Ο Μονταλμπάνο δεν μένει πια εδώ

Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εργαζόμενος ως θεατρικός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και καθηγητής. Επρεπε να φτάσει σχεδόν τα 70 του χρόνια ο Αντρέα Καμιλέρι για να συστήσει στον κόσμο τον επιθεωρητή Μονταλμπάνο, και να γίνει ο πιο πολυδιαβασμένος συγγραφέας της Ιταλίας, δημοφιλής σε όλον τον κόσμο, με βιβλία που έχουν μεταφραστεί σε 32 γλώσσες και έχουν πουλήσει 30 εκατομμύρια αντίτυπα.

Ο Καμιλέρι, που πέθανε χθες στα 94 του, είχε μεταφερθεί στα μέσα του Ιουνίου σε νοσοκομείο της Ρώμης, όταν ένιωσε αδιαθεσία. Γεννημένος στις 6 Σεπτεμβρίου 1925 στο Πόρτο Εμπέντοκλε της Σικελίας, επίνειο του Αγκριτζέντο (Ακράγαντας) και γενέτειρα του Εμπεδοκλή, άρχισε το 1945 να γράφει ποιήματα και διηγήματα που δημοσιεύονταν σε λογοτεχνικά περιοδικά. Οταν κέρδισε το πρώτο βραβείο σε διαγωνισμό θεατρικών έργων, κάποιος κριτικός θεάτρου τον παρότρυνε να σπουδάσει σκηνοθεσία, οπότε εγκαταστάθηκε στη Ρώμη. Ως σκηνοθέτης ήταν ο πρώτος που ανέβασε θέατρο του παράλογου στην Ιταλία: Μπέκετ, Ιονέσκο, Πίντερ. Ανέβασε επίσης έργα του Πιραντέλο.

Το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα του Καμιλέρι, «Το σχήμα του νερού», εκδόθηκε στην Ιταλία το 1994. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το 1999 από τις εκδόσεις Πατάκη με υπότιτλο «Μια υπόθεση για τον επιθεωρητή Μονταλμπάνο». Οπως οι ιταλοί, έτσι κι οι έλληνες αναγνώστες αγάπησαν αμέσως τον ήρωά του, τον αστυνόμο Σάλβο Μονταλμπάνο. Κι αυτό για πολλούς λόγους. Επειδή είναι έντιμος, πιστεύει σε αξίες, αδιαφορεί για τα χρήματα, τον ενδιαφέρει η δικαιοσύνη, είναι καλοφαγάς, μαγειρεύει μόνος του, αγαπάει την ανεξαρτησία του και γι’ αυτό δεν παντρεύεται. Ασφαλώς, είναι και ερωτιάρης. Εχει μια μόνιμη σύντροφο, τη Λίβια, αλλά αν του τύχει καμιά ευκαιρία δεν την αφήνει να πάει χαμένη. Είναι ένας τυπικός Ιταλός που συγκεντρώνει μόνο τα καλά των Ιταλών. Είναι βεβαίως και αριστερός, υποστηρικτής των ταπεινών και καταφρονεμένων∙ ο Καμιλέρι του έχει δανείσει τις πολιτικές του ιδέες, κάτι που έχει ενοχλήσει κάποιους αναγνώστες του.

Πράγματι, τα αστυνομικά μυθιστορήματα του Καμιλέρι αρέσουν και επειδή είναι πολιτικά. Ο ήρωας δεν είναι Ηρακλής Πουαρό. Δεν βρίσκει λύσεις στα αινίγματα χάρη στην αναλυτική σκέψη του, αλλά μέσω της δράσης του και με τη βοήθεια των συνεργατών του. Ο Καμιλέρι, απογοητευμένος από όσα συμβαίνουν στην πατρίδα του, μεταφέρει στον Μονταλμπάνο όσα αισθάνεται ο ίδιος. Λόγου χάριν, μέμφεται το σωματείο των βιομηχάνων, μα και τα συνδικάτα των εργαζομένων, όταν νομίζει ότι υπερβάλλουν. Τα τελευταία χρόνια, εξετάζει την ιταλική κοινωνία που βιώνει μια κρίση ανάλογη με τη δική μας. Ανεργοι αυτοκτονούν, μετανάστες πνίγονται στη θάλασσα, συνταξιούχοι πένονται.

Σε πολλά βιβλία του ο Καμιλέρι αναφέρεται στη Μαφία, τα εγκλήματά της, τις διασυνδέσεις της με τους πολιτικούς ή την αστυνομία. Οι αφηγηματικές του ικανότητες περιλαμβάνουν εξαιρετική πλοκή, ενδιαφέροντες ήρωες, ανατροπές, σουρεαλιστικές καταστάσεις και άφθονο χιούμορ. Σήμερα στην Ιταλία υπάρχουν πολλοί συγγραφείς αστυνομικών οι οποίοι εμπνέονται από τον Καμιλέρι, ωστόσο κανείς δεν φθάνει στο ύψος του. Συνεπώς, ο θάνατός του είναι μια μεγάλη απώλεια για το πλήθος των φανατικών θαυμαστών του – ο γράφων είναι ένας από αυτούς.

Ο Φίλιππος Φιλίππου είναι συγγραφέας.

info

Ολα τα βιβλία του Αντρέα Καμιλέρι με ήρωα τον αστυνόμο Μονταλμπάνο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη. Τα άλλα βιβλία του έχουν εκδοθεί από τον Καστανιώτη, την Ωκεανίδα και τα Ελληνικά Γράμματα. Η βιογραφία του Πιραντέλο έχει κυκλοφορήσει από το Μεταίχμιο