήγηση ενός διαπραγματευτή στις Βρυξέλλες, αλλά και ο προεκλογικός διάλογος ενός πολιτικού με το εκλογικό σώμα. Οι περιοδείες σε όλη τη χώρα με παροχές προς όλους, η πρόσληψη έμπειρων συμβούλων σε ζητήματα προεκλογικού σχεδιασμού, καθώς και η ανύπαρκτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που άφησε πίσω της η Μέι, έχουν εδραιώσει την πεποίθηση στη Βρετανία ότι οι εκλογές είναι προ των πυλών.

Αυτή την προεκλογική αφήγηση εξυπηρετεί και η στοχοποίηση της Βουλής ως μιας πολιτικής ελίτ που δεν επιτρέπει με τις ιδιοτροπίες της στον πρωθυπουργό να συνομιλήσει απευθείας με τον λαό και την ετυμηγορία του στο δημοψήφισμα του 2016. Το επιχείρημα αυτό (που επίσης χρησιμοποίησε η Μέι, όταν οι βουλευτές καταψήφιζαν το δικό της Brexit) εξυπηρετεί τα προεκλογικά σχέδια του Μπόρις. Η αφήγηση του πολιτικού που μιλάει εξ ονόματος του λαού και εννοεί αυτά που λέει, πιάνει. Ο Τζόνσον ανεβαίνει στις δημοσκοπήσεις. Πρόσφατη δημοσκοπική ανάλυση του Telegraph έδειξε ότι ο πρωθυπουργός έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να κερδίσει τις εκλογές, αν επιδιώξει το σενάριο του σκληρού Brexit.

Ομως, όπως για κάθε πολιτικό, έτσι και για τον Τζόνσον, το κύριο ζητούμενο είναι να κυβερνήσει τη χώρα για πολλά χρόνια, και όχι να γίνει καμικάζι σε μια αμφιλεγόμενη αποστολή. Από αυτή την άποψη, το μεγάλο εμπόδιο του Μπόρις δεν είναι η Βουλή, αλλά η μη συμφωνία. Ως απειλή τον εξυπηρετεί πολιτικά, ως πραγματικό σενάριο ίσως καταστρέψει την καριέρα του. Ποιος πρωθυπουργός θα ήθελε να σπρώξει τα πράγματα στο σημείο ενδεχόμενης οικονομικής καταστροφής της χώρας του, πριν καλά καλά αναλάβει τα καθήκοντά του;

Οι ημερομηνίες πιέζουν. Αλλά, όπως έδειξε και η περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα τον Ιούνιο του 2015, υπάρχει πολιτικό μέλλον, και μάλιστα λαμπρό, ακόμη και αν το τελεσίγραφο με την ΕΕ δεν τηρηθεί. Χρόνος για συμβιβασμό πάντα υπάρχει. Το ζήτημα είναι πώς θα τον αφηγηθείς στον κόσμο για να παραμείνεις στον πρωθυπουργικό θώκο.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής με έδρα το Λονδίνο. Αρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε Independent, Policy Network, και Balkan Insight. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα».