Το ηφαίστειο και {LF}ο Γίγαντας Πολυβώτης

Η Νίσυρος, το νησί που γεννήθηκε όταν ο Ποσειδώνας, καταδιώκοντας τον Γίγαντα Πολυβώτη, έσπασε με την τρίαινά του ένα κομμάτι από την Κω και το έριξε πάνω του, είναι ένα μεγάλο ηφαιστειακό οικοδόμημα, ένα υπαίθριο γεωλογικό μουσείο, με μεγάλη ποικιλία πετρωμάτων και άφθονες θερμές πηγές.

Οι εναλλαγές του τοπίου, το ηφαίστειο, τα κάστρα, τα μοναστήρια, οι εκκλησίες και τα ξωκλήσια, τα σπίτια με τα χρωματιστά πορτοπαράθυρα, τα ασβεστωμένα σοκάκια μαγεύουν τους επισκέπτες της Νισύρου. Το νησί, που ανήκει στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων και βρίσκεται ανάμεσα στην Κω προς βορράν και την Τήλο προς νότον, σχηματίστηκε από εκρήξεις ηφαιστείου. Την ιστορική διαδρομή του καθόρισε μέχρις ενός σημείου το εμπόριο του οψιδιανού (οψιανού), που προερχόταν από το κοντινό νησάκι Γυαλί και χρησίμευε κυρίως στην κατασκευή λεπίδων.

Η Νίσυρος, που γνώρισε σημαντική ανάπτυξη χάρη κυρίως στους Νισύριους της διασποράς (Kωνσταντινούπολη, Aλεξάνδρεια, Oδησσός, Σμύρνη, Aμερική), ενσωματώθηκε επίσημα στην Ελλάδα το 1948.

ΤΟ ΜΑΝΔΡΑΚΙ. Πρωτεύουσα και λιμάνι της Νισύρου είναι το γραφικό Mανδράκι, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού. Σπίτια με επίπεδες στέγες απλώνονται από το λιμάνι έως το ύψωμα με το κάστρο και την κατάλευκη Παναγία τη Σπηλιανή. Κάτω από το κάστρο, τα κτίρια σχεδόν αγγίζουν τη θάλασσα με τα μαύρα βράχια.

Τους καλοκαιρινούς μήνες το λιμάνι της Νισύρου δέχεται καθημερινώς καραβάκια με πολυάριθμους επισκέπτες, που έρχονται από την Κω για να επισκεφθούν το ηφαίστειο.

Στα σημαντικότερα αξιοθέατα της πρωτεύουσας της Νισύρου συγκαταλέγονται το κάστρο της Σπηλιανής με την υπέροχη θέα, κτίσμα των Iπποτών του Tάγματος του Aγίου Iωάννη, το μοναστήρι της Παναγίας της Σπηλιανής, προστάτιδας του νησιού, το Αρχαιολογικό και το Λαογραφικό Μουσείο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν, επίσης, οι εκκλησίες του Αγίου Νικήτα, πολιούχου, της Παναγίας της Ποταμίτισσας, του Αγίου Σάββα, του Αγίου Νικολάου, του Σταυρού, καθώς και η δισυπόστατη εκκλησία των Αγίων Παρασκευής και Αντωνίου. Έξω από το Μανδράκι βρίσκονται το Παλαιόκαστρο, με τμήματα του τείχους της αρχαίας πόλης της Νισύρου, και η μονή Ευαγγελιστρίας, σε όμορφη τοποθεσία.

Ο ΕΜΠΟΡΕΙΟΣ. Ορεινό χωριό με αρκετή βλάστηση, ο Εμπορειός προσφέρει ωραία θέα στο ηφαίστειο της Νισύρου. Στο ψηλότερο σημείο του οικισμού σώζονται τα ερείπια βενετσιάνικου κάστρου. Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και στο κάστρο η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Το Ηφαιστειολογικό Παρατηρητήριο, που στεγάζεται στο κτίριο του πρώην δημοτικού σχολείου του Εμπορειού, διαθέτει ολοκληρωμένα δίκτυα παρακολούθησης του ηφαιστείου για την έγκαιρη πρόβλεψη τυχόν επαναδραστηριοποίησής του και τη λήψη μέτρων προστασίας των κατοίκων της Νισύρου και των επισκεπτών.

ΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ. Μετά τον Εμπορειό ο δρόμος ανεβαίνει ανάμεσα από βελανιδιές και θάμνους ψηλά στο βουνό και μετά αρχίζει να κατηφορίζει προς το ηφαίστειο, το νεότερο μεγάλο ενεργό ηφαίστειο του Αιγαίου, γεώτοπο πολύ μεγάλης σπουδαιότητας και διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Στον πυθμένα της καλδέρας του ηφαιστείου ανασαίνει και σήμερα ο Γίγαντας Πολυβώτης, καθώς αέρια από τα έγκατα της γης έρχονται στην επιφάνεια μέσα από τις ατμίδες. Ο μεγαλύτερος από τους πολυάριθμους εντυπωσιακούς υδροθερμικούς κρατήρες είναι ο Στέφανος, με ελλειψοειδές σχήμα. Η ιδανικότερη ώρα για επίσκεψη στο ηφαίστειο είναι νωρίς το πρωί ή το απόγευμα.

ΤΑ ΝΙΚΙΑ. Πάνω από το ηφαίστειο, σε υψόμετρο 390, είναι χτισμένα τα Νικιά. Τα παραδοσιακά σπίτια, με τοξωτά παράθυρα, σε διάφορα χρώματα, τα στενά σοκάκια, η μικρή πλατεία της Πόρτας, οι λουλουδιασμένες αυλές με τις κληματαριές και τις μπουκαμβίλιες συνθέτουν μια ρομαντική εικόνα.

Στα Νικιά λειτουργεί Ηφαιστειολογικό Μουσείο, που στεγάζεται στο κτίριο του πρώην δημοτικού σχολείου. Τα εκθέματά του αφορούν τη γένεση και τη δομή των ηφαιστείων, τη σχέση ανάμεσα στα ηφαίστεια, το περιβάλλον και τον άνθρωπο, το ηφαίστειο της Νισύρου και τα άλλα ηφαίστεια της Ελλάδας.

ΟΙ ΠΑΛΟΙ. Στη βόρεια ακτογραμμή της Νισύρου βρίσκονται οι Πάλοι, ψαροχώρι με τουριστική κίνηση, χτισμένο σε ανοιχτό όρμο. Στο μικρό λιμάνι δένουν αλιευτικά και τουριστικά σκάφη.

Την προσοχή των επισκεπτών προσελκύει το συγκρότημα των Ιπποκράτειων Ιαματικών Λουτρών. Τα λουτρά, που άρχισε να κατασκευάζει το 1894 ο γιατρός Παντολέων (ή Πανταλέων) Παντελίδης, λειτούργησαν έως τα μέσα περίπου της δεκαετίας 1930-1940.

Πίσω από τα λουτρά Παντελίδη βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Θερμιανής, χτισμένο στη θέση ρωμαϊκών λουτρών.

ΤΟ ΓΥΑΛΙ. Βορειοδυτικά από τη Νίσυρο, σε απόσταση 2 ν.μ., βρίσκεται το Γυαλί, μικρό νησί, που αποτελείται από παχιά στρώματα ελαφρόπετρας (νοτιοδυτικό τμήμα) και ρεύματα οψιδιανού και περλίτη (βορειοανατολικό τμήμα). Ανασκαφές έχουν φέρει στο φως εγκαταστάσεις των Νεολιθικών Χρόνων και της Εποχής του Χαλκού, οχυρώσεις της Κλασικής και της Ελληνιστικής Περιόδου. Στο νησί πραγματοποιούνται εξόρυξη και επεξεργασία ελαφρόπετρας και περλίτη.

ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΤΕ

– Να απολαύσετε την ανάσα δροσιάς που προσφέρει η πλατεία Ηλικιωμένων (Ηλικιωμένης) στο Μανδράκι, καρδιά ολόκληρου του νησιού.
– Να βιώσετε την εμπειρία της συμμετοχής στο μεγάλο διήμερο πανηγύρι της Παναγίας της Σπηλιανής τον Δεκαπενταύγουστο.
– Να επισκεφθείτε τη μονή της Παναγίας Κυράς και τη μονή Σταυρού (η δεύτερη με εξαιρετική θέα στο δυτικό τμήμα του νησιού και στο ηλιοβασίλεμα).
– Να γνωρίσετε την ενδοχώρα της Νισύρου μέσω του πυκνού δικτύου μονοπατιών που αυτή διαθέτει.
– Να κολυμπήσετε στους Χοχλάκους, ακρογιαλιά με χαρακτηριστικά βότσαλα, κοντά στο Μανδράκι, στην Παχιά Άμμο, στην ανατολική ακτογραμμή, καθώς και στα νησάκια Γυαλί και Άγιο Αντώνιο (μετάβαση με εκδρομικό σκάφος).