Παλαιά και σύγχρονα

Στη συνομιλία του με τη Μαρία Φαραντούρη, την προπερασμένη Πέμπτη, στη σειρά «Τα ετερώνυμα έλκονται», ο Σπύρος Λυκούδης είπε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, πως αν στη ζωή του τάχθηκε στο πλευρό των αδύνατων και των αδικημένων και έγινε αριστερός, δεν είναι γιατί διάβασε μαρξιστικές αναλύσεις. Είναι γιατί τον είχε συγκινήσει βαθιά ως παιδί ο ήρωας στους «Αθλίους» του Βίκτωρος Ουγκώ, Γιάννης Αγιάννης, ώστε να θελήσει να του μοιάσει, ενώ αντίθετα ο αστυνομικός Ιαβέρης (πρωταγωνιστικό επίσης πρόσωπο στους «Αθλίους») του προκαλούσε αποστροφή.

Θα μπορούσε να προσθέσει σε αυτή του την εξομολόγηση ο Σπύρος Λυκούδης και μια πολύ μεταγενέστερη σχετική αποστροφή της δημιουργού του «Γ’ Χριστιανικού Παρθεναγωγείου» και «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή» Ελλης Αλεξίου (συμπληρώνονται φέτος τριάντα χρόνια από τον θάνατό της), που είχε κάποτε πει «Συμμάχησα από το πρώτο μου κιόλας βιβλίο με τους αδύνατους και τους αδικημένους και τη συμμαχία αυτή την κράτησα πιστά σε όλη μου τη ζωή».

Επόμενο όμως είναι, ως παλαιότερος ο Γιάννης Αγιάννης της Ελλης Αλεξίου, να αποκτά η συμπεριφορά του μια ενισχυμένη αυταπόδεικτη σημασία. Ετσι ή αλλιώς, αξίζει τον κόπο να παρατηρήσει κανείς τον τρόπο με τον οποίο όλα «κουμπώνουν» ανάμεσά τους σε αυτή τη ζωή, ώστε όχι απλώς να επιβεβαιώνεται ο στίχος του Ν.Δ. Καρούζου «αν βασανίσεις σήμερα μια πεταλούδα κάπου θα πονέσει αύριο ο πολιτισμός», αλλά να αναγνωρίζεις την εφαρμογή του σε κάθε σου βήμα. Καθώς με την αναφορά του Γιάννη Αγιάννη που έκανε ο Σπύρος Λυκούδης θυμάται κανείς την ταυτισμένη μαζί του παρουσία του επισκόπου Μυριήλ που ακούγεται κάποια στιγμή να λέει ότι «η πόρτα του παπά πρέπει να είναι πάντοτε ανοιχτή».

Θα ήταν το λιγότερο αφέλεια να ζητεί κανείς να ίσχυε σήμερα ό,τι ήταν μάλλον καθεστώς πριν από εκατόν εξήντα χρόνια, όμως για την Εκκλησία τουλάχιστον, που δεν είναι γενικότερα υπέρ των αλλαγών, φαίνεται σαν κάτι βαρύ και ασυγχώρητο η ρήση του επισκόπου Μυριήλ να έχει αντικατασταθεί από τη μαγνητοφωνημένη πληροφορία στον τηλεφωνητή πολλών ιερών μητροπόλεων που λέει: «Τα γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως λειτουργούν από Δευτέρα έως Παρασκευή και ώρα 9 πρωινή έως 1 το μεσημέρι». Αυτή η ξερή πληροφορία, σαν να τηλεφωνεί κανείς σε ένα υπουργείο ή σε έναν οποιονδήποτε δημόσιο οργανισμό, όπως και να το κάνουμε, ακόμα και αν δεν σε εξοργίζει, σε κάνει να μελαγχολείς βαθύτατα. Υπάρχουν ανάγκες που μπορεί να δρομολογηθούν με βάση τα επίσημα ωράρια των λογής υπηρεσιών, υπάρχουν όμως ανάγκες ψυχικές ή πνευματικές που μπορεί να εγερθούν οποιαδήποτε ώρα του εικοσιτετραώρου και είναι το λιγότερο ενοχλητικό ο άνθρωπος που δοκιμάζεται να μην μπορεί να καταφύγει οπουδήποτε θα του προσφερόταν έστω και μια πρόσκαιρη ανακούφιση, και ποιος άλλος χώρος θα ήταν αρμοδιότερος να το κάνει παρά ένας χώρος που ως ιερός τιμά αδιασπάστως την πνευματική και ψυχική βάσανο.

Τουλάχιστον στο εκκλησάκι ενός νησιού του Βορειοανατολικού Αιγαίου αναγραφόταν στην είσοδό του ο αριθμός ενός κινητού με τη διευκρίνιση «Αριθμός τηλεφώνου για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης». Μάλλον ως έκτακτη ανάγκη θα νοούνταν ένας θάνατος που θα επισυνέβαινε ξαφνικά, παρά ένα ψυχικό ή πνευματικό πρόβλημα που θα ζητούσε επιτακτικά την αντιμετώπισή του.