«Ενιωσα μετανάστης σε άγνωστη γη»

Τι είναι πιο πολύτιμο για σας αυτήν τη στιγμή;

Ο χρόνος! Δεν με ενδιαφέρει που έχω μεγαλώσει ούτε ανήκω στους ανθρώπους που παρελθοντολογούν. Δεν λέω «τι καλά που ήταν τότε και πως ωχ είμαι τώρα γριά». Είναι όμως πολύτιμος και δεν μπορώ να τον σπαταλώ. Επιδιώκω πάντα να μαθαίνω πράγματα, φυσικά αυτά που μου αρέσουν και με ευχαριστούν.

Πώς επιλέγετε τους ανθρώπους που θα συναναστραφείτε;

Καταλαβαίνω τώρα πια αν μπορούμε να αξιοποιήσουμε τον χρόνο μας, να μου μάθουν και να τους μάθω κάτι. Βαριέμαι εκείνους που δεν με μαθαίνουν. Εστω μια συνταγή μαγειρικής. Θαυμάζω όσους έχουν ενδιαφέροντα, εμμονές και πάθη, που σκέφτονται.

Δεν είναι ελιτίστικη αυτή η προσέγγιση;

Το μεγαλύτερο δίδαγμα που έχω πάρει από τη ζωή είναι ότι δεν διδάσκεται αλλά βιώνεται. Ως εκ τούτου προσπαθώ να τη βιώσω με όσο καλύτερους όρους.

Ποιες είναι οι δικές σας εμμονές και τα πάθη σας;

Η εμμονή μου είναι να ανακαλύψω τον εαυτό μου. Ακόμη δεν τον έχω μάθει. Δυστυχώς και λόγω επιλογών και λόγω συγκυριών είμαι πολύ εγωκεντρικό άτομο. Γελάω όταν θυμάμαι τις αντιδράσεις στο Facebook την εποχή που το είχα γράψει. Αντιμετώπισα μεγάλη κοροϊδία από ανθρώπους που δεν καταλάβαιναν ότι εγώ στην ηλικία μου έχω υπαρξιακά προβλήματα. Ετσι και αλλιώς ζω εδώ και πολλά χρόνια χωρίς οτιδήποτε να χρειάζεται τη φροντίδα μου. Διοχετεύω όλη τη φροντίδα σε μένα γιατί μου έχει λείψει. Εχω σπαταληθεί.

Με ποιον τρόπο;

Εχω δώσει τον χρόνο μου, την ενέργειά μου στην επαφή και την επικοινωνία. Τώρα δεν αισθάνομαι ότι θέλω να επικοινωνώ. Δεν θέλω να είμαι πολύ κοινωνικός άνθρωπος αυτή την εποχή. Για παράδειγμα δεν μπορώ να έχω ένα φυτό. Οταν πέθανε η μάνα μου αποφάσισα να πάρω από τα άπειρα λουλούδια και φυτά που είχε στο σπίτι της ένα δυόσμο. Τον παίρνω στο διαμέρισμά μου και σε δυο μήνες μαράθηκε. Τώρα πια, για να ολοκληρώσω την απάντηση έχω άλλες μικροεμμονές. Οπως ας πούμε ο Mac μου. Είναι μια σχέση πάθους που μέσα σε μια εβδομάδα είχα μάθει να τον χειρίζομαι.

Συνδέεται και με την έντονη δραστηριότητά σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σταμάτησα πια. Επειδή πρέπει να μαζευτώ και να δουλέψω τα τραγούδια μου που θέλω να κλιποποιήσω, αποφάσισα ότι θα ανεβάζω πού και πού κάτι από τη δουλειά μου. Εκτός και αν προκύψει κανένα θέμα όπως αυτό της Μακεδονίας. Δεν θέλω να περιφρονήσω τους ανθρώπους με τους οποίους έχω έρθει σε επαφή. Εχω πολλούς φίλους αλλά σίγουρα περισσότερους εχθρούς.

Πώς αποφασίσατε να μπείτε σε αυτό τον ψηφιακό κόσμο;

Τυχαία τον Οκτώβρη του 2014. Μετά γίνονται οι εκλογές τον Ιανουάριο του 2015 και μπλέχτηκα με τα πολιτικά. Συνειδητοποίησα πόσο αποκαρδιωτικό είναι το επίπεδο της μεγάλης πλειονότητας που μπαίνει εκεί. Είμαστε σε βαθιά μεσάνυχτα και νομίζω ότι θα νυχτώνει συνεχώς. Δυστυχώς το υποστηρίζω αυτό παρόλο που είμαι άνθρωπος των εξελίξεων όχι του παρελθόντος. Παίρνω τα διδάγματά μου και προχωράω. Το βλέμμα μου είναι στο αύριο.

