Οι παγίδες της ευκολίας

Είναι από τις εικόνες των χιλίων λέξεων. Ο πάνοπλος αστυνομικός εισβάλει σε ένα κτίριο υπό κατάληψη στο άβατο των Εξαρχείων, αλλά δεν βγαίνει από αυτό με κρυμμένα όπλα και σακούλες γεμάτες ναρκωτικά. Βγαίνει με ένα κουκλάκι στα χέρια. Συνιστά ένα κουκλάκι απειλή για την ασφάλεια; Διασαλεύεται τόσο η τάξη από ένα παιχνίδι για να φτάσει να το στερήσει ο αστυνομικός από το παιδί που έως πριν από λίγο το κρατούσε στα δικά του χέρια;

Στην ανέξοδη ευκολία του ερωτήματος αποτυπώνεται και η ανέξοδη ευκολία της ευαισθησίας. Υπάρχει όμως και ένα ερώτημα πιο απαιτητικό. Γιατί να ζει ένα παιδί σε ένα κτίριο όπου δεν είναι καθόλου βέβαιο πως ικανοποιούνται οι κανόνες υγιεινής και φροντίδας; Είναι το πιο απαιτητικό ερώτημα. Αλλά μπορεί να προσθέσει κανείς και μια σειρά από άλλα, εξίσου άβολα ερωτήματα. Γιατί οι γονείς των παιδιών αυτών θα πρέπει να χειραγωγούνται ως προσκυνητές της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και να καταθέτουν στεφάνια όπως συνέβη με τους πρόσφυγες του κατειλημμένου ξενοδοχείου Plaza; Και πώς η ευαισθησία εκδηλώνεται τόσο αβίαστα όταν η κατάληψη αφορά την ιδιοκτησία των άλλων;

Η υπόθεση δεν προσφέρεται για εύκολες απαντήσεις. Δεν χρειάζεται να πει κανείς πως όποιος πονά τόσο βαθιά ή οργίζεται για τη μητέρα που εγκαταλείπει το κτίριο με το μωρό της στην αγκαλιά δεν έχει παρά να φιλοξενήσει την οικογένεια στο δικό του σπίτι – δεν χρειάζεται να το πει ακόμη και αν υπάρχουν πολίτες που φιλοξενούν πρόσφυγες χωρίς να διαλαλούν την οργή τους και τον πόνο τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Είναι εύκολο να πει κανείς «Μα γιατί δεν τους παίρνετε εσείς;». Αξίζει όμως να αποφύγουν όλοι κάθε μία από τις παγίδες της ευκολίας. Οσο δεν προσφέρεται η υπόθεση για ανέξοδες εκδηλώσεις ευαισθησίας στα σόσιαλ μίντια, άλλο τόσο δεν προσφέρεται η ίδια ευαισθησία, όσο και ανέξοδα ή υποκριτικά και αν εκδηλώνεται, για να τεμαχίζεται και πάλι στα σόσιαλ μίντια. Κι όσο δεν προσφέρεται για επαναστατική γυμναστική γύρω από την Πατησίων, άλλο τόσο δεν προσφέρεται για αστυνομική αυθαιρεσία ή κυβερνητική προπαγάνδα. Από πολλά μπορεί να χρειάζεται να «σκουπίσει» τα Εξάρχεια με «επιχειρήσεις σκούπα» το κράτος, αλλά ανάμεσά τους δεν είναι μερικές οικογένειες προσφύγων. Πολλά κάνουν τα Εξάρχεια αφιλόξενα, αλλά όχι οι μετανάστες.

Εύκολα διακρίνει κανείς τον κίνδυνο – και αυτή τη φορά δεν θα έπεφτε σε καμία παγίδα. Ο κίνδυνος είναι να ταυτιστεί το υποτιθέμενο άβατο και η εγκληματικότητα με τη μετανάστευση. Να υποδεικνύονται οι μετανάστες, ακόμη και αν δεν υποδεικνύονται ρητά, ως φορείς της παραβατικότητας και της ανομίας. Να γίνουν ο εύκολος στόχος μιας επιχείρησης ευπρεπισμού  που όχι μόνο δεν θα έχει ευπρεπίσει τίποτε απολύτως αλλά επιπλέον θα έχει δηλητηριάσει το κοινωνικό σώμα με ισχυρές δόσεις ξενοφοβίας.

Είναι γι’ αυτό που επείγει να απαντηθεί ένα εξίσου απαιτητικό ερώτημα. Πού πήγαν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες μετά την εκκένωση των κατειλημμένων κτιρίων; Σε ποιες δομές θα φιλοξενηθούν, ποιοι θα τους παράσχουν την φροντίδα που δεν είχαν; Ούτε εδώ θα έπρεπε να πέσει κανείς στην παγίδα της ευκολίας για να πει πως λιάζονται ή, ακόμη χειρότερα, πως εξαφανίζονται. Δεν θα πρέπει να πέσει στην παγίδα ακόμη και αν αυτή η κυνική στην ευκολία της απάντηση δόθηκε από εκείνους που έκαναν την ευαισθησία επάγγελμα.