Γιατί πνιγόμαστε λίγα μέτρα από την ακτή

Τη δεύτερη θέση στη μακάβρια λίστα με τις αιτίες θανάτου οφειλόμενες σε ατυχήματα, μετά τα τροχαία, καταλαμβάνουν οι πνιγμοί στη χώρα μας αφού, ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, λουόμενοι όλων των ηλικιών χάνουν τη ζωή τους στις περισσότερες περιπτώσεις μόλις λίγα μέτρα από την ακτή. Τα στοιχεία του Λιμενικού Σώματος είναι αποκαρδιωτικά: Σύμφωνα με αυτά, 294 άνθρωποι πνίγηκαν το 2018, ενώ μόνο το δίμηνο Ιουνίου – Ιουλίου 2019 ο αριθμός των θανάτων στη θάλασσα έχει φτάσει τους 115 και τον τρέχοντα μήνα (μέχρι και 18 Αυγούστου) οι θάνατοι στη θάλασσα Ελλήνων και αλλοδαπών ανέρχονται στους 45. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ, 360.000 άνθρωποι ετησίως χάνουν τη ζωή τους από πνιγμό, με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να αφορά τα παιδιά ηλικίας από ενός έως τεσσάρων ετών, αλλά και τους ηλικιωμένους.

Την απάντηση στο ερώτημα γιατί κάθε χρόνο χάνουμε τη ζωή μας στη θάλασσα δίνουν στα «ΝΕΑ» οι ειδικοί. Συγκεκριμένα, βάσει στοιχείων του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΛΙΝΥΑΕ) το σύνολο των πνιγμών οφείλεται σε μία από τις παρακάτω αιτίες:

• Κολύμβηση μετά το φαγητό ή χρήση αλκοόλ
• Κολύμβηση σε θάλασσα με μεγάλα κύματα ή ρεύματα
• Αγνοια κολύμβησης ή κόπωση
• Αιφνίδια παθολογικά αίτια με οξύ χαρακτήρα (π.χ. έμφραγμα του μυοκαρδίου, κρίση επιληψίας)
• Τραυματισμός της κεφαλής ή της σπονδυλικής στήλης από κατάδυση από ύψος και ατυχήματα από κατάδυση (για αναψυχή, εργασία, αλιεία)
• Ναυάγιο πλωτού μέσου και πτώση στο νερό
• Δαγκώματα από υδρόβιους οργανισμούς
• Ελλιπής επιτήρηση των ανηλίκων

«Οι περισσότεροι πνιγμοί σημειώνονται στα επτά με δέκα μέτρα από τις ακτές, γεγονός που καταδεικνύει ότι στην πλειοψηφία των περιστατικών δεν τηρούνται οι βασικοί κανόνες ασφαλείας. Λουόμενοι επιλέγουν να μπουν στη θάλασσα φαγωμένοι ή έχοντας καταναλώσει αλκοόλ. Επιπλέον, συχνά τα θύματα είναι ηλικιωμένοι με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή παιδιά που διαφεύγουν της προσοχής των συνοδών τους. Ενα χαρακτηριστικό ελληνικό παράδοξο είναι τα μπρατσάκια. Στο μυαλό των περισσότερων γονέων έχουν αντικαταστήσει την ικανότητα των παιδιών τους στην κολύμβηση. Δηλαδή, αντί να μάθουν στα παιδιά τους πώς να επιπλέουν στο νερό, τους φορούν ένα ζευγάρι μπρατσάκια» λέει από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας (ΕΝΑΚ) Νίκος Γιοβανίδης.

ΝΑΥΑΓΟΣΩΣΤΕΣ. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο αποτελεσματικότερος τρόπος αποφυγής των δυστυχημάτων είναι η παρουσία στις πολυσύχναστες πλαζ ναυαγοσωστών καθώς, όπως μαρτυρούν τα στοιχεία της ΕΝΑΚ, οι πνιγμοί που σημειώνονται παρουσία ειδικά εκπαιδευμένου προσωπικού μειώνονται στο ελάχιστο. «Οι πνιγμοί σε παραλία με ναυαγοσώστη το 2018 ήταν μόλις έξι» εξηγεί, τονίζοντας πως οι δήμοι είναι υποχρεωμένοι να απασχολούν ναυαγοσώστες στις πολυσύχναστες παραλίες.