Υπάρχει μια αντίθεση σε αυτό που λέτε.

Δεν είμαι αισιόδοξη. Για πρώτη φορά νιώθω ότι τα τραγούδια που έχω γράψει έκλεισαν τον κύκλο τους. Αλλαξε η εποχή. Δεν υπάρχουν μύθοι, αποκούμπια. Πρέπει να κατασκευάσουμε καινούργιες ελπίδες για να ξεφύγουμε από την απόγνωση. Οσο ζει ο άνθρωπος θέλει το όραμά του, τις ελπίδες του, τις αυταπάτες του.

Ηταν μια αυταπάτη η θερμή υποστήριξή σας στον ΣΥΡΙΖΑ;

Τον υποστήριξα, τον ψήφισα και το λούστηκα όλο. Δεν περίμενα ότι οι άνθρωποι της Αριστεράς θα χειριστούν το ζήτημα της Μακεδονίας με τόση επιπολαιότητα και βιασύνη και μάλιστα μεσούσης μιας κρίσης. Ηταν μια σφαλιάρα δυνατή. Δεν θέλησε να κάνει συμμέτοχο τον κόσμο και να ενημερώσει ως όφειλε.

Χάσατε την πίστη σας στην Αριστερά;

Δεν είχα ποτέ εμπιστοσύνη στην Αριστερά. Είμαι sui generis αριστερή. Μπήκα σε αυτόν τον πολιτικό χώρο λόγω των τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη. Ο πατέρας μου ήταν αριστερός, η μητέρα μου κεντροδεξιά, αλλά ποτέ δεν μας γαλούχησαν πολιτικά. Ηρθε η δικτατορία το 1967 που ήμουν 14 ετών και αναγκαστήκαμε να πολιτικοποιηθούμε βίαια όπως όλη η δική μου η γενιά. Η έννοια της αντίστασης ήταν συνδεδεμένη με την Αριστερά.

Ανεβήκατε σε αυτό το κύμα χωρίς να το καταλάβετε.

Το 1973 βρέθηκα με τον Θεοδωράκη να κάνω συναυλίες στο εξωτερικό, στο Καράκας, στον Λίβανο, στο Ισραήλ, όπου μπορείς να φανταστείς. Οταν πήγαμε στην πατρίδα του Τσε Γκεβάρα στην Αργεντινή δεν ήξερα ποιος είναι. Ρώτησα τη Φαραντούρη. Πολιτικοποιήθηκα βάναυσα, βίαια και παραμορφωτικά. Οσο άρχισα να διαβάζω όμως τόσο απομυθοποιούνταν μέσα μου η Αριστερά.

Επαιξε ρόλο η καλλιτεχνική σας ευαισθησία;

Περισσότερο λειτούργησε ο χαρακτήρας μου. Είμαι κέρατο βερνικωμένο να το πω λαϊκά. Είμαι μια γυναίκα που εργάστηκε και εργάζεται σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον και πάλεψε για να επιβιώσει, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Δεν είναι μόνο η τέχνη που λειτούργησε. Πολλές φορές την έχω γράψει στα παλιά μου τα παπούτσια προκειμένου να πω αυτό που θέλω. Πίστευα πάντα ότι το να διασωθούν οι αρχές μας είναι πιο σημαντικό από το να κάνουμε τέχνη. Δυστυχώς δεν τα καταφέραμε.

Πότε αισθανθήκατε ανήμπορη να συνεχίσετε να δίνετε μάχες;

Σε προσωπικό επίπεδο ένιωσα αυτή την κατάρρευση πολύ έντονα. Από το 2007 μέχρι το 2009 έχασα τους τρεις πιο κοντινούς μου ανθρώπους. Τον κολλητό μου φίλο, την αδελφή μου (σ.σ. Μαρία Δημητριάδη) και τη μητέρα μου. Βρέθηκα σαν να είμαι μετανάστης σε άγνωστη γη.

Τι θυμάστε από εκείνη την περίοδο;

Την επόμενη μέρα της κηδείας της μητέρας μου πήγα στο σουπερμάρκετ να ψωνίσω. Ηταν μια μέρα του Δεκέμβρη, σούρουπο. Βγαίνω έξω και δεν καταλάβαινα πού είμαι. Δεν αναγνώριζα την περιοχή, τον δρόμο, τα κτίρια. Αρχισα να αναρωτιέμαι τι είναι εδώ. Και ήταν η γειτονιά μου που τότε έμενα 20 χρόνια. Ηταν πολύ δύσκολη. Δεν είχα τον άνθρωπο που θα ακουμπούσα και θα με βοηθούσε να το ξεπεράσω.

Πώς βγήκατε από αυτό;

Δεν ήξερα πώς θα βγει όλη αυτή η θλίψη από μέσα μου. Το μόνο που συνειδητοποίησα τότε ήταν την ανάγκη να το κάνω μη γνωρίζοντας τον τρόπο. Η ζωή τελικά μου έδωσε την απάντηση μέσα από την ομορφιά της. Είναι ένα τεράστιο δώρο. Κρατήθηκα από την ανάγκη μου να υπάρξω και χωρίς τα αγαπημένα μου πρόσωπα και να συνεχίζω να ψάχνω ποια είμαι.

Η σχέση σας με τον χρόνο και την ομορφιά ποια ήταν;

Ημουν φιλάρεσκη αν και ανήκω στη γενιά των χίπις. Με τον χρόνο είχα πάντα καλή σχέση. Με απασχόλησε έντονα και με κατέθλιψε όταν αρρώστησα από τον θυρεοειδή και πήρα αρκετά κιλά. Ηταν σκληρό για μένα να διατηρώ το βάρος μου 30 χρόνια και ξαφνικά να παίρνω 20 κιλά. Ομως το μέσα μου δεν έχει αλλάξει καθόλου. Και ελπίζω να μη νεάζω με χαζό τρόπο.

Είστε μόνη σας όπως μου είπατε, χωρίς σύντροφο, χωρίς ιδεολογία, χωρίς θρησκεία. Ταλαντευτήκατε ποτέ αν οι επιλογές της ζωής σας είναι σωστές;

Βεβαίως. Οταν με πίεζε ο χρόνος να αποφασίσω αν θέλω να κάνω παιδί. Πέρασα όλη αυτή την ξεφτίλα που περνάει μια γυναίκα. Σου αλλάζει τον χαρακτήρα. Κάνεις χαζές σχέσεις και πας με άντρες που δεν θα τους κοιτούσες σε άλλη περίπτωση ούτε για αστείο. Ευτυχώς το πέρασα γρήγορα και συνειδητοποίησα ότι δεν είμαι ένας ώριμος άνθρωπος για να κάνω παιδί.

Το μετανιώσατε;

Οχι ποτέ. Είμαι ευτυχής που δεν ταλαιπώρησα ένα ακόμη άτομο. Να το στρεβλώσω, να το παραμορφώσω. Αυτό το βάσανο που διέπει τη ζωή των ανθρώπων που σκέπτονται είναι μια βελόνα που σε τρυπάει και το μεταλλάσσεις στη δημιουργία σου ή προσπαθείς να απαλλαγείς από αυτό.  Είμαι ένας άνθρωπος που έχει χαρεί και έχει γευτεί την αγάπη, τον έρωτα.

Δεν σας λείπει αυτό το συναίσθημα;

Καθόλου. Κάποια στιγμή παύει να παίζει τον ρόλο που είχε κάποτε, όσο και αν ακούγεται μελαγχολικό. Απαγορεύω στον εαυτό μου οποιαδήποτε σχέση όπως του απαγορεύω να κάνω μπάνιο στη θάλασσα επειδή έχω πάρει κιλά.

Δεν είστε υπερβολική;

Ισως, αλλά έτσι είναι ο χαρακτήρας μου και σε ό,τι αφορά τον εαυτό μου. Δεν μου περνάει από το μυαλό να ορίσω τη ζωή του άλλου. Το βρίσκω φασιστικό. Ούτε καν να δώσω συμβουλές. Αν ζητηθεί η γνώμη μου τη λέω, αλλά μέχρι εκεί.

Τελικά πήρατε τη θέση που ονειρευτήκατε στην τέχνη σας;

Δεν θα ήθελα να το συζητήσω. Υπάρχουν κάποια πράγματα που θα τα πω κάποια στιγμή αλλά τώρα δεν αισθάνομαι έτοιμη να το χειριστώ. Ισως τα γράφω σε βιβλίο, σε τραγούδια. Ο καθένας με τον χαρακτήρα του και τις επιλογές του καθορίζει αυτό που κάνει. Συγκρούστηκα με το περιβάλλον μου.

Το πληρώσατε;

Πολύ και με πολλούς τρόπους. Οι δυσκολίες μου πολλαπλασιάστηκαν. Αλλά δεν είναι ώρα να μιλήσω.

Πώς θέλετε να κλείσει αυτή η κουβέντα;

Επειδή σε βλέπω ότι είσαι ανήσυχη θα σου πω ένα στίχο από αυτούς που γράφω για το μιούζικαλ των Ρέππα – Παπαθανασίου και λέγεται «Φεγγάρι από χαρτί» και θα κάνει τη μουσική ο Νίκος Κυπουργός και θα ανεβεί τον Φεβρουάριο στο Εθνικό. «Φεγγάρι από χαρτί / που τώρα έχεις σκιστεί / μια κίτρινη βροχή / στα πεζοδρόμια».