Οι εμπορικοί πόλεμοι απειλούν τη Γερμανία

Οι αναταράξεις που προκάλεσαν στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και συναλλάγματος οι νέες εμπορικές κυρώσεις της Ουάσιγκτον κατά του Πεκίνου καταλάγιασαν την Πέμπτη. Οι επιπτώσεις όμως από τα πολεμικά μέτωπα που έχουν ανοίξει οι ΗΠΑ με τους εμπορικούς εταίρους τους τώρα αχνοφαίνονται. Είναι χαρακτηριστικό ότι, προτού ακόμα «βομβαρδίσει» ο Ντόναλντ Τραμπ με δασμούς τα ευρωπαϊκά προϊόντα (με πρώτα μάλιστα τα αυτοκίνητα), όπως επανειλημμένως έχει απειλήσει, η γερμανική οικονομία έχει αρχίσει να νιώθει τις επιπτώσεις από την αλλαγή σκηνικού διεθνώς που έχει φέρει η νέα εσωστρέφεια των ΗΠΑ και συνοψίζεται στο προεδρικό σύνθημα «Πρώτα η Αμερική».

Η μεγαλύτερη από το 2009 πτώση της βιομηχανικής παραγωγής σε ετήσια βάση που ανακοινώθηκε την Τετάρτη στη Γερμανία συνοδεύεται με ανησυχητικές ενδείξεις και για την πορεία της γερμανικής αγοράς εργασίας. Βεβαίως στη μεγαλύτερη και ισχυρότερη ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθούν να επικρατούν συνθήκες πλήρους απασχόλησης. Το ποσοστό της ανεργίας παρέμενε τον Μάιο σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (3%), χαμηλότερα ακόμα και από τα αντίστοιχα στις ΗΠΑ (3,4%) και στη Βρετανία (3,5%). Τον Ιούλιο ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε μόλις κατά 1.000. Αλλά η προσφορά εργασίας, κυρίως στον βιομηχανικό τομέα, εξασθενεί. Και οι θέσεις εργασίας που προσφέρονται δεν είναι ποιοτικές, όπως στο παρελθόν.

«Η περίοδος της διαρκούς βελτίωσης της αγοράς εργασίας έχει παρέλθει. Είναι πλέον σαφές ότι οι εταιρείες έπαψαν να αυξάνουν το εργατικό τους δυναμικό» δήλωσε στο Bloomberg ο Στέφαν Κίπαρ της BayernLB στο Μόναχο. Κάποιες μεγάλες εξαγωγικές γερμανικές επιχειρήσεις, όπως η Continental, η BASF και η Siemens, έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια περικοπών προσωπικού. Η γερμανική Adecco Group – πρόκειται για τη μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης εργατικού δυναμικού παγκοσμίως – ανακοίνωσε εξάλλου χθες πτώση του τζίρου της λόγω κάμψης των δραστηριοτήτων της στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας.

«Παρατηρούμε μια διαρκή εξασθένηση του βιομηχανικού τομέα και δη των αυτοκινητοβιομηχανιών. Η επιβράδυνση της Ευρώπης έχει ξεκινήσει» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Adecco Αλέν Ντεάζ. Σύμφωνα με την εδρεύουσα στη Νυρεμβέργη Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Απασχόλησης της Γερμανίας, ένδειξη μιας προϊούσας κάμψης της γερμανικής αγοράς εργασίας είναι η μη κάλυψη κενών θέσεων απασχόλησης από τις επιχειρήσεις (όταν συνταξιοδοτείται, για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος δεν αντικαθίσταται αλλά καταργείται η θέση εργασίας). Είναι επίσης η μη ανανέωση των συμβάσεων ορισμένου χρόνου. Σημειωτέον ότι η μείωση του αριθμού των συμβασιούχων πλήττει τις πιο ευάλωτες κατηγορίες των εργαζομένων.

ΟΙ ΩΡΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η επόμενη ένδειξη αντιστροφής της ανοδικής πορείας της απασχόλησης είναι, σύμφωνα με τη γερμανική Υπηρεσία, η μείωση των ωρών εργασίας των εργαζομένων από τις επιχειρήσεις που προσπαθούν να περιορίσουν το λειτουργικό τους κόστος για να διατηρήσουν αλώβητη την κερδοφορία τους. Η κυβέρνηση του Βερολίνου κατά κανόνα επιδοτεί όσους παύουν να απασχολούνται με πλήρες ωράριο. Δεν τους επιδοτεί όμως όλους. Σε κάθε περίπτωση, οι εργαζόμενοι με μειωμένο ωράριο αυξήθηκαν το τελευταίο 12μηνο. Εξάλλου το διάστημα αυτό αυξήθηκε κατά 33.000 (κατά 5%) και ο αριθμός όσων εισπράττουν επίδομα ανεργίας. Τέλος, ένα επιπλέον ανησυχητικό στοιχείο που κατέγραψε η Υπηρεσία Απασχόλησης είναι η μείωση των απασχολουμένων σε βοηθητικές εργασίες.

Παρά τις ενδείξεις αυτές, η Υπηρεσία δεν χτύπησε συναγερμό για τη γερμανική αγορά εργασίας. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η χώρα απειλείται με επιστροφή στην προ εικοσαετίας κατάσταση, όταν η Adecco και άλλες υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας πρότειναν στους Γερμανούς να μεταναστεύσουν για να βρουν δουλειά, θέτοντάς τους διλήμματα του τύπου «άνεργος στο Βερολίνο ή εργαζόμενος στο Δουβλίνο».

Εξάλλου η κυβέρνηση της Ανγκελα Μέρκελ εντάσσει κάθε χρόνο 500.000 οικονομικούς μετανάστες στο εργατικό δυναμικό της χώρας της – το 2015 με την προσφυγική κρίση η Γερμανία υποδέχθηκε 900.000 άτομα. Πάντως τον Ιούλιο η καγκελάριος παραδέχθηκε ότι το διεθνές περιβάλλον «δεν είναι ευνοϊκό για τις εξαγωγές» και ότι «η παγκόσμια επιβράδυνση επιβάλλει την τόνωση της εσωτερικής ζήτησης». Μένει να λάβει η καγκελάριος και μέτρα για τον σκοπό αυτό.