Προσωρινό φρένο Μέρκελ στη μείωση πλεονάσματος

Φρένο στις προσδοκίες άμεσης μείωσης των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων έβαλε χθες η καγκελάριος Μέρκελ, ώρες πριν ο Πρωθυπουργός δώσει εντολή στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να προχωρήσει σε ταχεία εφαρμογή του σχεδίου μείωσης των φορολογικών βαρών. Οι διατυπώσεις της Ανγκελα Μέρκελ κάθε άλλο παρά κλείνουν το παράθυρο μειωμένων πλεονασμάτων σε χρόνο μεταγενέστερο του 2019.

Των δηλώσεων της καγκελαρίου είχε προηγηθεί η οριακή καθοδική αναθεώρηση των προβλεπόμενων από την Κομισιόν ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας (από 2,2% σε 2,1% φέτος) αλλά και ένα μπαράζ θετικών εκθέσεων από οίκους αξιολόγησης, στον απόηχο της κυβερνητικής αλλαγής, αναθερμαίνοντας τις προσδοκίες αναβαθμίσεων της πιστοληπτικής ικανότητας.

Το σκηνικό είναι περίπλοκο. Η κυβερνητική επιλογή αναθέρμανσης της οικονομίας και επιτάχυνσης των ρυθμών ανάπτυξης με βασικά όπλα τις επενδύσεις και τις μειώσεις φόρων, ενδέχεται να προκαλέσει τριβές με τους δανειστές, οι οποίοι επιμένουν στην τήρηση των δεσμεύσεων για επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ φέτος και σε ετήσια βάση έως το 2022. Ηδη άλλωστε η Κομισιόν έχει προειδοποιήσει για δημοσιονομικό κόστος 1% του ΑΕΠ (περίπου 2 δισ. ευρώ) από το προεκλογικό πακέτο Τσίπρα και ενδεχόμενες αποκλίσεις επί των στόχων για φέτος. Την ερχόμενη εβδομάδα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης θα έχει την ευκαιρία να εξηγήσει τα κυβερνητικά σχέδια στους εκπροσώπους των θεσμών, οι οποίοι θα βρεθούν στην Αθήνα στο πλαίσιο συνεδρίου του «Economist». Με τα έως σήμερα δεδομένα όμως και παρά τις ισχυρές πιέσεις που ασκεί ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας για άμεση μείωση των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα, η στάση των θεσμών είναι αρνητική.

Η γερμανίδα καγκελάριος στις χθεσινές της δηλώσεις σημείωσε πως συμμερίζεται τη θέση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης σύμφωνα με την οποία «κατ’ αρχάς, δεν χρειάζεται αλλαγή στο πλαίσιο προϋποθέσεων». Ανέδειξε όμως παράλληλα τη δέσμευση του έλληνα Πρωθυπουργού – όπως της μετέφερε τηλεφωνικά – να προχωρήσει σε ταχεία υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.

Κυβερνητικές πηγές σημείωναν λίγο αργότερα ότι η καγκελάριος Μέρκελ δεν λέει τίποτα διαφορετικό από αυτό που έχει προαναγγείλει ότι θα πράξει η σημερινή κυβέρνηση το 2019. «Υλοποιώντας ένα ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα φέρουν επιτέλους στη χώρα ισχυρή ανάπτυξη, θα ανακτήσει την εμπιστοσύνη εταίρων και αγορών και έτσι θα διεκδικήσει με αξιοπιστία τη μείωση των υπερβολικών πλεονασμάτων».

Αναλυτές εκτιμούν ότι ένα ισχυρό μήνυμα μεταρρυθμίσεων στην πράξη, με απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα στο πεδίο των επενδύσεων αλλά και των ιδιωτικοποιήσεων θα μπορούσε σε βάθος χρόνου να μεταβάλει τη στάση των δανειστών. Ο Γιάννης Στουρνάρας επιμένει (σχετικές δηλώσεις στο «Spiegel») ότι μια μείωση των στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων συνιστά μια κατάσταση win win για την ελληνική οικονομία και τους δανειστές. Οπως έχει τονίσει αρκετές φορές, μια μονάδα παραπάνω στον ρυθμό ανάπτυξης ασκεί μειωτική επίδραση 1,8 φορές παραπάνω στον λόγο δημοσίου χρέους προς ΑΕΠ, σε σχέση με τη μία μονάδα πρωτογενών πλεονασμάτων.

Τα κυβερνητικά βήματα και οι ενδεχόμενες εστίες έντασης με τους δανειστές παρακολουθούνται στενά από τις αγορές. Χθες οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων κινήθηκαν σταθεροποιητικά (λίγο πάνω από 2% το δεκαετές), το ελληνικό Δημόσιο δανείστηκε μέσω εντόκων γραμματίων τρίμηνης διάρκειας με κόστος 0,23% (από 0,34% στην προηγούμενη δημοπρασία) 812,5 εκατ. ευρώ, ενώ στο χρηματιστήριο, μετά την αποκόμιση κερδών τις προηγούμενες δύο ημέρες, σημειώθηκε ισχυρή άνοδος 2,5%.

Με ανάλυσή της η Moody’s χαρακτηρίζει πιστωτικά θετικό γεγονός την αλλαγή κυβέρνησης στην Ελλάδα, δεδομένου ότι αναμένεται επιτάχυνση των φιλικών προς την ανάπτυξη πολιτικών. «Η στάση της νέας κυβέρνησης στην εφαρμογή των υπόλοιπων μεταρρυθμίσεων και η δημοσιονομική στρατηγική θα είναι σημαντικοί παράγοντες στην αλλαγή της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας» σημειώνει. H Standard and Poor’s από την πλευρά της σημειώνει το γεγονός ότι η επικράτηση της ΝΔ στις εκλογές χαιρετίστηκε από τους αναλυτές ως θετική για τον τραπεζικό κλάδο, αλλά ορισμένοι εκφράζουν κάποιους προβληματισμούς αναφορικά με το κατά πόσο πρακτικοί είναι οι φιλόδοξοι στόχοι μείωσης της φορολογίας.