Τρία «όπλα» στη μάχη για χαμηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα

Κίνηση πρώτη, την προηγούμενη Πέμπτη ο Γιάννης Βρούτσης καταθέτει «εκτάκτως» δύο τροπολογίες, ενώ στην Ολομέλεια της Βουλής συζητούν το διυπουργικό νομοσχέδιο. Μια που θέτει πλαφόν στις συντάξεις και μια δεύτερη που καταργεί τη διάταξη περί αιτιολογημένων απολύσεων. Κίνηση δεύτερη, ο υπουργός Εργασίας – σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα της «Καθημερινής» – προτίθεται να θεσμοθετήσει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, εξ αποστάσεως, για την επιλογή των συνδικαλιστικών εκπροσώπων σε σωματείο ή οργάνωση καθώς και για την προκήρυξη απεργίας. Αλλά και τη δημιουργία ηλεκτρονικού συνδικαλιστικού μητρώου. Σε πρώτη ανάγνωση οι παραπάνω κινήσεις μοιάζουν αποσπασματικές. Δεν είναι όμως. Οσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στο κυβερνητικό στρατόπεδο επιμένουν ότι πρόκειται για τα πρώτα βήματα προετοιμασίας της ελληνικής κυβέρνησης για τη μεγάλη μάχη της μείωσης των υπέρογκων πρωτογενών πλεονασμάτων.

Οι διατάξεις οι οποίες ψηφίστηκαν την περασμένη εβδομάδα ήρθαν να ανατρέψουν τρεις εμβληματικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ οι οποίες είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την πλευρά των εργοδοτικών φορέων αλλά και των δανειστών. Η κατάργησή τους τώρα αναμένεται να δώσει θετικά, κατά την ανάγνωση των θεσμών, δείγματα γραφής στρώνοντας τον δρόμο για τη διεκδίκηση χαμηλότερων δεσμεύσεων επί των πρωτογενών πλεονασμάτων. Διεκδίκηση που ήδη από την προεκλογική περίοδο ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει τοποθετήσει στον πυρήνα των οικονομικών του πολιτικών. Επαναλαμβάνοντας, ωστόσο, προς πάσα κατεύθυνση ότι δεν θα προβεί σε μονομερείς ενέργειες. Αντίθετα, θα την πετύχει προσπαθώντας να πείσει τους εταίρους ότι η Ελλάδα είναι ένας αξιόπιστος συνομιλητής με μεταρρυθμιστική διάθεση. Και κυρίως πως έχει – για να το πούμε με ένα κλισέ από τη μνημονιακή εποχή – την ιδιοκτησία του προγράμματος μεταρρυθμίσεων.

Στην πρώτη του, άλλωστε, συνέντευξη ως Πρωθυπουργού με φόντο το Μέγαρο Μαξίμου και χρησιμοποιώντας το διεθνές βήμα του BBC, ο Μητσοτάκης είχε σπεύσει να τονίσει και δημοσίως αυτό που έλεγε και λέει στους ευρωπαίους συνομιλητές του ιδιωτικά: ότι η εδραίωση της αξιοπιστίας της χώρας θα ανοίξει τον δρόμο στη διαπραγμάτευση για τη μείωση του ύψους των πρωτογενών πλεονασμάτων κάτω από το 3,5% του ΑΕΠ.

Οι κρίσιμες ημερομηνίες. Η σπουδή πάντως του υπουργείου Εργασίας – όχι μόνο για τις δύο τροπολογίες, αλλά και για τις αλλαγές στον συνδικαλιστικό νόμο – εξηγείται από το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων της ελληνικής πλευράς με τους Ευρωπαίους. Στις 5 Σεπτεμβρίου συνεδριάζει το EuroWorking Group. Ακολουθεί στις 13 Σεπτεμβρίου το Eurogroup. Στις 15 Σεπτεμβρίου πρέπει να υποβληθεί το προσχέδιο προϋπολογισμού της χώρας στην Κομισιόν. Την επομένη κιόλας, στις 16 δηλαδή, τα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών φθάνουν στην Αθήνα. Και στις 23 του ίδιου πάντα μήνα πιάνουν δουλειά οι επικεφαλής των θεσμών για την τέταρτη αξιολόγηση.

