Νέες συντάξεις, στρεβλώσεις, αδικίες και υπερβολές

Ενα ασφαλιστικό σύστημα θα πρέπει πρωτίστως να είναι δίκαιο και κοινωνικά αποτελεσματικό. Είναι βασική προϋπόθεση ακόμη και για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του. Δίκαιο και κοινωνικά αποτελεσματικό σημαίνει να προστατεύονται οι συνταξιούχοι από τον κίνδυνο της φτώχειας, άρα να εμπεριέχεται το στοιχείο της αλληλεγγύης. Δίκαιο επίσης και κοινωνικά αποτελεσματικό σημαίνει να τηρούνται βασικές αρχές αναλογικότητας. Με απλά λόγια να αναγνωρίζεται η συνεισφορά του κάθε εργαζομένου στο Ταμείο του, μέσα από μια ανταποδοτική σχέση εισφοράς – σύνταξης. Η συζήτηση τις τελευταίες ημέρες έχει επικεντρωθεί στις ιδιαίτερα υψηλές νέες συντάξεις, που είδαν το φως της δημοσιότητας και εξηγούμαστε:

Για να απονεμηθεί μια σύνταξη 24.000 ευρώ θα πρέπει να έχουν πληρωθεί εισφορές για 40 χρόνια με μηνιαίες αποδοχές 55.000 ευρώ. Και επειδή κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβαίνει είναι προφανές ότι πρόκειται για σύνταξη για την οποία αξιοποιήθηκαν κοινωνικοί πόροι μέσα από λαθεμένη νομοθετική ρύθμιση.

Σε κάθε περίπτωση εδώ μιλάμε για μια «υπεραπόδοση» ακραία και προκλητική.  Με αφορμή λοιπόν όχι μόνο τη συγκεκριμένη περίπτωση αλλά και άλλες παρόμοιες, που σημειωτέον αφορούν ελάχιστους ασφαλισμένους, άνοιξε η συζήτηση για το πλαφόν το οποίο θα πρέπει να θεσπιστεί και το οποίο δεν προβλέπεται από τον τελευταίο νόμο 4387/2016, τον γνωστό ως νόμο Κατρούγκαλου. Πράγματι θα πρέπει να υπάρχει ένα ανώτατο όριο στις συντάξεις, το οποίο όμως καθορίζεται κάθε φορά από το ανώτατο όριο εισφορών.

Στο ΙΚΑ, για παράδειγμα, μέχρι το 2012 υπήρχε πλαφόν στις αποδοχές επί των οποίων παρακρατούνταν εισφορές, στα 2.432 ευρώ. Ετσι υπήρχε και πλαφόν σύνταξης στα 2.373 ευρώ το οποίο για να φθάσει ένας εργαζόμενος θα έπρεπε να έχει 47 έτη ασφάλισης. Για 40 έτη ασφάλισης το πλαφόν ήταν στα 1.958 ευρώ.

Σήμερα το αντίστοιχο πλαφόν αποδοχών επί των οποίων καταβάλλονται εισφορές είναι 6.500 ευρώ μηνιαίως και  επομένως για 40 έτη ασφάλισης η σύνταξη διαμορφώνεται, πάντοτε σε μεικτό ποσό προ φόρων και εισφοράς για περίθαλψη, στα 3.629 ευρώ. Επομένως το πλαφόν στις συντάξεις θα πρέπει να διαμορφώνεται με βάση τις συνολικές  εισφορές που προβλέπονται ακόμη και για την παράλληλη ασφάλιση όπου υπάρχει κ.λπ. Δεν θα πρέπει να σταθούμε όμως μόνο στις υψηλές συντάξεις και πώς θα διαμορφωθούν. Αυτό αφορά ελάχιστους και θα βρεθεί η λύση στο πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί μέσα, αν μη τι άλλο, από την προχειρότητα με την οποία έγιναν οι τελευταίες νομοθετικές παρεμβάσεις.

Το μεγάλο θέμα για τη νέα κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας είναι πώς θα γεφυρώσει το χάσμα που υπάρχει μεταξύ νέων και παλιών συνταξιούχων. Πώς θα θεραπεύσει νέες μεγάλες αδικίες που έχουν δημιουργηθεί.

Γιατί περίπου το 75% των νέων συνταξιούχων, με αιτήσεις  μετά τις 13 Μαΐου του 2016, ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου 4387/2016, έχει μεγάλες μειώσεις στις συντάξεις του.

Κανένας ιδιωτικός υπάλληλος ασφαλισμένος στο ΙΚΑ ή δημόσιος υπάλληλος ή ελεύθερος επαγγελματίας, ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης και τις υψηλότερες εισφορές, δεν βγάζει σύνταξη πάνω από 1.200 ευρώ μεικτό ποσό και σε πολλά επίπεδα τα ποσά των συντάξεων είναι μειωμένα μέχρι 40% σε σχέση με τους παλαιούς συνταξιούχους.

Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί για να έχουμε ένα πραγματικά δίκαιο και κοινωνικά αποτελεσματικό ασφαλιστικό σύστημα.

Ο Γιώργος Κουτρουμάνης είναι πρώην υπουργός Εργασίας