«Ας είμαστε θαρραλέοι για {LF}την Ευρωπαϊκή Ενωση»

Οι φόβοι για μια θεσμική κρίση άνευ προηγουμένου στην ΕΕ δεν επαληθεύτηκαν. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πρόταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την κεφαλή της Κομισιόν, κατάφερε χθες το απόγευμα, έστω και δύσκολα, να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία που χρειαζόταν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Από τους 733 ευρωβουλευτές που ψήφισαν (σε σύνολο 747), 383 της έδωσαν την ψήφο τους, 327 την καταψήφισαν, 22 απείχαν, ενώ ένα ψηφοδέλτιο κρίθηκε άκυρο. Η Χριστιανοδημοκράτισσα πρώην υπουργός Αμυνας της Γερμανίας θα γίνει λοιπόν στα τέλη Οκτωβρίου η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διαδεχόμενη στο πόστο αυτό τον Ζαν – Κλοντ Γιούνκερ. «Η εμπιστοσύνη που δείξατε σε μένα είναι η πίστη που δείχνετε στην Ευρώπη» δήλωσε ευχαριστώντας το Σώμα. «Η πίστη σας σε μια Ευρώπη έτοιμη να πολεμήσει για το μέλλον, αντί να πολεμάει μεταξύ της».

Κατά τη σύντομη προεκλογική της εκστρατεία, και δη κατά την ομιλία που απηύθυνε χθες στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, η Φον ντερ Λάιεν επιδόθηκε σε ένα μπαράζ υποσχέσεων προκειμένου να πείσει τους επιφυλακτικούς και τους αναποφάσιστους, ιδιαίτερα τους Σοσιαλιστές και τους Πράσινους, υποσχόμενη μεταξύ άλλων ένα «green deal» ώστε να γίνει έως το 2050 η Ευρώπη «η πρώτη ήπειρος με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα». Το πόσες από αυτές τις φιλόδοξες ιδέες μπορούν να γίνουν πράξεις απομένει να φανεί. Η ίδια πάντως έκλεισε την παρέμβασή της στο Ευρωκοινοβούλιο, λίγο πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία, με λίγο Θουκυδίδη: «Το μυστικό της ευτυχίας είναι η ελευθερία. Το μυστικό της ελευθερίας είναι το θάρρος». «Ας είμαστε θαρραλέοι για την Ευρωπαϊκή Ενωση» πρόσθεσε.

Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν μέχρι την τελευταία στιγμή αβέβαιο. Υπήρχε – υπάρχει – άλλωστε στο Ευρωκοινοβούλιο, ειδικά μεταξύ των Σοσιαλιστών και των Πρασίνων, πολύς θυμός για την παράκαμψη του άτυπου συστήματος των spitzenkandidaten από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η ψηφοφορία ήταν μυστική, με βάση τις δηλώσεις που είχαν γίνει νωρίτερα, ωστόσο, μπορεί κανείς να κάνει κάποιες εκτιμήσεις. Η Φον ντερ Λάιεν πήρε λογικά όλες τις ψήφους της ευρωπαϊκής της οικογένειας, του ΕΛΚ (182), κάπου 103-104 από τις 108 ψήφους της νέας φιλελεύθερης ευρωομάδας Renew Europe και αρκετές από τις 154 ψήφους των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών: η ομάδα ανακοίνωσε τελευταία στιγμή την πρόθεσή της να τη στηρίξει, πηγή του Politico όμως επισήμανε ότι οι αντιπροσωπείες Ελλάδας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ολλανδίας, Αυστρίας, Βελγίου, Σλοβενίας και Βουλγαρίας, κάπου 44 ευρωβουλευτές συνολικά, αναμενόταν να την καταψηφίσουν.