Με δυο λόγια, ο χρόνος πιέζει. Επομένως, αν η ελληνική κυβέρνηση επιθυμεί να υλοποιήσει ένα από τα κεντρικά αφηγήματα της ΝΔ από την εποχή των αντιπολιτευτικών εδράνων, τη μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων, δεν έχει άλλη επιλογή από το να ακολουθήσει και σε αυτή την περίπτωση τους γοργούς ρυθμούς που λάνσαρε από την πρώτη μέρα λειτουργίας της – αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν μέλη της.

Οι διατάξεις. Με τις διατάξεις της πρώτης τροπολογίας Βρούτση καθιερώθηκε πλαφόν 4.608 ευρώ στις λεγόμενες «χρυσές» συντάξεις, με δημοσιονομικό όφελος περιορισμένο (μόλις 500.000 ευρώ για φέτος και 1,3 εκατ. ευρώ το 2020), αλλά ισχυρό μήνυμα για «νοικοκυρεμένους» λογαριασμούς σε όλα τα μέτωπα. Με τη δεύτερη τροπολογία, η οποία ψηφίστηκε, καταργούνται από την έναρξη ισχύος τους και εφεξής οι διατάξεις που προέβλεπαν: ευθύνη αναθέτοντος εργολάβου και υπεργολάβου έναντι των εργαζομένων, τον βάσιμο λόγο ως σωρευτικό κριτήριο για το έγκυρο της καταγγελίας της εργασιακής σχέσης εργαζομένου και τέλος την αναστολή προθεσμιών κατά τη συμφιλιωτική διαδικασία και τη διαδικασία επίλυσης εργασιακών διαφορών.

Το ξήλωμα της διάταξης αναφορικά με την ευθύνη των εργολάβων αιτιολογήθηκε από την ηγεσία του υπουργείου Εργασίας με το σκεπτικό ότι «με το άρθρο 9 του Ν. 4554/2018 επιχειρήθηκε ανεπιτυχώς να αντιμετωπιστούν προβλήματα εργασιακών σχέσεων στις κάθε είδους συμβάσεις εξωτερίκευσης υπηρεσιών μιας επιχείρησης προς τρίτους (outsourcing). Η ποικιλία των συμβάσεων αυτών, η πολυπλοκότητα και η δυναμική τους, όμως, δεν επιτρέπουν τον εντοπισμό αλληλέγγυας ευθύνης μεταξύ αναθέτοντος την εκτέλεση υπηρεσίας ή έργου και του παρόχου αυτής με μέσα και προσωπικό που διαθέτει ο πάροχος». Για τον λόγο αυτόν, η κυβέρνηση θεώρησε πως η διάταξη έπρεπε να καταργηθεί ώστε να είναι σαφής η ευθύνη του εργοδότη έναντι των εργαζομένων που αυτός απασχολεί, ανεξαρτήτως των συμβατικών σχέσεων που αναπτύσσει ο εργοδότης με τρίτους ως επιχειρηματίας.

Ο «βάσιμος λόγος» στις απολύσεις καθιερώθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ λίγο πριν από τις ευρωεκλογές. Εργατολόγοι προειδοποιούσαν με μια χαοτική κατάσταση εξαιτίας της εφαρμογής του, η τότε κυβέρνηση όμως έκανε λόγο για προστασία της εργασίας. Η νέα κυβέρνηση θεωρεί ότι οι διατάξεις αυτές ανέτρεπαν την ισορροπία της εθνικής νομοθεσίας σε σχέση με την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση απόλυσης και με δυο γραμμές νέων διατάξεων ο «βάσιμος λόγος» καταργήθηκε.

Η τρίτη παρέμβαση σε σχέση με την αναστολή της αποσβεστικής προθεσμίας για την άσκηση της προβλεπόμενης από τον νόμο αγωγής για ακυρότητα της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας θεωρήθηκε πως δημιουργεί χρονική αβεβαιότητα και επομένως παράταση της άσκησης του δικαιώματος του εργαζομένου με αίτημα την ακυρότητα της απόλυσής του ή την καταβολή ή τη συμπλήρωση της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, γεγονός που οδηγεί σε ανασφάλεια δικαίου.