«Οι ναυαγοσώστες κάνουν πρόληψη. Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία από την παραλία Αγίου Φωκά της Τήνου που εκτείνεται σε μήκος τριών χιλιομέτρων. Σε αυτήν, κατά την περυσινή θερινή σεζόν, οι ναυαγοσώστες κλήθηκαν να προχωρήσουν σε 32 διασώσεις χωρίς να υπάρξει θύμα. Σήμερα στην Ελλάδα οι 3.500 διπλωματούχοι ναυαγοσώστες επιτηρούν το 50% των ακτών» περιγράφει ο κ. Γιοβανίδης, συμπληρώνοντας πως το Προεδρικό Διάταγμα 31 του 2018 αυστηροποίησε τους κανόνες για την παρουσία ναυαγοσωστών στις ελληνικές πλαζ.

«Κατέστη υποχρεωτική η παρουσία ναυαγοσωστών σε οργανωμένες ή μη παραλίες με τις δαπάνες πρόσληψης να βαραίνουν τους δήμους. Επιπλέον, όσοι εκμεταλλεύονται λουτρικές εγκαταστάσεις σε πολυσύχναστες παραλίες, είναι υποχρεωμένοι στην πρόσληψη ναυαγοσωστών και στη διάθεση του απαραίτητου εξοπλισμού. Πολυσύχναστη χαρακτηρίζεται μια παραλία που προσελκύει τουλάχιστον 300 άτομα την ημέρα, ενώ με το προηγούμενο πλαίσιο ο αριθμός αυτός ήταν 500. Η παρουσία του ναυαγοσώστη στις πολυσύχναστες παραλίες είναι υποχρεωτική από την 1η Ιουνίου έως και την 30ή Σεπτεμβρίου (επίσης, αυξημένο από τρίμηνο σε τετράμηνο), με ωράριο από τις 10.30 έως τις 17.30. Οι υπόχρεοι προσλαμβάνουν ικανό αριθμό ναυαγοσωστών για την κάλυψη των αναγκών της ακτής, καθώς ο κάθε ναυαγοσώστης ελέγχει έκταση ακτής σε ακτίνα 200 μέτρων εκατέρωθεν του πύργου του».

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ. Εξάλλου, στη μάχη για την καταπολέμηση των θανάτων στη θάλασσα, που τείνουν να καταστούν μάστιγα για τη Δημόσια Υγεία, και τη χάραξη εθνικής πολιτικής για την αποφυγή τους έχει τα δύο τελευταία χρόνια μπει και ο Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός Safe Water Sports, ο οποίος έχει δωρίσει στο Λιμενικό Σώμα ένα Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα το οποίο λειτουργεί στα 170 λιμεναρχεία της χώρας και το οποίο παρακολουθεί και οργανώνει σε καθημερινή βάση όλες τις δραστηριότητες που γίνονται στη θάλασσα, όπως τους ναυαγοσώστες, τις επιχειρήσεις θαλασσίων σπορ, τις μαρίνες, τα ημερόπλοια, τις ενοικιάσεις σκαφών κ.ά. «Μία από τις επιχειρησιακές εφαρμογές του Συστήματος είναι το Παρατηρητήριο Ατυχημάτων και Πνιγμών, το οποίο καταγράφει όλα τα συμβάντα που γίνονται στον θαλάσσιο χώρο και τα οποία αφορούν τραυματισμό, πνιγμό ή απώλεια ανθρώπινης ζωής από ατύχημα. Για κάθε τέτοιο συμβάν καταγράφονται πρόσθετα στοιχεία, όπως η τοποθεσία, ο χρόνος, η ηλικία και εθνικότητα του θύματος, καθώς και άλλες πληροφορίες» καταλήγει ο πρόεδρος του Οργανισμού Παναγιώτης Πασχαλάκης.