Ο εμπορικός πόλεμος{CR}μας οδηγεί σε ύφεση{CR}

Βήμα – βήμα σιμώνει η ύφεση. Και το τελευταίο βήμα ήταν η νέα επιθετική κίνηση που έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ κατά της μεγάλης εμπορικής εταίρου των ΗΠΑ, της Κίνας, προαναγγέλλοντας την επιπλέον δασμολόγηση από 1ης Σεπτεμβρίου όλων των κινεζικών εισαγωγών που είχαν μείνει αδασμολόγητες. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, έπειτα από μια δεκαετία ανάπτυξης, η παγκόσμια οικονομία οδεύει πλησίστια προς τα βράχια. Και οι επενδυτές ζητούν εναγωνίως από τους πολιτικούς και τους κεντρικούς τραπεζίτες να δράσουν γρήγορα και αποφασιστικά ώστε να αλλάξουν τη ρότα.

Στις ΗΠΑ ο κίνδυνος της ύφεσης είναι «πολύ υψηλότερος από όσο χρειάζεται και πολύ υψηλότερος από όσο ήταν προ διμήνου», αποφάνθηκε μιλώντας στην τηλεόραση του Bloomberg ο αμερικανός πρώην υπουργός Οικονομικών (επί προεδρίας Κλίντον) Λόρενς Σάμερς. Ο καθηγητής Οικονομίας στο Χάρβαρντ, που κατά την κρίση ήταν οικονομικός σύμβουλος του προέδρου Ομπάμα, θεωρεί ότι οι πιθανότητες για να βυθιστεί η αμερικανική οικονομία στην ύφεση το επόμενο 12μηνο είναι μικρότερες από 50/50. Αλλά προειδοποίησε ότι «όποιος παίζει με τη φωτιά δεν είναι απαραίτητο να καεί, όταν όμως παίζει πολύ συχνά τότε μπορεί να συμβεί το κακό».

Είναι προφανές ποιον… πυρομανή εννοεί ο Σάμερς, που πάντως εμφανίζεται ψυχραιμότερος από τους επενδυτές. Οπως σημειώνουν στο Bloomberg οι Εντα Καράν και Κάτια Ντμιτρίεβα, η αγωνία εκδηλώνεται από τη διεύρυνση της διαφοράς των αποδόσεων των δεκαετών και των τρίμηνων αμερικανικών ομολόγων, που θυμίζει όλο και περισσότερο την κατάσταση που επικρατούσε το 2007 και υποδηλώνει περισσότερα στοιχήματα σε μια προϊούσα κρίση. Θυμίζουμε ότι το καλοκαίρι της χρονιάς εκείνης, 12 και πλέον μήνες προτού καταρρεύσει η Lehman Brothers, είχαν «σκάσει» τα δύο πρώτα επενδυτικά προϊόντα (ήταν της γαλλικής BNP) στην αμερικανική αγορά στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου (subprime market).

Μια αλήθεια που αποκρύπτουν οι πολιτικοί αλλά όχι και οι οικονομολόγοι είναι ότι και οι πλέον ενάρετοι οικονομικοί κύκλοι κάποτε κλείνουν. Αν όμως η ύφεση του μέλλοντός μας γίνει προεξοφλούμενη προφητεία από τις αγορές, τότε η ανάπτυξη δεν έχει και πολύ μέλλον… Αλλά ευτυχώς το  γουέστερν έχει και ιππικό: είναι οι Κεντρικές Τράπεζες που σπεύδουν να παρέμβουν για να σώσουν την κατάσταση. Εντάξει, η ΕΚΤ και οι Κεντρικές Τράπεζες της Ελβετίας και της Ιαπωνίας έχουν ήδη αρνητικά επιτόκια. Αλλά ακόμα κι αυτές έχουν περιθώρια παρεμβάσεων για να ασκήσουν αναπτυξιακή πολιτική, μέσω προγραμμάτων αγοράς ομολόγων για παράδειγμα.

ΤΑ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ. Η αμερικανική Fed και οι άλλες Κεντρικές Τράπεζες έχουν ακόμα μεγαλύτερα περιθώρια. Και ήδη έχουν αρχίσει να τα εκμεταλλεύονται. Η Τράπεζα της Νέας Ζηλανδίας, για παράδειγμα, μόλις χθες εξέπληξε τους επενδυτές μειώνοντας το βασικό της επιτόκιο κατά 50 μονάδες βάσης (διπλάσιες από όσες ανέμεναν οι ειδικοί). Στην Ταϊλάνδη οι νομισματικές αρχές επίσης μείωσαν το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, ενώ στην Ινδία προχώρησαν σε μια κάπως… αντισυμβατική μείωση 35 μονάδων βάσης.

Είναι προφανές ότι η παγκόσμια οικονομία δεν έχει φθάσει ακόμα στο σημείο δίχως επιστροφή. Η επιβολή δασμών 10% σε εισαγωγές αξίας 300 δισ. δολ. και τα ανάλογης ισχύος αντίποινα των Κινέζων δεν θα σηκώσουν τσουνάμι εξελίξεων στις δύο χώρες. Αναλυτές της Morgan Stanley θεωρούν ότι τα πράγματα θα δυσκολέψουν πολύ αν δασμολογηθεί εκατέρωθεν με 25% το σύνολο των σινοαμερικανικών εμπορικών συναλλαγών. Δημιουργεί, όμως, η πολιτική προστατευτισμού του Τραμπ δημιουργεί ένα κλίμα αρνητικό για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, αφού αποθαρρύνει αμφότερους να επενδύσουν και να αναλάβουν ρίσκα.

Δίχως επενδύσεις, όμως, δεν δημιουργούνται οι απαραίτητες θέσεις εργασίας – και μάλιστα καλοπληρωμένης εργασίας – που θα ανατροφοδοτήσουν την παραγωγή και θα τονώσουν την κατανάλωση και κατ’ επέκταση τα ΑΕΠ. Τα κεφαλαιακά κέρδη που αποφέρει το τζογάρισμα στις αγορές μπορεί να αρκούν για να κρατούν όρθιους τους ισολογισμούς των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων, δεν αρκούν όμως να κρατήσουν όρθιες τις εθνικές οικονομίες. Πέραν όλων αυτών, δεν είναι μόνο η Κίνα ο στόχος του Τραμπ. Ο αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται πολεμοχαρής έναντι όλων των εμπορικών εταίρων της χώρας του συμπεριλαμβανομένων και των μεγαλύτερων, που είναι οι Ευρωπαίοι.