«Στο κάτω κάτω, η Ευρώπη είναι γυναίκα»

«Στο κάτω κάτω, η Ευρώπη είναι γυναίκα»: με αυτά τα λόγια συνόδευσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ τον λευκό καπνό που βγήκε χθες το απόγευμα από το κτίριο Europa των Βρυξελλών έπειτα από περίπου… 25 ώρες διαβουλεύσεων, κατανεμημένες σε τρεις ημέρες, ανάμεσα στους ευρωπαίους ηγέτες. Στο πέρας μιας συνόδου που έσπασε σε διάρκεια (ενδεχομένως και σε αντεγκλήσεις) κάθε ρεκόρ, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρότεινε για πρώτη φορά μια γυναίκα, τη γερμανίδα Χριστιανοδημοκράτισσα υπουργό Αμυνας Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την προεδρία της Κομισιόν και όρισε για πρώτη φορά μια γυναίκα, τη γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ, υποψήφια για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σεβόμενο «απόλυτα» την ισότητα των φύλων, εξέλεξε παράλληλα τον υπηρεσιακό πρωθυπουργό του Βελγίου, τον Φιλελεύθερο Σαρλ Μισέλ, νέο πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (μετά την αποχώρηση του Τουσκ στα τέλη Νοεμβρίου) και όρισε ως υποψήφιο για τη διαδοχή της Φεντερίκα Μογκερίνι στη θέση του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας τον Σοσιαλιστή Χοσέπ Μπορέλ, πρώην πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου και νυν προσωρινό υπουργό Εξωτερικών της Ισπανίας.

Η συμφωνία που επετεύχθη, ωστόσο, προϊόν πολλών συμβιβασμών, και τα εγκώμια που της έπλεξαν χθες πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες, από τον Γάλλο Εμανουέλ Μακρόν (που μίλησε για μια «θετική και συναινετική κατάληξη»), τον Ισπανό Πέδρο Σάντσεθ (που θριαμβολόγησε ότι «η Ισπανία επέστρεψε») μέχρι τον Ούγγρο Βίκτορ Ορμπαν (που δήλωσε ότι οι νέοι ηγέτες «κατανοούν τη σημασία της χριστιανικής κουλτούρας»), δεν στάθηκε ικανή να καλύψει την εικόνα του διχασμού στην ΕΕ. Ο ίδιος ο Τουσκ παραδέχθηκε πως υπάρχει «ένα τεράστιο ερωτηματικό» στο κατά πόσο το Ευρωκοινοβούλιο θα επικυρώσει τον διορισμό της νέας προέδρου της Κομισιόν, που συμφωνήθηκε ομόφωνα, με αποχή μόνο της Γερμανίας – η Ανγκελα Μέρκελ αναγκάστηκε ουσιαστικά να απόσχει, λόγω της εναντίωσης του κυβερνητικού της εταίρου, των Σοσιαλδημοκρατών, στο πρόσωπο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Οι ευρωομάδες Σοσιαλιστών και Πράσινων φρόντισαν να κάνουν ήδη από χθες ξεκάθαρη την οργή τους για τον μη σεβασμό του συστήματος των spitzenkandidaten και ειδικότερα το τορπίλισμα της υποψηφιότητας του spitzenkandidat των Σοσιαλιστών Φρανς Τίμερμανς για την προεδρία της Κομισιόν από την ομάδα του Βίσεγκραντ και την Ιταλία: «βαθιά απογοητευτική» χαρακτήρισε την πρόταση για την προεδρία της Κομισιόν η Σοσιαλίστρια Ιράτκε Γκαρθία, «αυτή είναι η παλιά Ευρώπη στα χειρότερά της» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πράσινος Μπας Αϊκχουτ. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα εκφράστηκαν αρνητικά για το πρόσωπο της Φον ντερ Λάιεν, της λιγότερο δημοφιλούς υπουργού στη Γερμανία – «η Ευρώπη αξίζει κάτι καλύτερο» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πράσινος γερμανός ευρωβουλευτής Σβεν Γκίγκολντ. Και οι σκηνές που εκτυλίχθηκαν χθες στο ημικύκλιο του Ευρωκοινοβουλίου, κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση του νέου Σώματος, με τους 23 νέους ευρωβουλευτές του Κόμματος του Brexit να γυρίζουν επιδεικτικά την πλάτη την ώρα της ανάκρουσης του ευρωπαϊκού ύμνου, της Ωδής στη Χαρά του Μπετόβεν, μίλησαν από μόνες τους.

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές συνθήκες, το Ευρωκοινοβούλιο πρέπει να επικυρώσει τον διορισμό της νέας προέδρου της Κομισιόν. Καλείται επίσης να εκλέξει σήμερα τον νέο του πρόεδρο. Η εισήγηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι να αναλάβει ένας Σοσιαλιστής από την Ανατολική ή την Κεντρική Ευρώπη (αν και οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές επέλεξαν αργά χθες για υποψήφιό τους τον ιταλό Νταβίντ Σασόλι) το πρώτο μισό της πενταετούς θητείας και ένας Συντηρητικός (όπως ο ατυχής spitzenkandidat του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ, που κατηγόρησε χθες τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Βίκτορ Ορμπαν ότι «σκότωσαν» τη διαδικασία των spitzenkandidaten) το δεύτερο. Για λόγους σεβασμού των πολιτικών και γεωγραφικών ισορροπιών, ο Τουσκ ενθάρρυνε επίσης τη Φον ντερ Λάιεν να τοποθετήσει ως αντιπροέδρους της Κομισιόν τους κορυφαίους υποψηφίους των Σοσιαλιστών και των Φιλελευθέρων Φρανς Τίμερμανς και Μαργκρέτε Βεστάγκερ αντίστοιχα, καθώς και εκπροσώπους της Ανατολικής Ευρώπης και της Ιταλίας. «Αυτό το παρασκηνιακό μαγείρεμα έπειτα από ημέρες συνομιλιών είναι γκροτέσκο» αντέδρασε η συμπροεδρεύουσα των Ευρωπαίων Πρασίνων και υποψήφια για την προεδρία του Ευρωκοινοβουλίου Σκα Κέλερ. «Δεν χρειαζόμαστε τον μικρότερο κοινό παρονομαστή που να ικανοποιεί προσωπικά συμφέροντα και κομματικές πολιτικές. Χρειαζόμαστε μια δυναμική για πολιτική αλλαγή στην Ευρώπη και αυτό δεν το προσφέρει αυτό το πακέτο».

Η Ανγκελα Μέρκελ επισήμανε πως το Συμβούλιο εξέφρασε τη βούλησή του να αναζητήσει μια καλύτερη λύση για τους διορισμούς των κορυφαίων ευρωπαίων αξιωματούχων – ενδεχομένως μέσω απευθείας εκλογών ή υπερεθνικών λιστών – προκειμένου να «αποφευχθεί μια αντίστοιχη ατυχής κατάσταση στο μέλλον». Προς το παρόν, η γερμανίδα καγκελάριος, που δεν κατάφερε να επιβάλει τον Βέμπερ ούτε ως πρόεδρο της Κομισιόν ούτε ως πενταετή πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, αποχώρησε χθες από τις Βρυξέλλες πιο αποδυναμωμένη από ποτέ.