Το παιχνίδι της χειραγώγησης των νομισμάτων

Ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας αναζωπυρώθηκε και πάλι, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αναγγέλλει ξαφνικά σχέδια για επιβολή δασμού 10% στις εισαγωγές αξίας 300 δισ. δολαρίων από την Κίνα που μέχρι τώρα δεν είχαν επηρεαστεί. Στη συνέχεια, οι κινεζικές αρχές επέτρεψαν στο νόμισμά τους, το γουάν, να πέσει κάτω από το ψυχολογικό όριο των CN ¥ 7 ανά δολάριο ΗΠΑ. Η κυβέρνηση του Τραμπ απάντησε αμέσως, χαρακτηρίζοντας την Κίνα «χειραγωγό νομίσματος» – πρόκειται για την πρώτη φορά που οι ΗΠΑ το έκαναν αυτό απέναντι σε οποιαδήποτε χώρα τα τελευταία 25 χρόνια. Οι αγορές έκαναν λόγο για νομισματικό πόλεμο συναλλάγματος και οι επενδυτές έστειλαν αμέσως τα παγκόσμια χρηματιστήρια σε χαμηλότερα επίπεδα.

Ο ισχυρισμός των ΗΠΑ ότι η πρόσφατη υποτίμηση του γουάν ισοδυναμεί με χειραγώγηση του νομίσματος δεν είναι αλήθεια. Θα ήταν πιο σωστό να πούμε ότι οι κινεζικές αρχές υποχώρησαν στην πίεση της αγοράς – η άμεση πηγή της οποίας πίεσης δεν ήταν άλλη από την ανακοίνωση του Τραμπ για νέους δασμούς.

Οι μεγαλύτερες κυβερνήσεις έχουν μέχρι στιγμής συμμορφωθεί με μια συμφωνία του 2013 να αποφύγουν τις υποτιμήσεις νομισμάτων με τη βασική έννοια της ρητής παρέμβασης στις αγορές συναλλάγματος.

Ωστόσο εάν στο τι συνίσταται πόλεμος νομισμάτων περιληφθούν και οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, τότε τα πράγματα αλλάζουν.

Για παράδειγμα, η Τράπεζα της Αγγλίας απάντησε στο δημοψήφισμα του Brexit με νομισματική χαλάρωση που υποτίμησε τη στερλίνα. Πιο πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σηματοδότησε την περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής ως απάντηση στην επιβράδυνση της ανάπτυξης της ευρωζώνης. Οι φόβοι των νομισματικών πολέμων πάντοτε συμβαδίζουν με την επιθυμία αποφυγής εμπορικών πολέμων. Και οι δύο ανησυχίες έχουν τις ρίζες τους στις πολιτικές της Μεγάλης Υφεσης

Ωστόσο ενώ ένας πόλεμος νομισμάτων είναι πιθανό να οδηγήσει σε χαλαρότερη παγκόσμια νομισματική πολιτική, ένας συνολικός εμπορικός πόλεμος θα μπορούσε να εκτροχιάσει την παγκόσμια οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η πραγματική σημασία της απόφασης των ΗΠΑ να χαρακτηρίσει την Κίνα χώρα που παρεμβαίνει στις αγορές νομισμάτων είναι συνεπώς περαιτέρω κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου των δύο χωρών, κάτι που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Και, δυστυχώς, οι περικοπές επιτοκίων της Fed ενδέχεται να δώσουν στους αμερικανούς πολιτικούς την εντύπωση ότι η νομισματική πολιτική μπορεί να αποκαταστήσει τις ζημιές που προκαλούνται από τα δικά τους λάθη της εμπορικής πολιτικής.

Ο Τζέφρι Φράνκελ είναι καθηγητής στο Kennedy School of Government του Harvard University. Εχει διατελέσει οικονομικός σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον