Δύο αιχμές της συνταγματικής αναθεώρησης

Το Σύνταγμα δεν είναι απλός νόμος που χάνεται στις λεπτομέρειες. Δεν μπορεί να αλλάζει συνεχώς, κυνηγώντας την ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων και των μεταβολών που προκαλεί η απρόβλεπτη παγκοσμιοποίηση.

Είναι η θεσμική έκφραση του αξιακού μας κώδικα. Είναι η συνθετική πολιτειακή διατύπωση της διαχρονικής αλλά και της σύγχρονης πολιτιστικής και εθνικής μας ταυτότητας, που καθίσταται σήμερα αναγκαία, αν θέλουμε να επιβιώσουμε στο σύγχρονο και διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.

Για τους λόγους αυτούς οι πολιτικές δυνάμεις έχουν χρέος να προσεγγίσουν την επικείμενη αναθεώρηση με το βλέμμα στραμμένο όχι στις επόμενες εκλογές, αλλά στις επόμενες γενιές.

Ενα κύριο χαρακτηριστικό που καθιέρωσε το Σύνταγμα του 1975 ως το ανθεκτικότερο Σύνταγμα στην ιστορία του σύγχρονου ελληνικού Εθνους παρά τον αυστηρό του χαρακτήρα, είναι το ότι παρέμεινε ανοιχτό στις ευρωπαϊκές και επιστημονικές εξελίξεις, προστατεύοντας παράλληλα την αρχή της σταθερότητας.

Η Ελλάς κατά τα 200 χρόνια της σύγχρονης ιστορίας της άλλαξε 27 φορές πολιτεύματα. Το Σύνταγμα του 1975 καθιερώθηκε ως το καλύτερο ιστορικά Σύνταγμα, διότι εκτός των άλλων εδραίωσε το πολίτευμα της προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας για 44 ολόκληρα χρόνια, επιτυγχάνοντας την αρχή της σταθερότητας μέσα από την οποία επετεύχθη η εθνική συμφιλίωση, στέριωσε η Δημοκρατία, προστατεύτηκαν αποτελεσματικά τα ανθρώπινα δικαιώματα, διασφαλίστηκε η διάχυτη ανάπτυξη και η λαϊκή ευημερία ακόμα και σε περιόδους κρίσης, επιτεύχθηκε η μακροβιότερη ειρήνη και εδραιώθηκε το αίσθημα της εσωτερικής και της εξωτερικής ασφάλειας, οδηγώντας την Ελλάδα ακόμα και διεθνείς πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Οι σταθεροί κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού έγιναν από όλους σεβαστοί, δημιουργώντας για πρώτη ίσως φορά στην ιστορία μας περιβάλλον εθνικής συνεννόησης.

Οι επικείμενες αλλαγές, μετά την σχετική προετοιμασία της προαναθεωρητικής επιτροπής, μας δίνουν την ευκαιρία, αυτή την αρχή της σταθερότητας να την επεκτείνουμε και να την εμβαθύνουμε, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της Δημοκρατίας μας.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους, που πρέπει σαφώς να εξηγηθούν και να συζητηθούν με πνεύμα θεσμικό και όχι μικροκομματικό κατα την αναθεωρητική διαδικασία.

Πρώτον με την αποσύνδεση της βιωσιμότητας μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης από την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, διότι αυτό δεν επιτρέπει στρεβλώσεις της λαϊκής εντολής. Δεν υπονομεύει τη βιωσιμότητα και άρα την αποτελεσματικότητα των εκάστοτε κυβερνώντων. Δεν καθιστά την εκλογή του Προέδρου εργαλείο σκοπιμότητας στα χέρια είτε της κυβέρνησης, είτε της αντιπολίτευσης, όπως έγινε συχνά τα τελευταία χρόνια.

Δεύτερον με τη θεσμοθέτηση εκλογικού συστήματος, όχι σε επίπεδο Συντάγματος, όπως πρότεινε ο ΣΥΡΙΖΑ για την απλή αναλογική, αλλά σε επίπεδο κοινού νόμου. Μάλιστα εξέλιπαν κατα τη γνώμη μου οι λόγοι της συνταγματικής διάταξης που δέσμευε τον κοινό νομοθέτη ο εκλογικός νόμος που ψηφίζει να αφορά τις μεθεπόμενες εκλογές.

Αυτό αποσκοπούσε κάποτε στο να εμποδίσει τη χρησιμοποίηση του εκλογικού νόμου από την εκάστοτε κυβέρνηση μεροληπτικά. Τώρα το πολιτικό σύστημα έχει ωριμάσει. Δεν μπορεί η βούληση της προηγούμενης Βουλής να δεσμεύει τη σημερινή λαϊκή αντιπροσωπεία που έχει ισχυρή και νωπή δημοκρατική νομιμοποίηση, ιδιαίτερα μάλιστα, όταν η παλιά απόφαση για απλή αναλογική που πάρθηκε για λόγους σκοπιμότητας σε μια διαφορετική συγκυρία, δημιουργεί απειλή μακράς ακυβερνησίας και αστάθειας, σε μια στιγμή κρίσιμη τόσο για την οικονομική σταθερότητα και ανάκαμψη όσο και για την εθνική ασφάλεια της χώρας.

Η αλλαγή του εκλογικού νόμου πρέπει να είναι προϊόν ενσυνείδητης διακομματικής συνεννόησης, να αποφασίζεται ευέλικτα από την κάθε Βουλή και να μην επιβάλλεται από το Σύνταγμα, δεσμεύοντας τη μεθεπόμενη αντιπροσωπεία που θα κληθεί να δράσει σε μια άλλη άγνωστη συγκυρία.

Αλλωστε η ενίσχυση του ρόλου του εκάστοτε Κοινοβουλίου δεν πρέπει να μας φοβίζει, διότι θωρακίζει περισσότερο τη διάκριση των εξουσιών και ενεργοποιεί καθοριστικά την αρχή των ελέγχων και των ισορροπιών που είναι απαραίτητο να λειτουργεί σε μια ζωντανή Δημοκρατία.

Η ιστορία άλλωστε της χώρας μας αποδεικνύει, ότι καλά Συντάγματα δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στα χέρια κακών διαχειριστών, όπως και ατελή Συντάγματα και κακοί νόμοι λειτούργησαν, όταν τους διαχειρίστηκαν υπεύθυνες και ώριμες ηγεσίες. Η αναθεώρηση είναι ένα σημαντικό τεστ αντοχής για το πολιτειακό μας σύστημα καθώς και τεστ ποιότητας και ευθύνης για το πολιτικό μας σύστημα.

Ο δρ Ευριπίδης Στ. Στυλιανίδης είναι βουλευτής Ροδόπης ΝΔ – συνταγματολόγος