Στρατευμένα στην ανάπτυξη

Στις αναπτυγμένες χώρες τα πανεπιστήμια συνεργάζονται με την οικονομία, την τροφοδοτούν με καινοτομία και συμμετέχουν στην παραγωγή πλούτου και νέων θέσεων εργασίας. Η πρακτική αυτή είναι δυστυχώς εξαιρετικά ελλειμματική στη χώρα μας. Διεθνώς, οι μεγάλες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας αναπτύσσουν πλέον ερευνητικά εργαστήρια αιχμής μέσα στις πανεπιστημιουπόλεις και κλείνουν τα δικά τους. Η χώρα μας οφείλει να είναι παρούσα σε αυτήν την έκρηξη διεθνών επενδύσεων τεχνολογίας. Διαθέτει εξαιρετικό, διεθνώς ανταγωνιστικό επιστημονικό προσωπικό στα πανεπιστήμια (ΑΕΙ) και στα Ερευνητικά της Κέντρα (ΕΚ), το οποίο μόνο την τελευταία 5ετία έχει φέρνει στη χώρα από ευρωπαϊκά και διεθνή ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα 1,3 δισ. ευρώ. Για να ανταποκριθούν τα ΑΕΙ/ΕΚ στη σημαντική αυτή πρόκληση, να βοηθήσουν δηλαδή την οικονομία της χώρας και την ανάπτυξη μιας νέας, διεθνώς ανταγωνιστικής παραγωγικής βάσης, η νέα κυβέρνηση πρέπει να στηρίξει τάχιστα και κατά προτεραιότητα, νομοθετικά, διοικητικά και οικονομικά την «απελευθέρωση» των ΑΕΙ από τις τρεις βασικές διαχρονικές παθογένειές τους: τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Πολιτείας και την περιορισμένη αυτονομία και προσαρμοστικότητά τους στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της επιστήμης και της καινοτομίας, την περιορισμένη και αποσπασματική χρηματοδότησή τους για την επικαιροποίηση της υλικοτεχνικής υποδομής τους αιχμής, τον τραυματισμό της διεθνούς τους αξιοπιστίας από τα φαινόμενα βίας και παράνομων δραστηριοτήτων. Στην επίλυση των παραπάνω προβλημάτων θα συνέβαλλαν οι παρακάτω παρεμβάσεις της:

1. Νομοθετική ρύθμιση για την εξασφάλιση χρηματοδότησης υλικοτεχνικών υποδομών αιχμής, με την εφαρμογή τέλους εγγραφής εξαμήνου 100 ευρώ. Περίπου 500.000 φοιτητές/ μεταπτυχιακοί/ μετεκπαιδευόμενοι θα συνέβαλλαν στη χρηματοδότηση των ΑΕΙ με περίπου 100 εκατ. ευρώ ανά έτος για υποδομές αιχμής και υποτροφίες φοιτητών.

2. Χρηματοδότηση του μισθού καθηγητών/ ερευνητών από τον ιδιωτικό τομέα (Endowed chairs) που θα δραστηριοποιούνται σε κοινά ερευνητικά προγράμματα βασικής και μεταφραστικής έρευνας με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα.

3. Οργάνωση καλά στελεχωμένων Γραφείων Μεταφοράς Τεχνολογίας σε ΑΕΙ/ΕΚ με επικεφαλής όμως στελέχη του ιδιωτικού τομέα. Ο μισθός τους θα πρέπει να είναι διεθνώς ανταγωνιστικός για να προσελκύσει σημαντικά στελέχη του ιδιωτικού τομέα και εκτός Δημοσίου από την εταιρεία διαχείρισης της περιουσίας του ΑΕΙ/ΕΚ που έχει χαρακτηριστικά Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου.

4. Αναζήτηση σημαντικών δωρεών της ελληνικής Διασποράς, με την οικονομική διαχείρισή τους όμως από τα αντίστοιχα ιδρύματα των δωρητών στο εξωτερικό: ο κ. Βαγγέλος έδωσε χορηγία 200 εκατ. δολ. στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης και ο κ. Μπεχράκης 120 εκατ. δολ. στο Κέντρο Ανάπτυξης Φαρμάκων του Πανεπιστημίου Northeastern της Βοστώνης, στο οποίο υπηρετώ ως συνεργαζόμενος καθηγητής έρευνας.

5. ΑΕΙ ελεύθερα σε πρόσβαση, με ιδιωτική φύλαξη (άοπλη) και πρόσβαση της Αστυνομίας αυτεπάγγελτα ή με την απλή κλήση των κοσμητόρων. Δίχως ανοιχτά ΑΕΙ εγχώριες και διεθνείς ιδιωτικές επενδύσεις δεν πρόκειται να υπάρξουν.

6. Απλοποίηση της διαδικασίας ίδρυσης spin-off, startup εταιρειών από καθηγητές/ ερευνητές/ φοιτητές.

7. Απλοποίηση της λειτουργίας των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Ερευνας των ΑΕΙ/ΕΚ, εκτός της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης