Οι κεντρικές τράπεζες και το μεγάλο τους στοίχημα

Τα τελευταία χρόνια, οι κεντρικές τράπεζες έχουν αναλάβει ένα μεγάλο στοίχημα χάραξης πολιτικής. Υποστηρίζουν ότι η παρατεταμένη χρήση μη συμβατικών πολιτικών θα αποτελέσει μια αποτελεσματική γέφυρα για πιο ολοκληρωμένα μέτρα που θα δημιουργούν υψηλή ανάπτυξη και θα ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Ωστόσο, οι κεντρικές τράπεζες χρειάστηκε να διπλασιάσουν το στοίχημά τους αυτό, γεγονός που αυξάνει κι άλλο τους κινδύνους για την αξιοπιστία, την αποτελεσματικότητά τους και την πολιτική τους αυτονομία. Κατά ειρωνικό τρόπο, οι κεντρικοί τραπεζίτες βλέπουν τώρα άλλες οντότητες και θεσμούς να κάνουν το έργο τους πολύ πιο δύσκολο.

Ας ξεκινήσουμε με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, την ισχυρότερη κεντρική τράπεζα στον κόσμο, της οποίας οι ενέργειες επηρεάζουν έντονα τις άλλες κεντρικές τράπεζες. Εχοντας πετύχει μετά το 2008 τη σταθεροποίηση ενός δυσλειτουργικού χρηματοπιστωτικού συστήματος που απειλούσε να βυθίσει τον κόσμο σε μια πολυετή κατάθλιψη, η FED ήλπιζε να αρχίσει να εξομαλύνει την πολιτική της το καλοκαίρι του 2010. Αλλά ένα όλο και πιο πολωμένο Κογκρέσο απέκλεισε την απαραίτητη μεταβίβαση στην ανάλογη δημοσιονομική πολιτική και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό έκανε τη FED να ακολουθήσει πιο χαλαρή πολιτική από όσο θα ήθελε.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – η δεύτερη σημαντικότερη σε συστημική σημασία μετά τη FED – ακολούθησε παρόμοια πορεία, αν και με ακόμη πιο ασυνήθιστες νομισματικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων των αρνητικών επιτοκίων. Και πάλι, ο αντίκτυπος στην ανάπτυξη ήταν μάλλον υποτονικός και το κόστος και οι κίνδυνοι αυτών των μέτρων αυξάνονται. Οι κεντρικές τράπεζες – και ειδικά η ΕΚΤ υπό τον απερχόμενο πρόεδρο Μάριο Ντράγκι – υπογράμμισαν τη σημασία μιας έγκαιρης πολιτικής μεταβίβασης σε δημοσιονομικές πολιτικές υπέρ της ανάπτυξης αλλά τα λόγια τους έπεσαν στο κενό. Σήμερα, ούτε η FED ούτε η ΕΚΤ προβλέπουν ότι άλλοι πολιτικοί θα αναλάβουν σύντομα δράση. Αντ’ αυτού, και οι δύο κεντρικοί τραπεζίτες είναι απασχολημένοι με τον σχεδιασμό ενός ακόμη γύρου κινήτρων που θα περιλαμβάνει ακόμα περισσότερους πολιτικούς κινδύνους.

Οι κεντρικές τράπεζες ποντάρουν ότι ανάληψη δράσης από τους πολιτικούς θα είναι η σωτηρία τους. Οπως όμως και οι έμπειροι παίκτες, οι κεντρικοί τραπεζίτες ενδέχεται σύντομα να ανακαλύψουν ότι μακροπρόθεσμα δεν κερδίζονται όλα τα στοιχήματα.

Ο Μοχάμεντ Ελ Εριάν είναι επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος στην Allianz, τη μητρική της PIMCO όπου διετέλεσε ως διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής επενδύσεων. Ηταν πρόεδρος του Global Development Council του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα.