Η δραματική Μεταπολίτευση

Οταν στις 24 Ιουλίου 1974 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεφε εσπευσμένα στην Ελλάδα υπό δραματικές για τον Ελληνισμό συνθήκες, είχαν περάσει ήδη έντεκα χρόνια από τη στιγμή που, το 1963, οδηγήθηκε στην αυτοεξορία. Φεύγοντας, είχε προειδοποιήσει και μάλιστα εγγράφως, σε επιστολή του, για τον κίνδυνο επικράτησης δικτατορίας αν δεν σταματούσαν οι τριγμοί στο πολιτικό σύστημα της χώρας. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο κίνδυνος πτώσης της δημοκρατίας γινόταν πια πραγματικότητα. Είχαν μεσολαβήσει τα Ιουλιανά του 1965, ενώ θα ακολουθούσαν επτά χρόνια φασιστικού καθεστώτος, που θα κατέληγαν στην προδοσία και την τραγωδία της Κύπρου. Και, τελικά, στην επιστροφή του ίδιου από το Παρίσι, για να σώσει ό,τι ακόμα μπορούσε να σωθεί.

Φτάνοντας στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, ο Καραμανλής βρισκόταν πια σε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο αχαρτογράφητο περιβάλλον. Ουσιαστικά, σε ένα καθεστώς δυνητικής ομηρείας από την υπό διάλυση μεν, αλλά, απολύτως υπαρκτή ακόμα, χούντα. Είναι πλήθος οι μαρτυρίες που δείχνουν τις δραματικές εκείνες ώρες και πιστοποιούν το ότι τα πάντα βρισκόντουσαν στην κόψη του ξυραφιού. Από τις αφηγήσεις του αδελφού του Αχιλλέα Καραμανλή που τον συνόδευε επιβαίνοντας ο ίδιος σε ένα περιπολικό πίσω από τον Καραμανλή και άκουγε από τις μοτορόλες τις βαριές απειλές και τις ύβρεις που εκτόξευαν χουντικά στελέχη της Αστυνομίας, μέχρι τις αφηγήσεις του Μίκη Θεοδωράκη που έφτασε στην Ελλάδα την αμέσως επόμενη ημέρα. Οταν συνάντησε τον Καραμανλή στο δωμάτιό του στη Μεγάλη Βρεταννία, εκείνος του είπε «δεν ξέρω ακόμα αν είμαι αιχμάλωτος»: ήταν η απάντησή του στην παρατήρηση του Θεοδωράκη ότι το λόμπι του ξενοδοχείου και οι διάδρομοι που οδηγούσαν στο δωμάτιο του Καραμανλή ήταν γεμάτοι από πρόσωπα που ο ίδιος γνώριζε πολύ καλά: βασανιστές της Μπουμπουλίνας και αξιωματικοί της Ασφάλειας ένθερμα πιστοί στη χούντα. Είναι γνωστό επίσης ότι ο Καραμανλής άλλαζε συχνά τον τόπο διανυκτέρευσής του για λόγους ασφαλείας, ότι πετούσε για καιρό το φαγητό που του έφερναν στο αποχωρητήριο του δωματίου του από τον φόβο απόπειρας δηλητηριάσεων, ή ότι ο πιστός δημοκρατικός αξιωματικός Πανουργιάς Πανουργιάς είχε επιστρατεύσει ένα οπλοπολυβόλο με το οποίο ήλπιζε να προστατεύσει τον Καραμανλή σε περίπτωση εκδήλωσης εις βάρος του επιθετικής ενέργειας. Είναι επίσης γνωστό ότι πέρασε αρκετός καιρός μέχρι να επιστρέψουν στην Ελλάδα άλλοι παλαιοί πολιτικοί, όπως λ.χ. ο Ανδρέας Παπανδρέου, θεωρώντας ότι η κατάσταση δεν είχε σταθεροποιηθεί, η δημοκρατία δεν είχε επικρατήσει και η ασφάλεια δεν ήταν δεδομένη.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΘΡΙΛΕΡ. Οι πρώτες ημέρες της Μεταπολίτευσης του 1974 όχι απλώς δεν ήταν ασφαλείς και βέβαιες για το αποτέλεσμα, αλλά, αντιθέτως, αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά «θρίλερ» στη σύγχρονη ελληνική και ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία. Επιπλέον, η Κύπρος βρισκόταν ήδη υπό τη μερική κατοχή των δυνάμεων του Αττίλα, οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις ήταν σε επιτελικά δεδηλωμένη αδυναμία να αντιμετωπίσουν την Τουρκία και στην Κύπρο και, ενδεχομένως σε έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο, ενώ η επιστράτευση που είχε διενεργηθεί αμέσως μετά την εισβολή, είχε ουσιαστικά πετύχει απλώς να αποδείξει το χάος που άφηνε η καταρρέουσα δικτατορία και στις Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας.

ΣΥΜΜΑΧΟΣ Ο ΛΑΟΣ. Ο μοναδικός πραγματικός σύμμαχος του Καραμανλή στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος ήταν ουσιαστικά ο ίδιος ο ελληνικός λαός, που, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή η επιστροφή του, πλημμύρισε την Αθήνα. Ηταν ουσιαστικά μια αυθόρμητη ασπίδα που ο λαός σήκωσε, χωρίς να το συνειδητοποιεί, υπέρ του Καραμανλή και της Δημοκρατίας, αποτρέποντας τους χουντικούς μηχανισμούς που παρέμεναν κυρίαρχοι στο κράτος, να δράσουν εναντίον τους. Η δύναμη της επτάχρονης χούντας δεν εξαφανίστηκε την ημέρα που η «κυβέρνηση» Ανδρουτσόπουλου το έσκασε από το ίδιο το «Υπουργικό Συμβούλιο» υπό το κράτος της εθνικής καταστροφής που η ίδια είχε προκαλέσει στην Κύπρο. Οι μηχανισμοί έμειναν ενεργοί για καιρό και σε πολλά επίπεδα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις φωτογραφίες του ίδιου του Καραμανλή όταν ψηφίζει στις πρώτες μεταπολιτευτικές εκλογές που διενεργήθηκαν ανήμερα την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, στις 17 Νοεμβρίου, οι αστυνομικοί πλάι του φέρουν ακόμα στο πηλήκιό τους το «πουλί» της χούντας… Ομως, όπως η υποδοχή των πολιτών τον Ιούλιο, έτσι και η εκλογική στήριξή τους τον Νοέμβριο, λειτούργησε εκ νέου ως ασπίδα και όπλο για τον Καραμανλή που, σταδιακά και έχοντας πρωτοφανή εντολή, αποκαθιστούσε πλέον τον δημοκρατικό έλεγχο του λαού στο κράτος.