Το αμερικανικό όνειρο Νο 2

Είναι καιρός να παραδεχτούμε ότι το αμερικανικό όνειρο είναι νεκρό. Οι απαραίτητες συνθήκες – ισχυρή, σταθερή οικονομική ανάπτυξη – δεν ισχύουν πλέον.

Παρ’ όλα αυτά, μια δεύτερη έκδοση του αμερικανικού ονείρου είναι ακόμη εφικτή και εναπόκειται σε εκείνους που τώρα βρίσκονται στον Λευκό Οίκο να προσφέρουν ένα σχέδιο για να γίνει πραγματικότητα. Καταρχάς, οι ηγέτες της Αμερικής πρέπει να εξηγήσουν με σαφήνεια το πρόβλημα. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας ανακήρυξε την «επιδίωξη της ευτυχίας» ένα κεντρικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής ζωής. Από το 1776, κάθε γενιά έχει επιδιώξει ανοδική κοινωνική κινητικότητα και για μεγάλο χρονικό διάστημα, πολλοί – αν και όχι όλοι – βρήκαν την ευημερία.

Οταν η οικονομική ανάπτυξη άρχισε να επιβραδύνεται στη δεκαετία του ’70, οι ψηφοφόροι απογοητεύτηκαν, ενώ το σοκ του πετρελαίου, το Watergate και το τέλος του πολέμου του Βιετνάμ όπως αυτό έγινε επηρέασαν το κοινό. Ο Ρόναλντ Ρέιγκαν προήδρευσε το 1984 με την υπόσχεσή του να πετύχει μια καλύτερη ζωή. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ δήλωσε την προθυμία της να κάνει ό,τι ήταν απαραίτητο για τον περιορισμό του πληθωρισμού, οι φόροι μειώθηκαν και η Αμερική μετασχηματίστηκε θεμελιωδώς από χώρα αποταμιευτών σε χώρα δανειοληπτών.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η χρηματοοικονομική μόχλευση οδήγησε την ανάπτυξη προς τα εμπρός, αλλά το αμερικανικό όνειρο ζούσε με δανεικά. Οι Αμερικανοί χρεώθηκαν για να αγοράσουν ξένα προϊόντα και οι παραγωγοί αυτών των αγαθών αγόραζαν το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, διατηρώντας έτσι τα επιτόκια χαμηλά. Αν και οι Αμερικανοί αισθάνονταν ευημερούντες, η πραγματική ανάπτυξη ήταν μόλις η μισή από πριν.

Τo πρόβλημα της αυξανόμενης ανισότητας έγινε πιο έντονο στη συνέχεια. Μέχρι το 2007, οι πολιτικές της Fed είχαν προκαλέσει τεχνητό ράλι στις χρηματοπιστωτικές αγορές, όπου τα περιουσιακά στοιχεία κατέχονται σε μεγάλο βαθμό από τους πλούσιους.

Το αμερικανικό όνειρο λειτουργεί μόνο όταν η ανάπτυξη είναι ευρέως διαδεδομένη και τα ουσιαστικά εμπόδια στην πρόοδο είναι λιγοστά. Αυτό δεν ισχύει σήμερα.

Οι αυτοκρατορίες έρχονται και παρέρχονται. Η σημερινή τροχιά της Αμερικής δεν είναι θετική. Αλλά αν ενεργήσουμε τώρα, προλαβαίνουμε ακόμα να φτιάξουμε ένα νέο αμερικανικό όνειρο.

Ο Αλεξάντερ Φρίντμαν είναι επενδυτής, πρώην διευθύνων σύμβουλος της GAM Investments, επικεφαλής επενδύσεων της UBS και επικεφαλής επενδύσεων του ιδρύματος Bill & Melinda Gates Foundation