Το ίδιο θα έκαναν επισήμως και οι Πράσινοι, αν και κάποιοι ευρωβουλευτές τους επιδοκίμασαν τις δεσμεύσεις που ανέλαβε. Ριζοσπαστική Αριστερά, ευρωσκεπτικιστές και ακροδεξιοί την καταψήφισαν – η Φον ντερ Λάιεν μάλιστα είχε μία πρώτη λεκτική συμπλοκή χθες με τον Νάιτζελ Φάρατζ, του κόμματος του Brexit, και έναν εκπρόσωπο του γερμανικού AfD. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, ωστόσο, παρά την έμφαση που έδωσε στην προστασία του κράτους δικαίου («δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός» ως προς αυτό, «ούτε θα υπάρξει ποτέ» δήλωσε, προαναγγέλλοντας έναν νέο πανευρωπαϊκό μηχανισμό επιτήρησης), τόσο το Fidesz, το κόμμα του ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπαν, όσο και το πολωνικό κυβερνών κόμμα, το PiS, της προσέφεραν τελευταία στιγμή δημοσίως τη στήριξή τους. Το ίδιο έκανε και το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, ο κυβερνητικός εταίρος της ακροδεξιάς Λέγκας στην Ιταλία.

Κατά την ομιλία της χθες το πρωί στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε να καταστήσει το κλίμα μία από τις μεγαλύτερες προτεραιότητες της θητείας της. Υποσχέθηκε ένα ευρωπαϊκό green deal ήδη από τις 100 πρώτες ημέρες της και τον «πρώτο ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα», όπου θα εγγραφεί ο στόχος να γίνει έως το 2050 η Ευρώπη «η πρώτη ήπειρος με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα». Τάχθηκε επίσης υπέρ της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 50% «ή και 55%» έως το 2030, κρίνοντας τον σημερινό στόχο τού 40% «ανεπαρκή». Εξέφρασε επιπλέον τη βούληση να καταστεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μια τράπεζα για το κλίμα και να κινητοποιηθεί ένα τρισεκατομμύριο ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία. Στις φιλοδοξίες της περιλαμβάνονται και ένας φόρος άνθρακα στα σύνορα, καθώς και ένα ταμείο μετάβασης για τις περιοχές που θα κληθούν να κάνουν τις πιο επώδυνες προσαρμογές στην οικονομία τους.

Παίζοντας πολύ το χαρτί «γυναίκα», μιλώντας πότε γαλλικά, πότε γερμανικά και πότε αγγλικά, η υποψήφια ακόμα Φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε μια Κομισιόν που θα σέβεται απόλυτα την ισότητα των φύλων (ο Σοσιαλιστής spitzenkandidat Φρανς Τίμερμανς και η Φιλελεύθερη Μαργκρέτε Βεστάγκερ, που – όπως έχει ήδη δεσμευτεί – θα αναλάβουν θέσεις αντιπροέδρων, ήταν από τους πρώτους που της έστειλαν συγχαρητήρια), ένα «κοινό, εκσυγχρονισμένο σύστημα ασύλου», την πλήρη αναγνώριση του δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας του Ευρωκοινοβουλίου, μια νέα, διετή «συνέλευση για το μέλλον της Ευρώπης» με τη συμμετοχή των πολιτών, ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης ανεργίας, έναν κατώτατο μισθό, τη φορολόγηση των πολυεθνικών που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, τον τριπλασιασμό του προϋπολογισμού για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Erasmus και άλλα.

Πολλές βέβαια από αυτές τις υποσχέσεις ήταν (όπως επισήμαναν επανειλημμένως οι Πράσινοι) ιδιαιτέρως αόριστες. Και αρκετές ακόμη αναμένεται να μπλοκαριστούν, εφόσον μετεξελιχθούν σε πρωτοβουλίες, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το ίδιο Σώμα που πρότεινε δηλαδή την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για πρόεδρο της Κομισιόν. Αυτός ήταν και ο λόγος που οι συντηρητικοί του ΕΛΚ δεν έδειχναν χθες να ανησυχούν για αυτές. Καμιά φορά η πολιτική είναι και η τέχνη του κυνισμού.